Jedynie prawda jest ciekawa

Izraelski biblista zrewidował Biblię hebrajską

11.08.2012

Przez 30 lat izraelski biblista Menachem Cohen z telawiwskiego Uniwersytetu Bar Ilan pracował nad rewizją tekstów, by przygotować definitywnie poprawną wersję Starego Testamentu. Wolne od błędów tekstowych wydanie w opracowaniu Cohena liczy 21 tomów.

Profesor Cohen, obecnie 84-letni, zidentyfikował 1500 niedokładności w tekstach hebrajskich, porównując tysiące średniowiecznych rękopisów. Jego gruntowna rewizja Biblii hebrajskiej jest - jak pisze agencja AP - pierwszym od 500 lat takim przedsięwzięciem.

Według żydowskiego prawa zwój Tory może być uznany za nieważny, jeśli choćby jedna litera była nieprawidłowa lub w złym miejscu. Zachowaniu skrupulatnej wierności przekazu służyła notacja systemem znaków diakrytycznych - najróżniejszych kombinacji kropeczek i kreseczek, wspomagających podstawowe litery alfabetu hebrajskiego - stworzona w średniowieczu przez masoretów (żydowskich kopistów Tory). Możliwe błędy w stosowanym przez nich zapisie nie mają jednak wpływu na treść i znaczenie biblijnych historii.

Poprzednikiem Cohena, który podjął się takiego zadania, był masoreta Jakub ben Chaim, który w latach 1524-25 opublikował w Wenecji "Mikraot Gedolot" ("Wielkie odczytania") nazywane też "Biblią rabiniczną" - podstawowy zbiór najważniejszych komentarzy do Tory z kilkunastu wieków. Na kilka wieków "Mikraot Gedolot" stało się podstawowym źródłem dla żydów studiujących swoje pisma święte.

Ponieważ jednak rękopisy i komentarze, na których swoje dzieło oparł ben Chaim, nie należały do najlepszych, także do opracowanych przezeń tekstów wkradły się nieścisłości, które narastały w następnych wydaniach.

Celem Cohena było opracowanie wersji do celów indywidualnej lektury, a nie do celów kultowych i naukowych. Podkreśla on, że żydowskie wersje od redakcji chrześcijańskich i samarytańskich (samarytanie to odłam judaizmu) odróżnia jednolitość i skrupulatna dokładność.

W swojej pracy oparł się on głównie na zdygitalizowanym Kodeksie z Aleppo - najstarszym kompletnym tekście Biblii hebrajskiej z X wieku. Kodeks ten, nazywany również Keterem (hebr. korona), przechowywany w Wielkiej Synagodze w Aleppo dla Ben Chaima był niedostępny.

Większa część Kodeksu z Aleppo znalazła się w Izraelu, dokąd przeszmuglowano go w latach 50. ubiegłego wieku, po spaleniu w 1947 roku synagogi przez syryjski tłum.

Ponieważ blisko 200 stron tego kodeksu jednak brakuje, Cohen musiał posiłkować się innymi źródłami, m.in. Kodeksem Leningradzkim z XI wieku, uznawanym za drugą w kolejności podstawę wiernego tekstu Biblii hebrajskiej, oraz komentarzami, głównie z XI wieku, niedostępnych dla ben Chaima.

Nad naukową edycją Biblii hebrajskiej prowadzone są prace w ramach Biblijnego Projektu Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie. Wersja opracowana przez Cohena przeznaczona jest dla szerokiego odbiorcy, ponieważ nie zawiera    aparatu krytycznego.

Dlatego Rafael Zer, koordynator wydania przygotowanego przez Cohena nazywa je "quasi-naukowym". Uważa, że chociaż Cohen udostępnia odbiorcy dokładny tekst biblijny, "dzieje się to kosztem absolutnej dokładności i wymagań stawianych wydaniu absolutnie naukowemu".

Przy pomocy swego syna Szmula, programisty komputerowego, Cohen umieścił również w sieci wersję elektroniczną Tory i spodziewa się, że stanie się ona podstawowym źródłem dla uczniów w izraelskim systemie edukacji. Jest dumny szczególnie z wyszukiwarki, która pozwala nawet nowicjuszom na łatwe przeszukiwanie tekstu. Nazwał komputeryzację "trzecią rewolucją", ważną dla żydowskich pism, jaka nastąpiła po epoce zwojów poprzez oprawne księgi i wynalezieniu prasy drukarskiej.

PAP/kop
[fot. sxc.hu]

Warto poczytać

  1. 1270kiev 18.10.2017

    Przepychanki z policją i zatrzymania przed parlamentem w Kijowie: "Specnaz napadł na nasz obóz pod parlamentem. Trują nas gazem, kopią po kolanach, starają się wyprzeć ludzi"

    Ukraińska policja po brutalnych - jak mówią świadkowie - przepychankach z demonstrującymi przed parlamentem w Kijowie zatrzymała w środę wieczorem 11 osób z ustawionego tam miasteczka namiotowego przeciwników władz.

  2. 1270angmerkel 18.10.2017

    Merkel poruszy na szczycie UE "kwestię praworządności". Zdaniem redakcji "Spiegla" będzie to oznaczało spór z Polską i Węgrami

    Kanclerz Niemiec Angela Merkel poruszy na rozpoczynającym się w czwartek szczycie Unii Europejskiej kwestię praworządności - poinformowały w środę źródła rządowe w Berlinie. Praworządność jest zdaniem niemieckiego rządu rdzeniem europejskiego ładu.

  3. Katalonia 18.10.2017

    Tragiczny skutek referendum! Katalonię opuściło ponad 700 firm

    Ponad 700 podmiotów gospodarczych przeniosło swoje siedziby z Katalonii do innych części Hiszpanii w następstwie referendum niepodległościowego w tym regionie. W nieuznawanym przez Madryt plebiscycie z 1 października wygrali zwolennicy secesji.

  4. Hells-Angels 18.10.2017

    Szturm policji w kilkunastu niemieckich miastach

    700 funkcjonariuszy niemieckiej policji o godzinie 6:00 rano przeprowadziło w 16 miastach Północnej Westfalii naloty na mieszkania i sklepy, należące do Hells Angels oraz podlegającej jej paramilitarnej bojówki Clan 81 Germany.

  5. Jerozolima 18.10.2017

    Irański dowódca wzywa do przeciwstawienia się Izraelowi

    Szef sztabu generalnego irańskiej armii generał Mohammad Bakeri rozmawiał w środę w stolicy Syrii Damaszku na temat pogłębienia współpracy z syryjskim wojskiem. Wezwał do przeciwstawienia się Izraelowi i sunnickim rebeliantom - poinformowały syryjskie media.

CS148fotMINI

Czas Stefczyka 148/2017

PDF (10,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook