Jedynie prawda jest ciekawa


35 lat po Karcie 77

01.01.2012

Mija 35 lat od narodzin czechosłowackiej Karty 77. W działalność organizacji zaangażowało się wielu znanych działaczy opozycji, wśród nich: zmarły niedawno były prezydent Czech Vaclav Havel, pisarz Pavel Kohout czy światowej sławy filozof Jan Patoczka.

Choć o Karcie zrobiło się głośno nieco później, za moment jej powstania uważa się publikację wraz z Nowym Rokiem 1977 manifestu organizacji i towarzyszącego mu apelu "O obowiązku obrony przed bezprawiem" autorstwa Patoczki. Jej pomysłodawcy spotykali się i kontaktowali ze sobą już wcześniej, a ich inicjatywę odważyło się poprzeć coraz więcej ludzi.

Impulsem do powołania Karty - oprócz wpisania do czechosłowackiego dziennika ustaw w październiku 1976 r. Aktu Końcowego Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie - był także proces oskarżonych o działalność wywrotową czeskich muzyków rockowych z grupy Plastic People of the Universe i innych przedstawicieli praskiego undergroundu. Postępowanie sądowe i późniejsze represje wobec artystów pokazały, że władze nie zamierzają dotrzymywać zobowiązań, pod którymi się podpisały na konferencji międzynarodowej w Helsinkach z 1975 r.

Pierwsze 242 podpisy pod Kartą 77 pojawiły się wraz z jej styczniowym manifestem. Do listopada 1989 r. podpisało się pod nią 1898 Czechów. Większość sygnatariuszy za swe poparcie padła ofiarą szykan i represji; 25 osób pod naciskiem władz publicznie odwołało swe podpisy.

Najwyższą cenę zapłacił Jan Patoczka, jeden z pierwszych rzeczników organizacji, który zmarł w marcu 1977 r. po serii milicyjnych przesłuchań. Pogrzeb wybitnego filozofa stał się wielką manifestacją antykomunistyczną.

To właśnie rzecznik Karty 77 odpowiadał za wiarygodność złożonych podpisów, reprezentował organizację na zewnątrz i wydawał w jej imieniu dokumenty. Przez cały okres działalności Karty funkcję tę pełniło 26 osób; wszyscy byli więzieni.

Co roku wybierano trzech rzeczników. Do najbardziej prominentnych - obok Havla i Patoczki - należeli: dziennikarz i późniejszy szef MSZ Jirzi Dienstbier, duszpasterz opozycji i obecny praski biskup pomocniczy Vaclav Maly, obrończyni praw człowieka i aktualna szefowa Komitetu Helsińskiego w Czechach Anna Szabatova czy obecny minister obrony Alexandr Vondra.

Tekst Karty 77 przed 1989 r. nigdy nie przedostał się do czechosłowackich środków masowego przekazu, choć planowano dostarczyć kopie dokumentu m.in. do agencji prasowej CzTK. Manifest dotarł do Czechosłowacji za pośrednictwem zachodnich mediów i wydawnictw podziemnych, przede wszystkim zaś dzięki Radiu Wolna Europa.

Komunistyczne władze z jednej strony zdecydowały się przemilczeć ogłoszenie manifestu opozycji, z drugiej zaś rozpoczęły masową akcję zbierania podpisów ludzi kultury i życia publicznego pod tzw. Antykartą, czyli aktem poparcia dotychczasowej działalności reżimu. O Karcie 77 - nigdy z nazwy i bez cytowania jej treści - informowały jako o inicjatywie izolowanej i wywrotowej. Jej sygnatariuszy oficjalne media nazywały "sługusami i agentami imperializmu" czy "zaprzedańcami i syjonistami".

Karta nawoływała do dialogu, a nie walki z systemem. Nie podejmowała działalności politycznej, jedynie ukazywała obłudę władz: międzynarodowe zobowiązania, które nie przystawały do sytuacji w kraju. Przede wszystkim zwracała uwagę na konkretne przypadki łamania praw człowieka, dokumentowała je i proponowała różne rozwiązania demokratyczne.

Mimo represji Karta prowadziła działalność do 1989 r. Wydała ponad 500 dokumentów w odpowiedzi na różne wydarzenia polityczne i społeczne, wspierała także inne inicjatywy opozycyjne. Realny wpływ na politykę zyskała dopiero po aksamitnej rewolucji; większość jej czołowych sygnatariuszy weszło do Forum Obywatelskiego i pierwszego niekomunistycznego rządu Czechosłowacji po 1946 r.

Karta 77 - w przeciwieństwie do powołanej trzy lata później polskiej "Solidarności" - była ruchem elitarnym i chociaż cieszyła się dużą sympatią społeczeństwa, przed 1989 r. nie udało się jej zdobyć silnej pozycji politycznej. Oficjalnie zakończyła działalność w 1992 r. na zjeździe wszystkich jej rzeczników.

Organizacja zainspirowała szereg innych akcji w Europie, takich jak białoruska Karta'97.

PAP
[fot. Wikipedia.org]

Warto poczytać

  1. timmersmans-19092018 19.09.2018

    Dobra wiadomość dla Polski. Komisja Europejska wstrzymała decyzję o skierowaniu skargi przeciwko RP

    Pomimo wszelkich zapowiedzi, podczas środowego posiedzenia Komisji Europejskiej nie podjęto decyzji o skierowaniu pozwu przeciwko Polsce do Trybunału Sprawiedliwości UE. Sprawa dotyczy reform Sądu Najwyższego wprowadzonych do polskiego porządku prawnego

  2. duda-trump-19092018 19.09.2018

    Krajobraz po wizycie Dudy w USA. Co udało się wygrać Polakom w Białym Domu?

    Wizyta prezydenta Dudy w Waszyngtonie nie przyniosła zbyt wielu zaskoczeń nikomu, kto uważnie śledził temat. Nie była jednak pozbawiona znaczenia. Co udało się Polakom przywieźć z Waszyngtonu?

  3. Maduro-19092018 19.09.2018

    Wenezuela głoduje, Maduro zajada się stekami

    Prezydent Wenezueli Maduro zatrzymał się na obiad w tureckiej restauracji. Wywołał tym samym ogromny skandal

  4. zbrodnia-zgwalcenia-14082018 19.09.2018

    Szaleństwo australijskiej feministki. Uważa współżycie z partnerem za czyn gorszy od zgwałcenia

    Pochodząca z Australii pisarka Germaine Greer znana jest ze swoich feministycznych poglądów, a przede wszystkim zaskakujących teorii dotyczących kobiet i mężczyzn w swoich publikacjach. Jednak tym razem feministka swoim najnowszym poglądem przeszła samą siebie

  5. trump01082018 18.09.2018

    Trump ujawni tajne dokumenty. To może być prawdziwy cios dla służb

    Donald Trump najwyraźniej ma dość oskarżeń o to, że do Białego Domu wprowadzili go Rosjanie. Postanowił więc zagrać ostro i rozkazał Departamentowi Sprawiedliwości i podległym mu służbom wywiadowczym ujawnić dokumenty, które legły u podstaw toczącego się w tej sprawie śledztwa

  6. plakaty-wish-antykoncepcja-18092018 18.09.2018

    Dziecko mniej wartościowe od konsoli do gier i szminek? Wstrząsające plakaty promujące antykoncepcję

    Brytyjska służba zdrowia rozpoczęła nietypową akcję promocyjną w mieście Welsell. Jej autorzy zamierzają reklamują darmowy dostęp do antykoncepcji dla młodzieży poniżej 16 roku. Zachętą ma być hasło „po co poświęcać przyjemności na opiekę nad dzieckiem”

  7. trumpduda30082018 18.09.2018

    Coraz bliżej spotkanie Andrzeja Dudy z prezydentem USA. O czym będą rozmawiać?

    Prezydent Andrzej Duda i pierwsza dama Agata Kornhauser-Duda złożą we wtorek oficjalną wizytę w Białym Domu. Głównymi punktami wizyty będzie rozmowa w cztery oczy obu przywódców, spotkanie par prezydenckich i wspólna konferencja prasowa Dudy i Trumpa.

  8. plcie-18092018 18.09.2018

    Szaleństwo! Szwedzki uczony ma zakaz uczenia o różnicach między kobietami, a mężczyznami. Absurdalny powód

    Szwedzki profesor neurofizjologii Germund Hesslow ma nie lada problem z władzami uczelni Uniwersytetu Lund. Okazuje się, że mężczyzna nie może głosić prawd naukowych na temat różnic pomiędzy kobietami, a mężczyznami ponieważ jest to sprzeczne ze szwedzkimi wartościami

Wiadomości z kraju

więcej

Wiadomości gospodarcze

więcej
CS-159fotoMINI

Czas Stefczyka 159/2018

PDF (5,69 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook