Jedynie prawda jest ciekawa


Zaskakujący wynik konserwacji obrazu El Greca

25.11.2016

Ciekawymi wynikami zakończyła się konserwacja "Ekstazy św. Franciszka", jedynego w polskich zbiorach obrazu El Greca - na marginesie płótna odsłonięto autorską warstwę malarską, w wyniku czego obraz powiększył się. Odrestaurowane malowidło można oglądać w galerii w Sukiennicach.

"+Ekstaza św. Franciszka+ jest jedynym obrazem El Greca w zbiorach polskich. Wyniki badań konserwatorskich zaskoczą wiele osób" - powiedział dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie Andrzej Betlej. 

Z kolei znawca sztuki ks. prof. Andrzej Witko zauważył, że w Europie "polski El Greco", czyli "Ekstaza św. Franciszka", wciąż jest mało znany. "W wyniku konserwacji ponownie odkryliśmy El Greca, i można go zobaczyć dziś w pełnym blasku, jego wygląd jest najbardziej zbliżony do tego, jaki miał w pracowni artysty" - mówił ks. profesor na konferencji prasowej w piątek. 

O odkryciach dokonanych w czasie kilkumiesięcznej konserwacji w Muzeum Narodowym w Krakowie opowiedział Janusz Czop, kierownik zespołu specjalistów wykonującego restaurację. 

Najważniejsze z odkryć to odsłonięcie na marginesach płótna autorskiej warstwy malarskiej, skutkiem czego obraz powiększył się o 4 cm szerokości i o 2 cm wysokości. "W rezultacie mamy o 7 proc. więcej obrazu El Greca" - powiedział kierownik zespołu konserwatorów. 

Badacze odkryli też trzecie słowo sygnatury El Greca - "epoiei" ("wykonał"). Można również przeczytać cały podpis: "Domenicos Theotocopoulos epoiei" (pol. "El Greco wykonał"). Odsłonięto też i wyeksponowano czerwone linie, które są promieniami Boskiego światła nakierowanymi na stygmaty świętego. Prace konserwatorskie potwierdziły podejrzenie, że stygmat na habicie św. Franciszka nie był dziełem El Greca, ale został namalowany później i konserwatorzy podjęli decyzję o usunięciu go z obrazu. 

Po prezentacji w Galerii Sztuki Polskiej XIX w. w Sukiennicach obraz wróci do Muzeum Diecezjalnego w Siedlcach, do którego należy. 

Konserwację obrazu dofinansowało Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Obraz zyskał też nową, mikroklimatyczną ramę, która będzie go zabezpieczała. Odrestaurowane malowidło zwiedzający mogą oglądać w galerii w Sukiennicach od soboty do 4 grudnia. 

Obraz El Greca datowany jest na lata 1575-1580. Nie wiadomo, kiedy trafił do Polski. Najprawdopodobniej kupił go w 1927 r. w antykwariacie ks. Stanisław Szepietowski na prośbę kuzyna ks. Franciszka Dąbrowskiego. Gdy ks. Dąbrowskiego przeniesiono do parafii w Kosowie Lackim, ten zabrał płótno ze sobą. 

Dzieło zostało odkryte w 1964 r., podczas inwentaryzacji zabytków, którą dla Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk przeprowadziły Izabella Galicka i Hanna Sygietyńska. "Ekstazę świętego Franciszka" znalazły w mieszkaniu proboszcza parafii w Kosowie Lackim. Galicka wspominała, że obraz był "duży, ciemny, zniszczony, w jednym rogu miał rozdarcie, ale było w nim coś intrygującego i pociągającego". Wcześniej płótno znajdowało się w dzwonnicy, gdzie wraz z innymi niepotrzebnymi rzeczami czekało na spalenie. Proboszcz zdecydował jednak, że dzieła spalić nie wypada i powiesił w swoim pokoju. 

Po dwóch latach badań historyczki sztuki nabrały przekonania, że autorem obrazu był El Greco. Potwierdziły to badania konserwatorskie pod kierunkiem prof. Bohdana Marconiego w 1974 r. Podczas konserwacji na płótnie znaleziono sygnaturę: "A. van Diick", a pod nią starszą, autentyczną: "Dominikos Theotoko." 

Po konserwacji obraz trafił do Muzeum Diecezjalnego w Siedlcach, ale długo nie był wystawiany z obawy, że władze PRL-u mogłyby nakazać przekazanie go do muzeum państwowego. Od 2004 r. jest eksponowany w Siedlcach. 


ak/PAP 

[fot. PAP/Stanisław Rozpędzik]

Warto poczytać

  1. festiwalgdynia18092018 18.09.2018

    Rozpoczął się 43. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych. Wydarzenie otworzył „Kamerdyner” F. Bajona

    Uroczysty pokaz "Kamerdynera", filmu Filipa Bajona o miłości i Kaszubach, zainaugurował 43. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. Łącznie podczas imprezy pokazanych zostanie ponad 130 filmów, w tym 50 w trzech konkursach. Wydarzenie potrwa do soboty.

  2. solidarityofarts21082018 21.08.2018

    10. Festiwal Solidarity Of Arts od czwartku w Gdańsku

    15 wydarzeń kulturalnych, w tym koncertów, seansów filmowych i spektakli teatralnych, czeka na widzów na rozpoczynającym się w czwartek w Gdańsku 10. festiwalu Solidarity Of Arts. Hasłem przewodnim tegorocznej imprezy jest suwerenność.

  3. kora10082018 10.08.2018

    "Jawiła się jako ekscentryczny, kolorowy kwiat". Minister kultury wspomina Korę

    Charyzma, szczerość, niezapomniany głos predystynowały Korę do roli prawdziwej gwiazdy, która nie gasła mimo upływu lat; to postać inspirująca czasy, w których żyła - napisał minister kultury Piotr Gliński, wspominając artystkę, która w środę spoczęła w Warszawie. .

  4. feta10072018 10.07.2018

    Najlepsze teatry plenerowe i uliczne. W Gdańsku rozpoczyna się festiwal "Feta"

    Ponad 60 spektakli w wykonaniu 20 polskich i zagranicznych zespołów obejrzeć będzie można na rozpoczynającym się w czwartek w Gdańsku XXII Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Plenerowych i Ulicznych Feta.

  5. literatura03072018 03.07.2018

    "Najprawdziwszy biały kruk". Odnaleziono skarb polskiej poezji średniowiecznej

    To to najprawdziwszy biały kruk, niezwykłe cymelium - tak o nieznanym wcześniej, pełnym, drukowanym tekście "Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" z 1542 roku mówi jego znalazca, prof. Wiesław Wydra. Dotąd nie była znana kompletna wersja utworu.

  6. sapkowski20062018 20.06.2018

    Twórca sagi "Wiedźmin" kończy dzisiaj 70 lat

    Andrzej Sapkowski, twórca serii powieści o wiedźminie Geralcie, kończy w czwartek 70 lat. Jak zapowiedział pisarz na niedawnym spotkaniu z czytelnikami, nie wyklucza napisania kolejnego tomu cyklu z tym że byłby to prequel.

  7. romanklosowski11062018 11.06.2018

    Nie żyje aktor Roman Kłosowski

    Nie żyje Roman Kłosowski, aktor filmowy i teatralny, znany głównie z roli Romana Maliniaka z serialu TV "Czterdziestolatek". O śmierci artysty poinformował w poniedziałek ZASP - Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmów, Radia i Telewizji. Aktor miał 89 lat.

  8. beksinski08062018 08.06.2018

    Duże zainteresowanie muzeum polskiego artysty

    Przeszło 350 tys. osób odwiedziło istniejącą od sześciu lat Galerię Zdzisława Beksińskiego w Sanoku (Podkarpackie). Dużym zainteresowaniem zwiedzających cieszy się odtworzona tam pracownia artysty.

CS-159fotoMINI

Czas Stefczyka 159/2018

PDF (5,69 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook