Jedynie prawda jest ciekawa

Gorące tematy:

Panama następnym organizatorem ŚDM

31.07.2016

Panama, niespełna 4-milionowe państwo w Ameryce Środkowej, będzie gospodarzem Światowych Dni Młodzieży w 2019 r. Ok. 90 proc. Panamczyków to katolicy.

Za 3 lata w 2019 r. centralne obchody 34. Światowego Dnia Młodzieży odbędą się w Panamie – pierwszym kraju środkowoamerykańskim, który będzie gościł młodzież z całego świata. Przyjrzyjmy się bliżej temu niewielkiemu państwu, położonemu na styku Ameryki Środkowej i Południowej, a zwłaszcza tamtejszemu Kościołowi katolickiemu.

Dzieje Panamy różnią się zasadniczo od jej sąsiadów, jest to bowiem najmłodsze państwo tego regionu (nie licząc krajów nielatynoskich, tzn. niezwiązanych wcześniej z Hiszpanią lub Portugalią), gdyż jako niepodległy twór państwowy powstała dopiero 3 listopada 1903, chociaż ziemie dzisiejszej Panamy Europejczycy odkryli na początku XVI wieku (ok. 1501). Od 1535 istniało tam Wicekrólestwo Nowej Hiszpanii, od 1717 – Wicekrólestwo Nowej Grenady, z którego w 1810 wyłoniła się Wielka Kolumbia, której jedną z prowincji była właśnie Panama, od 1830 była to Kolumbia. 

Panama od początku stanowiła odrębną część tego kraju, ale gdy na przełomie XIX i XX wieku postanowiono przekopać kanał, który połączyłby Atlantyk z Pacyfikiem i skrócił czas przepływu z jednego do drugiego, bardzo wzrosło znaczenie tego obszaru. Doceniły to szybko Stany Zjednoczone, które były najbardziej zainteresowane zarówno budową, jak i przyszłym wykorzystaniem i kontrolowaniem tego szlaku wodnego. Ponieważ trudno było podporządkować sobie tak duży kraj, jak Kolumbia, Amerykanie wykorzystali secesjonistyczne dążenia niektórych polityków panamskich i doprowadzili najpierw do wybuchu wojny z Kolumbią o przyszły kanał i w efekcie do oderwania się rejonu, na którym im zależało i 3 listopada 1903 powstało nowe państwo – Panama, które natychmiast podpisało układ z USA w sprawie wieczystej (na 99 lat) dzierżawy Kanału i obecności wojsk amerykańskich na swym obszarze.Później warunki tego układu wielokrotnie były zmieniane i dziś Panama sprawuje pełną kontrolę nad tym ważnym szlakiem tranzytowym, nadal jednak pozostaje jednym z najbardziej proamerykańskich państw tego regionu, zachowując pełną suwerenność nad swym terytorium.

Chrześcijaństwo

Ewangelizacja dzisiejszej Panamy rozpoczęła się na początku XVI wieku, gdy w 1502 – w rok po odkryciu tych ziem przez hiszpańskiego konkwistadora Rodrigo de Bastidas (1445-1527) – przybył tam Krzysztof Kolumb. Na północnym wybrzeżu dzisiejszego kraju założył wówczas miasteczko Santa Maria de Belén (Matka Boska z Betlejemu). Przybywający tu coraz liczniej osadnicy hiszpańscy byli niemal wyłącznie katolikami i dość szybko udało im się nawrócić na swoją wiarę dużą część miejscowych Indian, co sprawiło, że król Hiszpanii Ferdynand Katolicki poprosił papieża o mianowanie biskupa dla tych ziem. Leon X przychylił się do tej prośby i 9 września 1513 utworzył diecezję Najświętszej Maryi Panny Starożytnej (Santa María Antigua) – pierwszą na stałym lądzie amerykańskim. 

Pierwszym biskupem nowej jednostki kościelnej był w latach 1513-19 hiszpański franciszkanin o. Juan (Jan) Quevedo Villegas (rządy w diecezji objął 30 czerwca 1514).Po nim do dzisiaj było łącznie 55 rządców (w tym 48 biskupów) tej diecezji, która również w ciągu wieków zmieniała się, by swój ostateczny, obecny kształt osiągnąć w 1993, gdy z jej obszaru Jan Paweł II wyodrębnił diecezję Penomoné. Ponad połowę (dokładnie 27) biskupów stanowili Hiszpanie, poza tym było po 7 Kolumbijczyków, Peruwiańczyków i Panamczyków. Pozostali pochodzili z Ekwadoru, Chile, Meksyku, Kostaryki Holandii. Pierwszym rodzimym biskupem był w latach 1751-58 Francisco Javier de Luna Victoria y Castro.Obecnie Kościół w Panamie tworzy jedną metropolię-prowincję panamską, w której skład wchodzą archidiecezja o tej samej nazwie oraz diecezje Chitré, Colón-Kuna Yala, Ravid, Penonomé, Santiago de Veraguas i prałatura Bocas del Toro; oprócz tego istnieje wikariat apostolski Darién.

Działa też Panamska Konferencja Biskupia, na której czele stoi obecnie arcybiskup stolicy José Domingo Ulloa Mendieta. Od czasu ostatniego, jak dotychczas, konsystorza Franciszka 14 lutego 2015 Kościół katolicki w Panamie ma pierwszego w swych dziejach kardynała w osobie biskupa diecezji David – José Luisa Lacunza Maestrojuana. Ten 72-letni obecnie hierarcha, należący do Zakonu Augustynianów Rekolektów (OAR), jest także pierwszym kardynałem w historii te wspólnoty zakonnej.Panama, której powierzchnia jest ponad cztery razy mniejsza niż powierzchnia Polski, leży nad Oceanem Spokojnym i Morzem Karaibskim, a jej terytorium stanowi wąski pas lądu (od ok. 50 km do ok. 200 km) na szlaku łączącym Amerykę Północną z Południową. Kraj graniczy z Kostaryką i Kolumbią. Stolicą Panamy jest 440-tysięczne miasto o tej samej nazwie (hiszp. Ciudad de Panama), językiem urzędowym jest hiszpański. W użyciu jest również wiele rdzennych języków. Obszar obecnej Panamy w okresie prekolumbijskim był zasiedlony przez Czibczów oraz Karaibów. 

Po odkryciu przez Hiszpanów w 1501 r., terytorium w pierwszej połowie XVI wieku włączono do hiszpańskiej kolonii Wicekrólestwa Peru. Następnie (w pierwszej połowie XVIII wieku) było częścią wyodrębnionego z jego północnej części Wicekrólestwa Nowej Granady, również należącego do Hiszpanii. W 1821 r, Panama proklamowała niepodległość, wchodząc w skład utworzonej w 1819 r. Wielkiej Kolumbii, a po jej rozpadzie w 1830 r. pozostała w republice Nowej Granady (późniejszej Kolumbii). W drugiej połowie XIX wieku w Panamie coraz silniejsze stały się dążenia niepodległościowe. Ostatecznie USA poparły secesję Panamy w 1903 r. Kolumbia uznała niepodległość Panamy dopiero w roku 1914. Natychmiast po uznaniu niepodległości Panamy USA zawarły z nią traktat Haya-Bunau-Varilli, który dał im prawo do wieczystej dzierżawy pasa terytorium Panamy, na którym w latach 1904-1914 zbudowano Kanał Panamski. 

Od 1 stycznia 2000 r. strefa Kanału Panamskiego, pozostająca dotąd w dzierżawie Stanów Zjednoczonych, przeszła pod zarząd Panamy. Panama jest republiką z prezydentem wybieranym w wyborach powszechnych na 5-letnią kadencję; jest on głową państwa i szefem rządu. Władza ustawodawcza należy do 78-osobowego, jednoizbowego Zgromadzenia Ustawodawczego, wybieranego w wyborach powszechnych na 5 lat. Władzę wykonawczą sprawuje powoływany przez prezydenta rząd. Obecnie prezydentem i szefem rządu Panamy jest Juan Carlos Varela Rodriguez. Panama nie ma regularnej armii; ministerstwu bezpieczeństwa podlegają Panamskie Publiczne Siły Bezpieczeństwa, w skład których wchodzi policja, siły powietrzno-morskie i służby graniczne. 

Choć Panama jest krajem rozwijającym się, a jej gospodarka należy do bardziej stabilnych w Ameryce Środkowej, poziom życia społeczeństwa jest niski, a według szacunków ok. 40 proc. ludności żyje poniżej poziomu ubóstwa. Największy udział w panamskiej gospodarce mają usługi (ponad 75 proc.), w tym obsługa Kanału Panamskiego; rolnictwo dostarcza ok. 6,5 proc. PKB, a przemysł ponad 16 proc. Znaczne dochody przynosi również rejestr obcych statków (Panama należy do krajów tzw. taniej bandery). Ponad 60 proc. ludności Panamy stanowią Metysi, 20 proc. Mulaci i Afroamerykanie, a 10 proc. to ludność pochodzenia europejskiego. Jest również ludność indiańska, żyjąca głównie na wybrzeżu Morza Karaibskiego. 

Choć kraj nie prowadzi oficjalnych statystyk, zgodnie z szacunkami około 85-93 proc. Panamczyków to katolicy, a protestanci stanowią 7-15 proc. społeczeństwa. Pierwsza panamska diecezja, utworzona przez papieża Leona X, powstała w 1513 r.; była jedną z najstarszych w Amerykach Środkowej i Południowej. W 1983 r. podczas pielgrzymki do Ameryki Środkowej Panamę odwiedził święty Jan Paweł II. W kraju tym kilkakrotnie gościła również błogosławiona Matka Teresa z Kalkuty, która założyła tam dom dla sierot i porzuconych osób starszych. 

Patronami Panamy są m.in. święty Jan Bosko i czczona od wczesnego średniowiecza w Hiszpanii Matka Boska z Antiguy, której figura stoi w katedrze w panamskiej stolicy. O Panamie zrobiło się szczególnie głośno w kwietniu b.r., gdy wybuchła międzynarodowa afera "Panama Papers". Podano wówczas, że z wewnętrznej bazy danych panamskiej kancelarii prawnej Mossack Fonseca wyciekło 11,5 mln dokumentów - przede wszystkim e-maili, plików PDF, zdjęć i wyciągów - obejmujących okres od 1977 do początku 2016 r. Dokumenty ukazują, jak znani i bogaci ukrywają przed fiskusem pieniądze w rajach podatkowych. 

Panamska kancelaria założyła ponad 200 tys. fasadowych firm (shell companies), które jedynie zarządzają włożonymi pieniędzmi, ukrywając, kto jest ich właścicielem. Dokumenty ujawniło Międzynarodowe Konsorcjum Dziennikarzy Śledczych (ICIJ), sugerując, że 140 polityków i innych oficjeli z całego świata, w tym 12 obecnych i byłych szefów państw oraz ich rodziny bądź krąg przyjaciół, ma powiązania z tajnymi firmami offshore.

kk/PAP/KAI

[fot. Freeimages]

Warto poczytać

Facebook