Jedynie prawda jest ciekawa

Gorące tematy:

Rosjanie czują się niewinni

28.06.2012

Rosjanie uważają, że Polacy powinni czuć się winni za niektóre wydarzenia z polsko-rosyjskiej przeszłości. O winie Rosji wobec Polski nie są przekonani – wynika z najnowszych, niepublikowanych jeszcze badań Instytutu Spraw Publicznych zrealizowanych we współpracy z Fundacją Współpracy Polsko-Niemieckiej.

Obraz Polski i Polaków w Rosji jest neutralny bądź umiarkowanie pozytywny, a negatywne opinie formułuje wyraźna mniejszość badanych. Jednocześnie rosyjski wizerunek Niemiec i Niemców jest zdecydowanie lepszy niż wizerunek Polski i Polaków. Takie wnioski przynosi sondaż zlecony przez ISP w Rosji. Wynika z niego, że podstawowym źródłem wiedzy o Polsce jest dla Rosjan szkoła i podręczniki szkolne.

- Badania pokazują, że główne skojarzenia, jakie Rosjanie mają z Polską, wcale nie są powiązane z historią czy polityką. Rosjanom kojarzymy się z ładnymi krajobrazami czy jako bratni, miły naród - komentuje wyniki sondażu dr Jacek Kucharczyk, prezes ISP. - Co ważne, wśród skojarzeń, jakie Rosjanie mają z Polską największą grupę stanowią skojarzenia pozytywne - dodaje.

Stosunek Rosjan do Polaków jest umiarkowanie pozytywny, ale Rosjanie uważają, że Polacy powinni czuć się winni za niektóre wydarzenia z polsko-rosyjskiej przeszłości. O winie Rosji wobec Polski nie są przekonani – wynika z najnowszych, niepublikowanych jeszcze badań Instytutu Spraw Publicznych zrealizowanych we współpracy z Fundacją Współpracy Polsko-Niemieckiej.

Z kolei Niemcy kojarzą się Rosjanom przede wszystkim z historią. Kraj, społeczeństwo, gospodarka oraz polityka zajmują dalsze miejsca.

- Według sondażu, ponad połowa Rosjan nie odczuwa wobec Polaków ani sympatii ani niechęci, a grupa osób deklarujących sympatię dla Polaków sympatię niemal trzykrotnie przeważa grupę tych, którzy darzą Polaków niechęcią - opisuje wnioski dr Agnieszka Łada, analityk z Instytutu Spraw Publicznych. Dla porównania, Niemcy cieszą się w oczach Rosjan znacznie większą sympatią niż Polacy - zauważa.

Rosjanie akceptują Polaków w różnych rolach społecznych - najchętniej w charakterze turystów (89%). Kolejne miejsca zajmują takie role społeczne jak: sąsiad (66%), współpracownik w firmie (64%), bliski przyjaciel (61%), osoba mieszkająca na stałe w Rosji (56%). Prawie połowa badanych nie miałaby nic przeciwko zięciowi/synowej z Polski (49%) czy otrzymaniu przez Polaka rosyjskiego obywatelstwa (47%).  

- Najbardziej niechętni ankietowani są wobec posiadania polskiego szefa, ale i tutaj większa grupa gotowa jest go zaakceptować niż odrzuca taką możliwość - podkreśla Kucharczyk. Akceptacja Niemców jest wyższa niż Polaków.

Co istotne, Rosjanie uważają, że relacje polsko-rosyjskie powinny koncentrować się na teraźniejszości a nie przeszłości. - Politycy powinni sobie wziąć to do serca - uważa Łada.

Zdaniem prawie połowy (45%) Rosjan poprawa stosunków zależy przede wszystkim od regularnych spotkań rosyjskich i polskich polityków oraz wspólnego omawiania spraw ważnych dla obu narodów. Pozytywny wpływ miałby również rozwój współpracy kulturalnej i naukowej pomiędzy państwami (33%) i uznanie przez Polskę i Polaków istotnej roli Armii Czerwonej w wyzwoleniu Polski w 1945 roku (25%).

Według sondażu prawie połowa Rosjan twierdzi, że w historii stosunków Polski i Rosji były takie wydarzenia w związku z którymi Polska powinna się czuć winna wobec Rosji. – Główne pretensje Rosjan wobec Polski dotyczą obwiniania przez niektórych polskich polityków Rosji za katastrofę samolotu w Smoleńsku, a także brak wdzięczności za wyzwolenie Polski przez Armię Czerwoną w 1945 roku – wymienia Agnieszka Łada - Jedna piąta Rosjan obwinia też Polskę za polityczne wsparcie udzielone przez Polskę podczas konfliktu w Gruzji w 2008 roku – dodaje.

Katastrofa polskiego samolotu w Smoleńsku pojawia się w jeszcze jednym kontekście. Na pytanie o wpływ katastrofy smoleńskiej na wzajemne stosunki, 42% ankietowanych odpowiedziało, że to wydarzenie pogorszyła bilateralne relacje.

A czy Rosja powinna czuć się za coś winna wobec Polski? 44 % ankietowanych Rosjan uważa, że nie. Jedynie 24% Rosjan sądzi, że w historii polsko-rosyjskich stosunków były wydarzenia, za które Rosja powinna mieć poczucie winy.  

Sondaż Instytutu Spraw Publicznych został przeprowadzony w dniach 11 – 21 listopada 2011 roku przez Centrum Lewada na reprezentatywnej grupie 1591 pełnoletnich mieszkańców Rosji. Projekt zrealizowano w kooperacji z Fundacją Współpracy Polsko-Niemieckiej i dzięki finansowemu wsparciu Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

Główne wnioski:

  • Obraz Polski i Polaków w Rosji jest neutralny bądź umiarkowanie pozytywny, a negatywne opinie formułuje wyraźna mniejszość badanych. Jednocześnie rosyjski wizerunek Niemiec i Niemców jest zdecydowanie lepszy niż wizerunek Polski i Polaków.
  • Znacząca grupa Rosjan nie ma wiedzy na temat Polski – około jednej trzeciej badanych wybierało w odpowiedzi na zadawane pytania opcję „trudno powiedzieć”. W stosunku do Niemiec grupa ta była mniejsza. Z badania jasno więc wynika, że Rosjanie mają na ogół określone opinie na temat Niemiec, natomiast ich znaczna część nie ma zdania na temat Polski. Polska, w porównaniu z Niemcami, jest dla Rosjan krajem o wiele mniej znanym.
  • Podstawowym źródłem wiedzy o Polsce jest dla Rosjan szkoła i podręczniki szkolne (53%). Na kolejnych miejscach znajdują się programy telewizyjne dotyczące  Polski (39%) oraz artykuły w prasie (26%)
  • Główne skojarzenia, jakie Rosjanie mają z Polską, wiążą się ogólnie z krajem i społeczeństwem (32%), zdecydowanie rzadziej - z polityką (14%) lub historią (9%) . Na kolejnym miejscu znajduje się gospodarka (9%) i kultura (5%). Wśród skojarzeń, jakie Rosjanie mają z Polską największą grupę stanowią skojarzenia pozytywne.
  • Niemcy kojarzą się Rosjanom przede wszystkim z historią (36%). Kraj i społeczeństwo (29%), gospodarka (20%) oraz polityka (3%) zajmują dalsze miejsca. Podobnie jak w przypadku Polski tak i w skojarzeniach z Niemcami przeważają te o charakterze pozytywnym.
  • Najczęściej przywoływanym konkretnym skojarzeniem jest w przypadku Polski katastrofa polskiego samolotu w Smoleńsku (8,8%) . Z Niemcami kojarzy się najbardziej Rosjanom „Wielka Wojna Ojczyźniania” /atak III Rzeszy na Związek Radziecki (18,5%).
  • Największa grupa ankietowanych – ponad połowa - nie odczuwa wobec Polaków ani sympatii ani niechęci (51%). Jednocześnie grupa osób deklarujących sympatię dla Polaków sympatię (36%) niemal trzykrotnie przeważa grupę tych, którzy darzą Polaków niechęcią (13%). 
  • Niemcy cieszą się w oczach Rosjan znacznie większą sympatią niż Polacy. Ponad połowa ankietowanych (56%) podkreśla swój pozytywny stosunek do obywateli niemieckich, jedna trzecia natomiast nie darzy ich ani sympatią, ani antypatią (37%). Mniej niż jedna dziesiąta (8%) badanych odczuwa do Niemców niechęć.
  • Rosjanie akceptują Polaków w różnych rolach społecznych - najchętniej w charakterze turystów (89%). Kolejne miejsca zajmują takie role społeczne jak: sąsiad (66%), współpracownik w firmie (64%), bliski przyjaciel (61%), osoba mieszkająca na stałe w Rosji (56%). Prawie połowa badanych nie miałaby nic przeciwko zięciowi/synowej z Polski (49%) czy otrzymaniu przez Polaka rosyjskiego obywatelstwa (47%).  Najbardziej niechętni ankietowani są wobec posiadania polskiego szefa, ale i tutaj większa grupa gotowa jest go zaakceptować niż odrzuca taką możliwość.
  • Akceptacja Niemców jest wyższa niż Polaków. Zdecydowana większość (91%) respondentów nie ma nic przeciwko, by Niemcy przyjeżdżali do Rosji jako turyści. Trzy czwarte twierdzi, że Niemiec mógłby być ich sąsiadem (75%) i współpracownikiem w firmie (75%) czy przyjacielem (71%). Dwie trzecie (67%) badanych jest otwartych na Niemców jako mieszkańców Rosji, a ponad połowa (59%) zaakceptowałaby Niemca/Niemkę jako zięcia/synową i nie ma nic przeciwko nadawaniu im rosyjskiego obywatelstwa (58%) czy pracy w firmie przez nich zarządzanej (57%).
  • Rosjanie mają o Niemczech i Polsce lepszą opinię niż o swoim własnym państwie. Szczególnie dobrze respondenci oceniają Niemcy - 92% ankietowanych uważa, że państwo niemieckie dba o dobro obywateli, 85% badanych uważa, że niemiecka gospodarka rozwija się dobrze, 63% twierdzi, że w Niemczech są wolne media, a co drugi (51%), że wśród urzędników nie ma korupcji.
  • Znaczna część Rosjan (od 30 do prawie 50 procent ankietowanych) miała trudności z udzieleniem odpowiedzi na pytania oceniające państwo polskie. Wśród respondentów, którzy udzielili odpowiedzi  aż 67% zgodziło się z opinią, że Polska to państwo dbające o dobro obywateli, a prawie połowa - że polska gospodarka dobrze się rozwija (46%).
  • Rosjanie są podzieleni w ocenie wolności polskich mediów – wierzy w nią 43%, a neutralną opinię ma 46% Rosjan posiadających w tej kwestii opinię.
  • Niejednoznaczna jest także opinia Rosjan co do poziomu korupcji wśród polskich urzędników - prawie połowa badanych (47%) nie potrafi udzielić na to pytanie odpowiedzi. Wśród pozostałych respondentów zdania są podzielone, przy czym w grupie tej  dominuje opinia, że polska administracja jest raczej skorumpowana (44%).
  • Rosjanie krytycznie wyrażają się o sytuacji w swoim państwie. Prawie połowa respondentów (46%) uważa, że państwo nie dba o dobro obywateli. Jedynie co czwarty ankietowany (23%) ma odmienne zdanie. Rosjanie dostrzegają również problem korupcji - czterech na pięciu (83%) badanych twierdzi, że rosyjscy urzędnicy są skorumpowani. Ponad jedna trzecia respondentów (39%) nie zgadza się ze stwierdzeniem, że gospodarka rosyjska rozwija się dobrze. W jej siłę wierzy jedna czwarta (26%) badanych. Porównanie sytuacji w trzech państwach pokazuje, że Polska jest przez ankietowanych postrzegana jako państwo, któremu jest bliżej do standardów polityczno-ekonomicznych panujących w Niemczech, niż tych w Rosji. Można powiedzieć, że dla Rosjan Polska  jest częścią Zachodu.
  • Rosjanie negatywnie oceniają swoje państwo, ale mają lepsze zdanie na temat wolności rosyjskich mediów. Prawie połowa ankietowanych (42%) sądzi, że media w Rosji są wolne i mogą krytykować rząd. Jedna trzecia respondentów (32%) ma w tej kwestii opinię neutralną, natomiast jedna czwarta (26%) uważa, że w Rosji nie ma wolnych mediów. Wyjaśnienia dla takiej rozbieżności można szukać np. w definicji mediów. Jeśli uwzględnimy nie tylko tradycyjne środki komunikacji masowej (np. telewizję, radio), lecz również tzw. nowe media (Internet) to postrzeganie rosyjskich mediów jako niezależnych ma umocowanie w faktach. Internet jest bowiem w Rosji medium bez cenzury, gdzie pojawia się wiele materiałów krytykujących działania obecnej władzy.
  • Informacja, że dany towar został wyprodukowany w Polsce zachęca do jego zakupu jedną piątą badanych. Ponad połowa respondentów (61%) nie czuje się ani zachęcona ani zniechęcona.
  • Zdaniem Rosjan, Polska ani nie pomaga ani nie przeszkadza  w nawiązywaniu współpracy Rosji z Unią Europejską, Stanami Zjednoczonymi czy Ukrainą i innymi państwami należącymi do Wspólnoty Niepodległych Państw. Trzy czwarte respondentów (71%) uważa, że Polska ani nie pomaga ani nie przeszkadza w nawiązaniu ściślejszej współpracy ze Stanami Zjednoczonymi. W przypadku Unii Europejskiej oraz Ukrainy i pozostałych państw WNP odsetek odpowiedzi neutralnych wynosi kolejno 65% i 66%. Zdecydowanie rzadziej pojawiają się opinie, że Polacy przeszkadzają Rosji w nawiązaniu ściślejszej współpracy z tymi partnerami. Także wobec Niemiec największa grupa uważa, że kraj ten ani nie pomaga ani nie przeszkadza w tych relacjach (odpowiednio 73%, 57% i 73%). Rosjanie wskazują jednak istotną rolę niemieckiego wsparcia. Inaczej niż w przypadku Polski, odpowiedzi pozytywne – o pomocy w nawiązywaniu relacji - przeważają przy tym zawsze nad odpowiedziami negatywnymi.
  • Polska w ocenie respondentów nie stanowi i nie będzie stanowić w przyszłości zagrożenia dla Rosji - tak twierdzi 52% ankietowanych. Podobna grupa ankietowanych (57%) wskazuje, że Niemcy nie będą zagrażać bezpieczeństwu Rosji w przyszłości.
  • Niemcy uznawane są przez Rosjan za państwo mające duże znaczenie w Europie – taką opinię wyraża 81% badanych Rosjan. Rosjanie nie mają natomiast jednoznacznej opinii na temat Polski. Jedna czwarta ankietowanych (28%) uznaje, że Polska odgrywa ważną rolę, podczas gdy, jedna trzecia (34%) jest odmiennego zdania, a kolejne 38% badanych wskazuje odpowiedź „neutralną”.
  • Rosja nie pełni  tak ważnej roli, jak Niemcy, jednak znaczy w Europie, więcej niż Polska. O dużym znaczeniu Rosji w Europie przekonana jest ponad jedna trzecia (40%) respondentów, natomiast 25% jest odmiennego zdania.
  • Osoby uznające Niemcy lub Polskę za państwo pomagające Rosji w nawiązaniu ściślejszej współpracy z UE, Stanami Zjednoczonymi oraz Ukrainą i pozostałymi państwami WNP, częściej niż pozostali respondenci dostrzegają też duże znaczenie Niemiec/Polski w Europie.
  • W oczach respondentów Rosja ma zdecydowanie lepsze stosunki z Niemcami niż Polską. Oceniając stosunki rosyjsko-niemieckie, 66% badanych uważa, że układają się one dobrze. Największa grupa respondentów (63%) stosunki pomiędzy Rosją i Polską uznaje za neutralne, pozytywnie ocenia je 21% Rosjan.
  • Oceniając zmiany w relacjach Rosji i Polski w ostatnich trzech latach, blisko jedna trzecia ankietowanych twierdzi, że w minionym okresie stosunki pomiędzy państwami pogorszyły się (31%). Ponad połowa Rosjan (54%) nie dostrzega żadnych zmian.
  • Prawie połowa (42%) Rosjan twierdzi, że katastrofa smoleńska pogorszyła stosunki polsko-rosyjskie. Jedna trzecia ankietowanych (33%) nie dostrzega by katastrofa miała jakikolwiek wpływ na wzajemne relacje.
  • Prawie połowa Rosjan (41%) twierdzi, że w historii stosunków Polski i Rosji były takie wydarzenia w związku z którymi Polska powinna się czuć winna wobec Rosji. O winie Rosji wobec Polski przekonanych jest jedna czwarta (24%). Przeważa opinia (44%) według której Rosja nie powinna czuć się winna wobec Polski.
  • Główne pretensje wysuwane przez respondentów wobec Polski pozostają na przestrzeni lat niezmienne. Zdaniem Rosjan ich kraj ma prawo mieć pretensje wobec Polski za: opinie wyrażane przez część polskiego środowiska politycznego, z której wynika, że Rosja jest odpowiedzialna za katastrofę w Smoleńsku (30%), brak wdzięczności za wyzwolenie Polski przez Armię Radziecką (22%), polityczne wspieranie Gruzji w okresie konfliktu południowo-osetyńskiego w 2008 r. (20%), wejście Polski do NATO (19%) oraz działalność czeczeńskich Centrów Informacyjnych (19%). Pretensje względem Polski dotyczą również prób zorganizowania alternatywnych tras dostaw gazu i ropy, pomijających terytorium Rosji (15%).
  • Zdaniem większości Rosjan (58%) relacje polsko-rosyjskie powinny koncentrować się na teraźniejszości a nie przeszłości.
  • Zdaniem prawie połowy (45%) Rosjan poprawa stosunków zależy przede wszystkim od regularnych spotkań rosyjskich i polskich polityków oraz wspólnego omawiania spraw ważnych dla obu narodów. Pozytywny wpływ miałby również rozwój współpracy kulturalnej i naukowej pomiędzy państwami (33%) i uznanie przez Polskę i Polaków istotnej roli Armii Czerwonej w wyzwoleniu Polski w 1945 roku (25%). Jedynie 7% ankietowanych dostrzega, że jedną z form pogłębiania stosunków może być proces zwiększenie inwestycji rosyjskich w Polsce i polskich w Rosji.

Instytut Spraw Publicznych

[fot. sxc.hu]





CS145fotMINI

Czas Stefczyka 145/2017

PDF (8,85 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook