Jedynie prawda jest ciekawa


Wszechświat rozszerza się coraz szybciej

05.10.2011

Naukowcy spodziewali się odnaleźć sygnały świadczące o tym, że ekspansja zwalnia. (...) Okazało się, że jest odwrotnie - wyjaśnił Komitet Noblowski w uzasadnieniu decyzji.

"Dwie grupy badaczy ścigały się w badaniu Wszechświata poprzez odszukiwanie najodleglejszych supernowych - wybuchających gwiazd. Naukowcy mieli nadzieję, że ustalając w jakiej odległości są od nas te gwiazdy oraz jak szybko się oddalają, będzie można ustalić, jaki los czeka Wszechświat. Spodziewali się odnaleźć sygnały świadczące o tym, że ekspansja zwalnia. (...) Okazało się, że jest odwrotnie - Wszechświat rozszerza się coraz szybciej" - wyjaśnił Komitet Noblowski w uzasadnieniu  swojej tegorocznej decyzji.

52-letni Amerykanin Saul Perlmutter pracuje na Uniwersytecie Kalifornijskim, 44-letni Australijczyk Brian P. Schmidt - na Australijskim Narodowym Uniwersytecie, a najmłodszy z nich 42-letni Amerykanin Adam G. Riess jest profesorem astronomii na Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa w USA.

Perlmutter otrzyma połowę nagrody, która wynosi 10 mln koron szwedzkich (ok. 1,5 mln dolarów). Natomiast Schmidt i Riess podzielą się drugą połową.

O tym, że Wszechświat się rozszerza naukowcy wiedzieli od lat 20. XX w. Świadczyły o tym obserwacje widma światła, docierającego do Ziemi z odległych galaktyk. Badacze przypuszczali, że tempo ekspansji powinno stopniowo maleć, aż Wszechświat stanie się stabilny lub zacznie się proces odwrotny, czyli Wszechświat zacznie się kurczyć. Potwierdzenia tych teorii poszukiwali tegoroczni nobliści. Posłużyli się w tym celu światłem odległych wybuchających gwiazd.

"Supernowe typu Ia to potężne eksplozje, do których dochodzi w układzie podwójnym, w którym jeden ze składników jest białym karłem i ściąga materię ze swego towarzysza. Gdy biały karzeł przekracza tzw. krytyczną masę Chandrasekhara, która wynosi około 1.44 masy Słońca, dochodzi do potężnej eksplozji. Taki wybuch prawie zawsze niesie podobną ilość energii, przez to jest doskonałą +świecą standardową+" - wyjaśnił dr hab. Arkadiusz Olech z Centrum Astronomicznego PAN.

Jak dodał, wiedząc ile energii jest wysyłane i ile z niej dociera do Ziemi, można wyznaczyć odległość do takiego wybuchu. A ponieważ wybuchy supernowych typu Ia są jednymi z najpotężniejszych eksplozji we Wszechświecie, to widać je z daleka, przez co można je wykorzystywać do wyznaczania odległości w skalach kosmologicznych.

"Obserwacje odległych supernowych typu Ia pokazały, że na dużych skalach działa siła odpychająca, która przeciwstawia się przyciągającej sile grawitacji. To powoduje, że ekspansja Wszechświata przyspiesza, a odległe supernowe wydają się świecić słabiej niż te lokalne" - tłumaczył astronom.

Wynik tych obserwacji był zupełnie nieoczekiwany. "Odkrycia tegorocznych laureatów Nagrody Nobla z fizyki ujawniły, że natura Wszechświata jest w dużym stopniu nieznana naukowcom" - napisano w komunikacie Komitetu Noblowskiego.

Odkrycie wywołało wiele nowych pytań. Naukowcy wiedzieli, że tempo rozszerzania się Wszechświata zależy od jego łącznej energii. Znanych form materii było jednak zbyt mało, żeby wyjaśnić, skąd bierze się stałe przyspieszenie ekspansji. Brakującą część nazwano "ciemną energią" i na razie naukowcom nie udało się ustalić, czym ona mogłaby być. Wiadomo jednak, że stanowi ona ponad 70 proc. energii Wszechświata.

PAP

[fot.NASA.gov]

Warto poczytać

  1. 1270trumpmerkel 25.09.2018

    Trump w ostrych słowach do Niemców: „Bierzcie przykład z Polski!”. Merkel się wścieknie

    Prezydent Donald Trump oświadczył podczas sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ, że USA odrzucają "ideologię globalizacji" i "globalne zarządzanie". Prezydent powiedział też, że Międzynarodowy Trybunał Karny "nie ma żadnej prawomocności".

  2. 1270aaaborcja 25.09.2018

    Lewica chce zabijać zdrowe nienarodzone dzieci?

    Niedawna decyzja Irlandczyków o liberalizacji prawa aborcyjnego spotkała się z zachwytem ze strony środowisk lewicowych

  3. chrzescijanstwo-vs-islam-25092018 25.09.2018

    To już się dzieje w Niemczech! Allah zamiast krzyża. Budynek kościoła przemieniony w meczet

    Hamburski kościół ewangelicki zostanie przemieniony w meczet. Podobna sytuacja w Niemczech nie miała jeszcze miejsca

  4. kozlowska-25092018 25.09.2018

    Szczyt ignorancji wobec decyzji polskich władz. Kozłowska ponownie na terytorium UE

    Najpierw w Berlinie na zaproszenie Franka Schwabe, teraz w Brukseli na inwitacje Guya Verhofstadta oraz Rebecci Harms. Ludmiła Kozłowska, szefowa kontrowersyjnej fundacji Otwarty Dialog, ponownie wjechała na terytorium UE, ignorując ostrzeżenie polskich służb

  5. 1270dudausafreinds 24.09.2018

    Prezydent: USA to jeden z najbardziej wypróbowanych przyjaciół Polski

    USA są jednym z najlepszych, najbardziej wypróbowanych przyjaciół Polski, również w sprawach gospodarczych; chcemy przenieść relacje z USA na wyższy poziom - powiedział prezydent Andrzej Duda, otwierając w poniedziałek Zagraniczne Biuro Handlowe PAIH w Nowym Jorku.

  6. timmersmans-19092018 24.09.2018

    Decyzja zapadła. Polska zaskarżona przez Komisję Europejską

    Komisja Europejska podjęła decyzję o skierowaniu skargi przeciwko Polsce do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Sprawa dotyczy zapisów ustawy o Sądzie Najwyższym dotyczących m.in. przechodzenia sędziów w stan spoczynku

  7. TuskFlickr 24.09.2018

    Donald Tusk doprowadzi do rozpadu Zjednoczonego Królestwa? Brytyjska premier upokorzona

    Donald Tusk wywołał prawdziwą burzę podczas unijnego szczytu przywódców wspólnoty w Salzburgu, kiedy publicznie skrytykował plan kompromisowego wyjścia Wielkiej Brytanii z UE. Szef Rady Europejskiej znalazł się w ogniu krytyki europejskich polityków

  8. piraci23092018 23.09.2018

    Szwajcarski statek zaatakowany przez nigeryjskich piratów. Porwano dwunastu członków załogi

    Szwajcarski statek MV Glarus został zaatakowany przez nigeryjskich piratów. 12 członków załogi zostało porwanych.

Wiadomości z kraju

więcej

Wiadomości gospodarcze

więcej
CS-159fotoMINI

Czas Stefczyka 159/2018

PDF (5,69 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook