Jedynie prawda jest ciekawa

Mróz to skutek braku lodu

05.02.2012

Stopienie powłoki lodowej na Morzu Barentsa i Karskim zakłóciło skomplikowane systemy przemieszczania się powietrza.

Topniejące lody Oceanu Arktycznego odsłoniły duże połacie wód, normalnie pokrytych lodem, wystawiając je na działania atmosferyczne. Stąd wziął się, podobno, przenikliwy mróz w Europie - pisze "The Independent", cytując naukowców z Niemiec, USA i Rosji.

Utrata arktycznego lodu może, ich zdaniem, mieć wpływ na rozwój wyżów barycznych (obszarów wysokiego ciśnienia, w których najwyższe ciśnienie jest w środku układu) nad północną Rosją, przynoszonych przez bardzo zimne wiatry z Arktyki i Syberii do Europy Zachodniej. U podłoża mroźnych wiatrów od wschodu wiejących nad Europą może tkwić intensywny antycyklon (czyli wirowy układ wiatrów w obrębie wyżu, przemieszczający się po liniach spiralnych od środka na zewnątrz) nad północno-zachodnią Rosją. Niektórzy klimatolodzy sądzą, że powodem jest brak morskiej czapy lodowej, która stopiła się wskutek globalnego ocieplenia.

"Wolne od lodu obszary oceanu działają jak grzejnik, ponieważ woda jest cieplejsza niż arktyczne
powietrze nad nią. Sprzyja to tworzeniu się obszarów podwyższonego ciśnienia atmosferycznego,
kierujących mroźne powietrze ku Europie
" - sądzi prof. Stefan Rahmstorf z Poczdamu.

"Ktokolwiek uważa, że kurczenie się warstwy lodu na powierzchni odległego oceanu nie ma żadnego znaczenia, może się mylić. System klimatyczny opiera się na skomplikowanych wzajemnych powiązaniach i na Morzu Karskim oraz Morzu Barentsa może występować silne sprzężenie zwrotne" - uważa Władimir Pietuchow, który wraz z Władimirem Siemionowem prowadził badania w 2009 roku.

Badania naukowców niemieckiego instytutu im. Alfreda Wegenera potwierdziły, że zachodzi związek między ubytkiem arktycznego lodu a powstawaniem sfer wysokiego ciśnienia w regionie polarnym, wpływających na układy przemieszczania się wiatrów na niskich szerokościach geograficznych na obszarach położonych dalej na południe.

Według uczonych z amerykańskiego ośrodka gromadzenia danych na temat śniegu i lodu w Boulder w Colorado, powłoka lodowa pokrywająca Morza Karskie i Barentsa była tej zimy wyjątkowo cienka, a temperatura powietrza nad wodami obu mórz wyższa od średniej.

"Naukowcy ustalili, że w miarę jak powłoka lodowa niknie z oceanu, uwalnia się duża ilość ciepła i przenika do zimnego powietrza nad nim, powodując wznoszenie powietrza. Ruch ten destabilizuje atmosferę i zmienia proporcję ciśnienia barycznego między Arktyką a regionami na jej południowych obrzeżach, co ma wpływ na układ wiatrów" - zaznacza "The Independent".

Lasy też mają problem

Skutki ocieplenia klimatu wyraźnie widać w Kanadzie. Nie tylko polarne niedźwiedzie mają coraz mniej przestrzeni do życia, coraz mniejsze są też kanadyjskie lasy. Takie są wyniki badania przeprowadzonego w lasach w prowincjach Alberta, Saskatchewan i Manitoba oraz na wschodzie kraju, opisanego w tym tygodniu w amerykańskim "Proceedings of the National Academy of Science". Okazuje się, że wbrew wcześniejszym oczekiwaniom, ocieplenie klimatu wcale nie pomaga lasom na obszarach północnych.

Jak opisywał portal cbc.ca, badacze wybrali 96 miejsc w lasach, gdzie nie było pożarów, owadów i eksploatacji drewna. Analizowano okres lat 1963-2008. Okazuje się, że na zachodzie i wschodzie Kanady drzewa w lasach żyją krócej, choć te na wschodzie kraju (Ontario i Quebec) rosną szybciej. W efekcie wcześniejszego zamierania drzew na hektarze zachodnich lasów, rosnących na coraz bardziej wysychających terenach, wytwarza się o dwie tony mniej drewna. Specjaliści podkreślają, że od 2000 r. proces ten przyśpieszył.

Jest to problem nie tylko dla przemysłu drzewnego, który musi zrewidować swoje prognozy dochodów z wycinki drzew. Mniej lasów oznacza bowiem mniejsza absorpcję dwutlenku węgla z atmosfery. Lasy w zachodniej Kanadzie emitują już zresztą więcej CO2 niż pochłaniają.

"Północne lasy, określane jako krytyczny element zwrotny w systemie klimatycznym Ziemi, odgrywają kluczową rolę w globalnym bilansie węglowym" - ostrzegli w swoim artykule badacze.


PAP
Fot. sxc.hu
Słowa kluczowe:

mróz

,

lód

,

ocean

CS145fotMINI

Czas Stefczyka 145/2017

PDF (8,85 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook