Jedynie prawda jest ciekawa


Druki ulotne jako źródła do badań dziejów Polski

10.01.2017

Druki ulotne z lat 1913-24 zostały podczas uroczystości w MSZ przekazane do zbiorów Biblioteki Narodowej na ręce jej dyrektora Tomasza Makowskiego. Druki to małe, często ozdobne karteczki wręczane darczyńcom na fundusze inwalidów wojennych, sierot, Sybiraków.

Kolekcja liczy blisko 630 różnych druków, łącznie tworzy ją ponad 820 egzemplarzy. Jak zaznaczyła podsekretarz stanu ds. prawno-traktatowych w MSZ Renata Szczęch kolekcja została zgromadzona dzięki wytężonej pracy naszego stałego przedstawicielstwa przy ONZ w Nowym Jorku. "Jest ona przeznaczona dla Biblioteki Narodowej. Została podarowana przez dr Tomasza Wolanina z Nowego Jorku.

Przez szereg lat był on wykładowcą uniwersyteckim, a także konsultantem Izby Reprezentantów i Departamentu Edukacji USA. Wielokrotnie odwiedzał Polskę m.in. w 1994 r. był w ekipie wiceprezydenta USA Ala Gore'a na obchodach 50. rocznicy powstania warszawskiego" - mówiła.

"Wielokrotnie przyjeżdżał na wykłady do SGH i Centrum Studiów Amerykańskich Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dr Wolanin jest trzecim pokoleniem emigrantów z Polski, którzy wyjechali jeszcze na przełomie XIX i XX w. Przekazanie na ręce dyrektora Biblioteki Narodowej tak wspaniałego zbioru przekonuje nas, że służba dyplomatyczna i konsularna przyczynia się do wzbogacania polskiego dziedzictwa kulturowego o cenne nabytki" - powiedziała Szczęch.

W ocenie dyrektora Biblioteki Narodowej Tomasza Makowskiego to "ogromna przyjemność przekonywać się, że warto szukać", bo dopiero suma tego, co znalazło się w Polsce i poza granicami daje pełny obraz polskiej kultury.

„Dzięki tym trzem niepozornym pudłom nasza wyobraźnia historyczna o tym, co się działo między 1913 a 1924 rokiem będzie pełniejsza. Są to druki bardzo rzadko zachowywane. Fakt, że dr Tomasz Wolanin zgromadził tę kolekcję pozwala nam udostępnić ją dzisiaj naukowcom, ale także nam samym poprzez Cyfrową Bibliotekę Polona do korzystania" - podkreślił.

"Są to nieraz bardzo atrakcyjne graficznie druki świadczące nie tylko o potrzebie przekazania cegiełki, pewnych funduszy na jakiś cel, upamiętnienia jakiegoś wydarzenia czy rozdania dla popularyzacji jakiegoś faktu, ale także są dla nas po prostu dziełem sztuki oraz wyrazem patriotycznej potrzeby. To druki, które rzeczywiście trafiały do Polaków w II Rzeczpospolitej, które były rozdawane i kształtowały także ówczesną wyobraźnię. Dzisiaj dzięki nim wiemy więcej o tamtym okresie" - dodał Makowski.

Przypomniał, że po II wojnie kolekcje specjalne Biblioteki Narodowej prawie w całości zostały spalone. "Stąd poszukiwanie poza granicami kraju czy odzyskiwanie właśnie druków ulotnych, rękopisów, płyt z muzyką jest częścią naszej działalności. Takich druków jak te w większości nie mamy. Dla nas interesujące jako źródło wiedzy historycznej są zwłaszcza cegiełki informujące o akcjach charytatywnych. Druki ulotne zazwyczaj nie są dobrze przechowywane, a tutaj mamy do czynienia z niemal idealnie zachowanymi. Trafią jednak oczywiście od razu do odkwaszenia, bo jest to papier kwaśny i pozostawiony tak jak jest za kilkadziesiąt lat by się niestety rozsypał" - opowiadał.

Wśród przekazanych druków są m.in. cegiełki na różne akcje charytatywne np. Polską Macierz Szkolną czy Wielką Ogólnokrajową Kwestę "Ratujcie Dzieci". "To były nie tylko dary serca, ale też forma dalszej propagandy. Chodziło o to, by pokazać innym, że +ja daję+, bo to mój obowiązek. A to jest jedynie znak, również dla innych, bo to pokazywano, trzymano w domu, nieraz przypinano wręcz do klapy, że ktoś rzeczywiście przekazał na dany ważny cel środki" - zaakcentował dyrektor.

"W tych trzech pudłach znajduje się kawałek historii Polski, pokazującej jak próbowano działać na rzecz społeczeństwa. To źródło do historii polskiej odpowiedzialności za tych, którym się mniej powiodło albo za ważne akcje społeczne. Są tu bilety upamiętniające Tadeusza Kościuszkę, Konstytucję 3 Maja, powstanie listopadowe i styczniowe. Wydarzenia, które były ważne i szczególnie przed odzyskaniem niepodległości wydawanie takich druczków przypominających o tym było formą kształtowania historii i wiedzy o niej" - podkreślił.

Druki ulotne, jak relacjonował, rozwinęły się wraz z wynalezieniem w Europie druku w połowie XV w. "Co więcej druk faktycznie został rozpropagowany właśnie drukami ulotnymi, przy polemice okołoreformacyjnej na początku XVI w. I rzeczywiście od samego początku druki ulotne były formą szybkiej komunikacji, propagandy, dyskusji. Druki ulotne to ogromna część naszego życia, czasem nazywany je dokumentami życia społecznego. Bo to nie są tylko pojedyncze karty, bo takim drukiem o ulotnej treści jest też np. książka telefoniczna, której już nie drukujemy, jest już częścią świata przeszłego. Także jest to bogactwo, które dopiero odkrywamy" - podsumował dyrektor Biblioteki Narodowej.

Ryb, PAP

Fot. [ossolineum.pl]

Warto poczytać

  1. kora10082018 10.08.2018

    "Jawiła się jako ekscentryczny, kolorowy kwiat". Minister kultury wspomina Korę

    Charyzma, szczerość, niezapomniany głos predystynowały Korę do roli prawdziwej gwiazdy, która nie gasła mimo upływu lat; to postać inspirująca czasy, w których żyła - napisał minister kultury Piotr Gliński, wspominając artystkę, która w środę spoczęła w Warszawie. .

  2. feta10072018 10.07.2018

    Najlepsze teatry plenerowe i uliczne. W Gdańsku rozpoczyna się festiwal "Feta"

    Ponad 60 spektakli w wykonaniu 20 polskich i zagranicznych zespołów obejrzeć będzie można na rozpoczynającym się w czwartek w Gdańsku XXII Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Plenerowych i Ulicznych Feta.

  3. literatura03072018 03.07.2018

    "Najprawdziwszy biały kruk". Odnaleziono skarb polskiej poezji średniowiecznej

    To to najprawdziwszy biały kruk, niezwykłe cymelium - tak o nieznanym wcześniej, pełnym, drukowanym tekście "Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" z 1542 roku mówi jego znalazca, prof. Wiesław Wydra. Dotąd nie była znana kompletna wersja utworu.

  4. sapkowski20062018 20.06.2018

    Twórca sagi "Wiedźmin" kończy dzisiaj 70 lat

    Andrzej Sapkowski, twórca serii powieści o wiedźminie Geralcie, kończy w czwartek 70 lat. Jak zapowiedział pisarz na niedawnym spotkaniu z czytelnikami, nie wyklucza napisania kolejnego tomu cyklu z tym że byłby to prequel.

  5. romanklosowski11062018 11.06.2018

    Nie żyje aktor Roman Kłosowski

    Nie żyje Roman Kłosowski, aktor filmowy i teatralny, znany głównie z roli Romana Maliniaka z serialu TV "Czterdziestolatek". O śmierci artysty poinformował w poniedziałek ZASP - Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmów, Radia i Telewizji. Aktor miał 89 lat.

  6. beksinski08062018 08.06.2018

    Duże zainteresowanie muzeum polskiego artysty

    Przeszło 350 tys. osób odwiedziło istniejącą od sześciu lat Galerię Zdzisława Beksińskiego w Sanoku (Podkarpackie). Dużym zainteresowaniem zwiedzających cieszy się odtworzona tam pracownia artysty.

  7. kino08062018 08.06.2018

    Odrodzenie polskiego kina? Na ekrany wchodzi "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego

    Porównywana do "Casablanki", zachwycająca rolami aktorskimi, okrzykiwana arcydziełem - nagrodzona w Cannes za reżyserię, wyczekiwana w Polsce "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego z Joanną Kulig i Tomaszem Kotem wchodzi w piątek do kin.

  8. barbarawachowicz07062018 07.06.2018

    W wieku 80 lat odeszła od nas Barbara Wachowicz-Napiórkowska

    Nie żyje pisarka, autorka spektakli, wystaw, programów radiowych i telewizyjnych poświęconych pamięci wielkich Polaków - Barbara Wachowicz-Napiórkowska. O śmierci 81-letniej Wachowicz poinformowała na Twitterze prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz.

CS158fotoMINI

Czas Stefczyka 158/2018

PDF (16,14 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook