Jedynie prawda jest ciekawa


14 października, czyli Dzień Edukacji Narodowej – co tak naprawdę świętujemy?

22.09.2014

Dla uczniów Dzień Edukacji Narodowej to przede wszystkim wręczanie nauczycielom kwiatów i udział w uroczystych akademiach, jednak niewiele osób wie, że Dzień Nauczyciela to jednocześnie święto Komisji Edukacji Narodowej. Dlaczego obchodzimy je właśnie 14 października?

Komisja nad Edukacją Młodzi Szlacheckiej Dozór Mająca

Przede wszystkim na wstępie należy wspomnieć, że Komisja Edukacji Narodowej (a dawniej Komisja nad Edukacją Młodzi Szlacheckiej Dozór Mająca) była pierwszą w Europie władzą oświatową funkcjonującą podobnie do obecnego ministerstwa oświaty. Powstała ona 14 października 1773 roku, na wniosek Stanisława Augusta Poniatowskiego, a jej głównym twórcą był Hugo Kołłątaj. Komisja Edukacji Narodowej powstała ponieważ niemal wszystkie szkoły w Polsce podlegały zakonowi Jezuitów, który w Rzeczypospolitej przestał istnieć.

Reformy Komisji Edukacji Narodowej

Komisja Edukacji Narodowej wprowadziła niezbędne reformy w zapóźnionej względem Zachodu wspólnocie polsko-litewskiej. Przede wszystkim wprowadzono trójstopniowy system nauczania, co ważne, dostęp do niego miała młodzież spoza stanu szlacheckiego. Było to istotne novum, ponieważ od dwustu lat ten właśnie stan gwarantował sobie uprzywilejowaną pozycję.

Nowe podręczniki

Jako osobny element działalności KEN-u uznać można powołanie Komisji dla Ksiąg Elementarnych. Instytucja ta miała na celu opracowanie nowych, zgodnych z ówczesnym stanem wiedzy oraz duchem czasu, podręczników szkolnych. Jej działalność skupiła się głównie na przedmiotach ścisłych, które nie cieszyły się dotąd w Rzeczpospolitej zainteresowaniem. W toku powstawania nowych „ksiąg elementarnych” wypracowywano także słownictwo specjalistyczne, którego do tej pory w języku polskim nie było. W niektórych obszarach szkolnictwa terminologia wypracowana w toku działań KEN obowiązuje do dziś.

Język polski językiem wykładowym

Jeżeli już mowa o języku polskim jako przedmiocie nauczania, to jego pojawienie się w szkołach zawdzięczamy właśnie pracy KEN-u. Zrezygnowano z dominującej wśród naukowców od średniowiecza łaciny na rzecz języka polskiego.

Niewątpliwą i być może największą zasługą Komisji jest pokolenie jakie współkształtowała. Młodzi ludzie wychowani w duchu reform edukacji wzięli potem udział w Insurekcji Kościuszkowskiej, a po jej upadku w epopei legionów u boku Napoleona. Dlatego właśnie 14 października, w święto Komisji Edukacji Narodowej (powszechnie Dzień Nauczyciela), warto wspomnieć jaki wpływ na nasze życie miał trud, który nauczyciele, często współcześnie wyszydzani przez podopiecznych i źle opłacani, wkładają w trud kształtowania kolejnych pokoleń.

Zapraszamy na profil Stefczyk.info na Facebooku!

Warto poczytać

  1. plazyn20082018 20.08.2018

    „To musi być partnerstwo a nie fasada demokracji”. Kacper Płażyński o współpracy z radami dzielnic w Gdańsku

    Kacper Płażyński podczas konferencji prasowej podsumował akcję „Gdańsk jest dla wszystkich”. Przez okres lipca i sierpnia, kandydat PiS na prezydenta Gdańska odwiedzał gdańskie dzielnice, aby poznać problemy, z którymi muszą się mierzyć gdańszczanie.

  2. 1270skornikowane 20.08.2018

    Kto stoi za „polskimi ekologami”. Nazwiska zaskakują

    Przekop Mierzei Wiślanej i rozbudowa portu w Elblągu były jednymi z pierwszych strategicznych decyzji inwestycyjnych podjętych przez rząd PiS.

  3. 1270northstream2spokt 20.08.2018

    Czaputowicz: uważamy, że Nord Stream 2 jest szkodliwy i stawia w bardzo trudnej sytuacji Ukrainę

    Uważamy, że gazociąg Nord Stream 2 ma wymiar geopolityczny, jest szkodliwy i stawia w bardzo trudnej sytuacji Ukrainę - podkreślił w poniedziałek szef MSZ Jacek Czaputowicz.

  4. 1270dopalaczestop 20.08.2018

    Walka z dopalaczami będzie skuteczniejsza. Nowe przepisy od wtorku

    Od wtorku walka z dopalaczami ma być skuteczniejsza. Tego dnia zaczną obowiązywać przepisy mówiące, że za posiadanie znacznych ilości dopalaczy grozić będzie do trzech lat więzienia, a za handel nimi do 12 lat.

  5. kurski-vs-lis-20082018 20.08.2018

    Kurski wytacza proces Newsweekowi. „TVP pozywa tą szczujnię i damskiego boksera Tomasz Lisa”

    Prezes TVP Jacek Kurski idzie na wojnę z Tomaszem Lisem. Telewizja Polska pozywa „Newsweek” za podawania fałszywych informacji na temat stacji

  6. piotrn20082018 20.08.2018

    Piotr N. usłyszał kolejne zarzuty. Jechał samochodem bez przeglądu, ubezpieczenia i prawa jazdy

    - Policja z Konstancina-Jeziorny skierowała do sądu wniosek o ukaranie Piotra N. za trzy wykroczenia.

  7. siemoniak-rabiej-i-duda-20082018 20.08.2018

    Kolejny fake news? Pracownik kancelarii prezydenta prostuje manipulacje opozycjonistów

    Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda wspólnie z małżonką odbywają służbową wizytę w Australii oraz Nowej Zelandii. Celem podróży była m.in. rozmowa z premierem Australii Malcolmem Turnbullem na temat poszerzenia współpracy wojskowej pomiędzy krajami

  8. 1270adamowiczgdans 20.08.2018

    Adamowicz tłumaczy swoją decyzję dotyczącą obchodów na Westerplatte „Została źle przekazana ministrowi Błaszczakowi”

    Będzie wojsko, wojsko zawsze miało być - powiedział w poniedziałek w "Radiu Gdańsk" prezydent Gdańska Paweł Adamowicz odnosząc się do programu uroczystości 1 września na Westerplatte dla uczczenia 79. rocznicy wybuchu II wojny światowej

Wiadomości ze świata

więcej
CS158fotoMINI

Czas Stefczyka 158/2018

PDF (16,14 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook