Jedynie prawda jest ciekawa


Literacki Nobel dla Francuza

09.10.2014

Francuski pisarz Patrick Modiano dostał Nagrodę Nobla. - Prywatnie jest człowiekiem wyjątkowo nieśmiałym - mówi o laureacie literackiego Nobla dr Wiesław Kroker z Instytutu Romanistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

- We Francji Patrick Modiano cieszy się wielką popularnością. Jego pisarstwo jest bardzo przystępne, to nie jest twórczość „tylko dla koneserów" - podkreślił znawca twórczości Modiano dr Wiesław Kroker.

Zwrócił uwagę, że książki tego autora tworzą w sumie jednolite dzieło; jest między nimi mnóstwo przejść, powiązań, które dla czytelnika, a także dla badaczy literatury, są pasjonujące.

- Pierwsza powieść, wydana w roku 1968, nosi tytuł „Plac Gwiazdy”. Można go też tłumaczyć jako „miejsce gwiazdy”. To tytuł dwuznaczny - zaznaczył Kroker.

Książka ta to swego rodzaju "rozliczenie się” młodego człowieka, w 1968 roku dwudziestoparoletniego, z francuskim - w latach sześćdziesiątych - zapomnieniem ciemnych kart przeszłości, ciemnych kart historii społeczeństwa francuskiego z czasów okupacji - opowiadał badacz.

- Paryski Plac Gwiazdy traktować można z jednej strony jako bardzo znane miejsce na mapie miasta. Stoi tam Łuk Triumfalny, monument wzniesiony dla uczczenia historii Francji, tej oficjalnej, świetlanej. Z drugiej strony - w czasie okupacji Plac Gwiazdy stanowił centrum niemieckiego Paryża, centrum niemieckiej dzielnicy - w pobliżu znajdowały się siedziby gestapowskich instytucji - przypomniał Kroker.

Tłumaczony jako "miejsce gwiazdy", tytuł odnosi się z kolei do miejsca na piersi, gdzie francuscy Żydzi mieli obowiązek przyszywać gwiazdę Dawida jako znak rozpoznawczy - mówił dalej badacz.

Temat dwuznaczności historii oraz dwuznaczności pamięci historycznej obecny jest we wszystkich książkach Modiano - powiedział Kroker. Dodał, że w twórczości pisarza nakładają się na siebie trzy okresy czasowe, a autor "wykorzystuje grę odniesień historycznych, myląc tropy i próbując zgubić czytelnika".

- Nakładają się na siebie wspomnienia z czasu okupacji, wspomnienia z lat 60., czyli z okresu młodości Modiano, a wreszcie współczesność, czyli lata, w których dana powieść powstawała - wymieniał badacz.

- Użyłem sformułowania „wspomnienia okupacyjne” mimo że Modiano urodził się w lipcu 1945 roku, czyli już po II wojnie. Jednak on sam stosuje to określenie - opowiadał Kroker. "Wspomnienia okupacyjne" to w istocie wspomnienia "na temat rodziców pisarza"; wykorzystane są w nich prawdziwe opowieści rodziny, ale jest to zarazem w pewnym stopniu kreacja, fikcja, pisarz tworzy jednocześnie mit - zaznaczył Kroker.

Jak mówił, charakterystyczna dla powieści Modiano jest "figura młodego człowieka, który żyje w społeczeństwie lat 60. we Francji, i coś na nim ciąży".

- W dyskretny literacko sposób pokazywana jest niewygoda egzystencjalna, sytuacja kogoś, kto czuje, że coś w jego życiu jest nie tak, czuje jakiś ciężar, a czasem nazywa to wprost: poczuciem winy - opisywał badacz.

- Skąd się bierze to poczucie winy? Jako czytelnicy całej twórczości Modiano dopowiadamy sobie, że dotyczy ono postawy części społeczeństwa francuskiego w czasie okupacji, gdy reżim Vichy gorliwie współpracował z niemieckim najeźdźcą w tropieniu Żydów - mówił Kroker.

- Ojciec Modiano był Żydem, matka belgijską aktorką - opowiadał.

- Na kartach książek pisarza ojciec pokazywany jest jako najbardziej znacząca figura dla tego, jak Modiano rozumie historię - tłumaczył badacz.

- W literackiej twórczości Modiano ojciec ukazany jest jako "francuski Żyd, który podczas okupacji przyjmuje strategię przetrwania - współpracuje z Niemcami, kolaboruje - powiedział Kroker. Zaznaczył przy tym, że jest tak na kartach powieści, ale czy jest to zgodne z biografią ojca autora, do końca nie wiadomo.

- Ci czytelnicy w Polsce, którzy nie znają twórczości Patricka Modiano, a chcieliby ją poznać, w pierwszym rzędzie - doradził Kroker - powinni sięgnąć po książki: "Ulica Ciemnych Sklepików" (1978, za którą Modiano zdobył prestiżową francuską Nagrodę Goncourtów), "Zagubiona dzielnica" (1984), "Przejechał cyrk" (1992). Jedna z powieści Modiano, "Willa Triste" (1975) stała się podstawą scenariusza filmu fabularnego "Le parfum d'Yvonne", zrealizowanego przez znanego francuskiego reżysera Patrice'a Leconte'a - przypomniał Kroker. Pytany o osobowość Modiano, styl bycia tegorocznego noblisty w dziedzinie literatury, Kroker nazwał go "bardzo charakterystycznym".

- Modiano to człowiek niezwykle nieśmiały, wręcz wycofany – chociaż pojawia się w telewizji, udziela wywiadów. Jąka się. W wypowiedziach na żywo buduje zdania z wielkim trudem - opisywał Kroker.

- Kiedy słucha się Modiano w radiu czy telewizji, ma się wrażenie, że to człowiek, który nie jest w stanie zbudować poprawnego zdania, dokończyć zdania. On mówi kawałkami zdań. Oczywiście te wypowiedzi są bardzo ciekawe, ale on „przedziera się” przez to. Przez to, że musi mówić przed innymi. Jąkanie jest tego wyrazem - powiedział Kroker.

Mimo wyróżniającej go nieśmiałości Modiano nie jest odludkiem - zaznaczył.

- Nieśmiałość powoduje, że nie znajduje się on może w centrum życia literackiego. Jednak jest pisarzem mieszkającym w Paryżu, bardzo we Francji popularnym - powiedział badacz.

PAP

[FOTO: 

Warto poczytać

  1. bronislaw-opalko-18082018 18.08.2018

    Zmarł Bronisław Opałko. Odtwórca roli Genowefy Pigwy

    Dziś rano w szpitalu zmarł Bronisław Opałko, artysta kabaretowy znany głównie z postaci Genowefy Pigwy. Miał 66 lat

  2. 1270vervqaas 08.08.2018

    Setki samochodów i widowiskowe pokazy – VERVA Street Racing ujawnia atrakcje motoryzacyjne

  3. orzel06082018 06.08.2018

    Orzeł prawie utonął w Zalewie Wiślanym. Na ratunek ruszyli mu policjanci i strażacy

    Podczas zabezpieczania regat na Zalewie Wiślanym funkcjonariusze policji z Fromborka dostali zgłoszenie o orle, który z trudem utrzymywał się na powierzchni wody.

  4. kora-28072018 28.07.2018

    Nie żyje Kora Jackowska, legenda polskiego rocka

    W sobotę, o godz. 5.30 zmarła liderka zespołu Maanam - Kora, czyli Olga Sipowicz. Miała 67 lat. Wokalistka odeszła w swoim domu w Bliżowie, w otoczeniu najbliższych. Informację potwierdziła PAP prof. Magdalena Środa, która towarzyszyła artystce w chwili śmierci

  5. loteria26072018 26.07.2018

    Rekordowy kupon lotto – mieszkaniec Kalifornii wygrał ponad pół miliarda dolarów

    Po ostatnim losowaniu popularnej w USA loterii Mega Millions okazało się, że tylko jeden szczęśliwiec kupił kupon z wygrywającymi liczbami. Mieszkaniec Kalifornii tym samym wzbogacił się o oszałamiającą sumę 522 milionów dolarów.

  6. rubens25072018 25.07.2018

    Regulamin Facebooka cenzuruje... Rubensa. „Piersi, pośladki i cherubiny – zakazane”

    Belgijskie muzea wysłały list do Facebooka, protestując przeciwko decyzji portalu społecznościowego, który usunął zdjęcia przedstawiające obrazy flamandzkiego malarza Petera Paula Rubensa, ponieważ przedstawiają one nagie postaci.

  7. lewando17072018 17.07.2018

    Tak się bawił i śpiewał Robert Lewandowski na ślubie Ani Korcz. To wideo jest hitem w sieci!

    Anna Korcz, znakomita polska aktorka, wydała za mąż swoją starszą córkę (która również ma na imię Anna)

  8. kazimierz-witkiewicz-17072018 17.07.2018

    Zmarł Kazimierz Witkiewicz, odtwórca roli m.in. Francesco Romanelliego z "Nie lubię poniedziałku"

    W wieku 93 lat w Krakowie zmarł aktor i reżyser Kazimierz Józef Witkiewicz, znany m.in. z roli Francesco Romanelliego w filmie "Nie lubię poniedziałku" w reż. T. Chmielewskiego. Pogrzeb odbędzie się w środę na cmentarzu Podgórskim w Krakowie

22.08
2018

Kalendarium

Najbliższe wydarzenia i święta

więcej
CS158fotoMINI

Czas Stefczyka 158/2018

PDF (16,14 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook