Jedynie prawda jest ciekawa


Dawne polskie kroniki na wystawie w Krakowie

05.05.2015

Najpiękniejsze i najcenniejsze polskie kroniki, poczty władców, herbarze i mapy można oglądać na wystawie w Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego – oddziale Muzeum Narodowego w Krakowie.

Jednym z najciekawszych eksponatów jest XVI-wieczny odpis trzeciego tomu „Roczników” Jana Długosza. „To zarazem jedyny rękopis, jaki zdecydowaliśmy się pokazać. Został wykonany dla biskupa kujawskiego Hieronima Rozrażewskiego” – mówiła we wtorek dziennikarzom kurator wystawy Agnieszka Perzanowska.

Księga ta po śmierci biskupa znalazła się w bibliotece Collegium Maius. W XVIII wieku, gdy przygotowywano wydanie „Roczników” Długosza, została wypożyczona i już do biblioteki nie wróciła. Po stu latach w posiadanie księgi wszedł kolekcjoner Emeryk Hutten–Czapski i nadał jej numer jeden w swoim zbiorze rękopisów.

Zwiedzający zobaczą na wystawie także wydania kronik Anonima zwanego Gallem oraz Wincentego Kadłubka, które powstały wcześniej niż „Roczniki” Długosza. „Anonim, Kadłubek, Długosz to nazwiska kronikarzy, które wszyscy pamiętamy z lat szkolnych. Na tej wystawie możemy zobaczyć dzieła, które wyszły spod ich ręki oraz prace innych dziejopisarzy” – powiedziała Agnieszka Perzanowska.

Wśród prezentowanych ksiąg są kroniki: Macieja z Miechowa, Marcina Kromera, Marcina i Joachima Bielskich, które w wieku XVI i XVII były dla Polaków głównym źródłem wiedzy o historii własnego narodu i świata. „W XVI wieku kronikarze doszli do wniosku, że pierwszy władca Polski był na naszych ziemiach około 550 r.” – mówiła kurator.

Bardzo ciekawej wiedzy dostarczają: „Opis Sarmacji europejskiej” Aleksandra Gwagnina, herbarz polskich rodów szlacheckich Bartosza Paprockiego uzupełniony o żartobliwe, wierszowane objaśnienia genezy poszczególnych herbów oraz „Monumenta Sarmatarum” autorstwa Szymona Starowolskiego, który spisał inskrypcje nagrobne blisko 2 tys. Polaków – poczynając od tekstów, które zamieszczono na nagrobkach i tablicach królów i biskupów w katedrze wawelskiej aż po kościoły w miastach i wsiach.

Samuel Nakielski połączył kronikę znajdującego się w Miechowie klasztoru Zakonu Rycerskiego Stróży Świętego Grobu Bożego w Jerozolimie z kopiami najważniejszych dokumentów pochodzących z klasztornego archiwum. Na wystawie można też zobaczyć „Novą Gigantomachię”, w której Augustyn Kordecki opisuje oblężenie klasztoru na Jasnej Górze przez Szwedów i uzupełnia swoją relację o teksty listów i dokumentów.

Kronikarze opisywali nie tylko historię, ale także osobliwości danego kraju, dlatego austriacki dyplomata i polityk Siegmund von Herberstein, opisując w XVI wieku księstwo moskiewskie uwiecznił żubra i tura, zwierzęta te już wówczas w Europie zachodniej uważane były za osobliwość.

Ekspozycję zamyka XVIII-wieczna „Historya narodu polskiego” Adama Naruszewicza.

Wystawa została zorganizowana w 900 lat od spisania najstarszej, znanej polskiej kroniki przez Anonima – zakonnika benedyktyńskiego goszczącego na dworze księcia Bolesław Krzywoustego, w 600. rocznicę urodzin Jana Długosza i w 150 lat od wydania pierwszego tomu serii „Pomniki dziejowe Polski”.

W osobnej sali pokazywane są mapy wydawane od przełomu XV/XVI wieku do wieku XVIII, a uzupełnieniem wystawy są odlewy pieczęci królów polskich od Kazimierza Wielkiego po Stanisława Augusta Poniatowskiego. Jedną z piękniejszych pieczęci miała królowa Jadwiga, która została przedstawiona w koronie i z berłem siedząca na tronie otoczonym architektoniczną kompozycją, która przypomina gotyckie szafy ołtarzowe.

Wyeksponowano także medale wybite w brązie, miedzi i srebrze w 1880 r. w 400. rocznicę śmierci Jana Długosza. „Medale te szybko się rozeszły. Ludzie chcieli mieć je na pamiątkę” – przypomniała Perzanowska.

Ekspozycja „Dziejów polskich pomniki” potrwa do 30 sierpnia.

Ryb, PAP

Fot. [Wikimedia Commons/Łukasz Długosz]  



Warto poczytać

  1. kora10082018 10.08.2018

    "Jawiła się jako ekscentryczny, kolorowy kwiat". Minister kultury wspomina Korę

    Charyzma, szczerość, niezapomniany głos predystynowały Korę do roli prawdziwej gwiazdy, która nie gasła mimo upływu lat; to postać inspirująca czasy, w których żyła - napisał minister kultury Piotr Gliński, wspominając artystkę, która w środę spoczęła w Warszawie. .

  2. feta10072018 10.07.2018

    Najlepsze teatry plenerowe i uliczne. W Gdańsku rozpoczyna się festiwal "Feta"

    Ponad 60 spektakli w wykonaniu 20 polskich i zagranicznych zespołów obejrzeć będzie można na rozpoczynającym się w czwartek w Gdańsku XXII Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Plenerowych i Ulicznych Feta.

  3. literatura03072018 03.07.2018

    "Najprawdziwszy biały kruk". Odnaleziono skarb polskiej poezji średniowiecznej

    To to najprawdziwszy biały kruk, niezwykłe cymelium - tak o nieznanym wcześniej, pełnym, drukowanym tekście "Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" z 1542 roku mówi jego znalazca, prof. Wiesław Wydra. Dotąd nie była znana kompletna wersja utworu.

  4. sapkowski20062018 20.06.2018

    Twórca sagi "Wiedźmin" kończy dzisiaj 70 lat

    Andrzej Sapkowski, twórca serii powieści o wiedźminie Geralcie, kończy w czwartek 70 lat. Jak zapowiedział pisarz na niedawnym spotkaniu z czytelnikami, nie wyklucza napisania kolejnego tomu cyklu z tym że byłby to prequel.

  5. romanklosowski11062018 11.06.2018

    Nie żyje aktor Roman Kłosowski

    Nie żyje Roman Kłosowski, aktor filmowy i teatralny, znany głównie z roli Romana Maliniaka z serialu TV "Czterdziestolatek". O śmierci artysty poinformował w poniedziałek ZASP - Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmów, Radia i Telewizji. Aktor miał 89 lat.

  6. beksinski08062018 08.06.2018

    Duże zainteresowanie muzeum polskiego artysty

    Przeszło 350 tys. osób odwiedziło istniejącą od sześciu lat Galerię Zdzisława Beksińskiego w Sanoku (Podkarpackie). Dużym zainteresowaniem zwiedzających cieszy się odtworzona tam pracownia artysty.

  7. kino08062018 08.06.2018

    Odrodzenie polskiego kina? Na ekrany wchodzi "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego

    Porównywana do "Casablanki", zachwycająca rolami aktorskimi, okrzykiwana arcydziełem - nagrodzona w Cannes za reżyserię, wyczekiwana w Polsce "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego z Joanną Kulig i Tomaszem Kotem wchodzi w piątek do kin.

  8. barbarawachowicz07062018 07.06.2018

    W wieku 80 lat odeszła od nas Barbara Wachowicz-Napiórkowska

    Nie żyje pisarka, autorka spektakli, wystaw, programów radiowych i telewizyjnych poświęconych pamięci wielkich Polaków - Barbara Wachowicz-Napiórkowska. O śmierci 81-letniej Wachowicz poinformowała na Twitterze prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz.

CS158fotoMINI

Czas Stefczyka 158/2018

PDF (16,14 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook