Jedynie prawda jest ciekawa


Litewski historyk: w litewskiej edukacji brakuje przyjacielskiego akcentu wobec Polski

14.10.2017

W litewskiej edukacji, dotyczącej dawnej Rzeczpospolitej, brakuje przyjacielskiego wobec Polski akcentu - mówi litewski historyk Alfredas Bumblauskas. Z kolei prof. Michał Kopczyński z Uniwersytetu Warszawskiego uważa, że trudna historia Polski i Litwy wynika z niezrozumienia.

Obaj uczeni byli gośćmi panelu "Dawna Rzeczpospolita - dziedzictwo które łączy czy dzieli?", zorganizowanego w sobotę w Krakowie w ramach III Kongresu Zagranicznych Badaczy Dziejów Polski.

Alfredas Bumblauskas z Uniwersytetu Wileńskiego powiedział, że "walczą ze sobą dwie narracje" nt. Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Pierwsza z nich to "trumny historiograficzne", zgodnie z którymi po Unii lubelskiej (1569, początek Rzeczpospolitej Obojga Narodów) na Litwie zapada "ciemna noc", rozpoczyna się "pięć wieków bez świtu" - jak można przeczytać w litewskiej poezji. "Takie jest postrzeganie w wielkiej narracji litewskiej" - mówił historyk z Wilna. Pytany przez PAP, przyznał, że Polacy, żyjący w czasach RP Obojga Narodów, są postrzegani jako naród opresyjny wobec Litwinów.

Uczony podkreślił jednak, że po wojnie zaczęła dochodzić do głosu druga, bardziej alternatywna narracja - zgodnie z nią wspólna polska i litewska przeszłość "nie jest tragiczna". Druga narracja kładzie nacisk na pięć dóbr (wymienionych przez historyka Henryka Samsonowicza), które Rzeczpospolita Obojga Narodów dała Europie: chleb, barok, konstytucja, demokracja szlachecka i tolerancja religijna. "Ten alternatywny kierunek narracji mówi, że mamy szlachetną historię, tylko trzeba ocenić, że byliśmy championami Europy w parze z Polską" - wskazał historyk.

Odnosząc się do edukacji historycznej powiedział, że młodzież jest nauczana historii XVI, XVII, XVIII w., ale "brakuje przyjacielskiego (względem Polski-PAP) akcentu".

Bumblauskas zaznaczył, że nie można uogólniać, że Litwini nie lubią Polaków, bo antypolonizm litewski przejawia się w "formule tożsamości Litwinów", a antypolskość można zrozumieć przywołując konflikt o Wilno w dwudziestoleciu międzywojennym.

Zdaniem prof. Michała Kopczyńskiego trudna polsko-litewska historia nie wynika z morza krwi, a z braku wzajemnego zrozumienia, ale - jak zaznaczył - to się zmienia, m.in. dzięki takim wydarzeniom jak Kongres Zagranicznych Badaczy Dziejów Polski, który polskim i zagranicznym historykom daje możliwość wymiany myśli.

"Najpierw historycy muszą sobie wyjaśnić pewne rzeczy, choćby o Konstytucji 3 Maja jako święcie jednego i drugiego narodu (Polaków i Litwinów-PAP)" - powiedział historyk z Uniwersytetu Warszawskiego.

Podkreślił, że Polacy darzą sympatią Litwinów, jednak bez wzajemności z powodu zjawiska określanego przez Litwinów "imperializmem kulturowym polskim". "W dużej mierze Litwini definiowali się w XIX w. w opozycji do Polaków, tak jak my definiowaliśmy się w opozycji do Rosjan czy Niemców" - mówił uczony.

Jak wskazał, Litwinów drażni traktowanie Wielkiego Księstwa Litewskiego i Litwinów jako "młodszych braci, którzy od nas biorą wszystko". Jak mówił, taki obraz Litwinów, zależnych od Polaków, pojawia się m.in. w literaturze, np. w "Krzyżakach", gdzie Henryk Sienkiewicz opisuje drogę z Litwy do kulturalnego, światowego Krakowa, wskazując przy tym jak prymitywne są zamki na Litwie.

"Litwini trochę egzotyczni, niemodni, ale sympatyczni - takie myślenie pokutuje w polskiej historiografii i my sobie nawet nie zdajemy sprawy, jak to drażni Litwinów; jak drażniące może być powszechne używanie terminu +Polska+, kiedy mowa jest o +Rzeczpospolitej Obojga Narodów+ - Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Kto dzisiaj pamięta, poza historykami, czym była Korona?" - mówił polski historyk i dodał: "To dla Litwinów denerwujące, a my takie reakcje wywołujemy przez nieświadomość".

III Kongres Zagranicznych Badaczy Dziejów Polski trwał w Auditorium Maximum od środy do soboty. "Dawna Rzeczpospolita: historia-pamięć-dziedzictwo" była tematem przewodnim wydarzenia, w którym uczestniczyło 250 prelegentów z 37 państw.

Przedsiewzięcie zorganizowały: krakowski oddział Polskiego Towarzystwa Historycznego oraz Uniwersytet Jagielloński i Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej. 

Patronami medialnymi kongresu były Polska Agencja Prasowa i portal Dzieje.pl.

(PAP)
autor: Beata Kołodziej

fot. PD

Warto poczytać

  1. 1270paparumskij 08.08.2018

    Kto jest biskupem księżyca?

    Do diecezji w Orlando należy całkiem spory kawałek Florydy, z 9 hrabstwami, setkami miast i miasteczek i ponad 400 tysiącami wiernych. Należy do niej również...księżyc.

  2. 1270pfeifer 30.07.2018

    Na podstawie losów tego żołnierza można prześledzić historię Polski I poł. XX w

    Gen. Franciszek Edward Pfeiffer ps. "Radwan" był łodzianinem, ale znany jest przede wszystkim jako jeden z dowódców Powstania Warszawskiego. Na podstawie jego losów można prześledzić niemal całą historię Polski I połowy XX wieku.

  3. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  4. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  5. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  6. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  7. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  8. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

CS158fotoMINI

Czas Stefczyka 158/2018

PDF (16,14 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook