Jedynie prawda jest ciekawa

Gorące tematy:

MSZ o prawach Polonii

12.09.2013

Żaden akt prawny nie reguluje obecnie na Litwie kwestii związanych z realizacją praw mniejszości. Z kolei ukraińskie prawodawstwo formalnie spełnia międzynarodowe standardy ochrony tych praw, ale problemem jest ich faktyczna ochrona - wynika z przedstawionej posłom informacji MSZ.

Wicedyrektor w Departamencie Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą w MSZ Jacek Junosza-Kisielewski przedstawił posłom z komisji mniejszości narodowych i etnicznych informację na temat sytuacji prawnej i organizacyjnej osób należących do mniejszości narodowych zamieszkałych w: Armenii, na Białorusi, w Czechach, Izraelu, na Litwie, w Niemczech, Rosji, na Słowacji i Ukrainie.

Jak podkreślał Junosza-Kisielewski, w tych krajach mamy do czynienia z różnymi koncepcjami mniejszości narodowych i różnym umocowaniem prawnym.

Na Białorusi zgodnie ze spisem ludności z 2009 r. na 9,5 mln mieszkańców około 16,3 proc. przyznało się do innej narodowości niż białoruska. Dziesięć lat wcześniej było to 19 proc. Polacy są drugą pod względem liczebności mniejszością narodową - 294 tys. osób. Najbardziej liczna mniejszość to Rosjanie - 785 tys. Ta mniejszość dysponuje najbardziej rozbudowaną strukturą formalną i działa przez różne organizacje.

Do 2005 r. największą polską organizacją był Związek Polaków na Białorusi. Jak przypomina MSZ, władze Białorusi, z pominięciem wszelkich zasad demokracji - wyznaczyły posłuszny sobie nowy zarząd związku i zdelegalizowały zarząd wybrany demokratycznie.

Resort podkreśla, że białoruska konstytucja gwarantuje równe prawa wszystkim mniejszościom narodowym, gwarantuje też prawo zachowania spuścizny historycznej i kulturowej oraz podstawy do rozwoju swojej kultury. Podstawy prawne funkcjonowania mniejszości określa ustawa o mniejszościach.

Jednak mimo deklarowanej oficjalnie przez władze Białorusi nieingerencji w wewnętrzne sprawy mniejszości, władze próbowały wielokrotnie ingerować w sposób administracyjny w sprawy Polaków mieszkających w tym kraju - podkreśla MSZ.

Jak zaznaczono, częstym zjawiskiem jest ograniczanie nauki języka polskiego w szkołach lub działalności kulturalnej mniejszości polskiej. Ponadto strona białoruska sprzeciwia się realizacji Ustawy o Karcie Polaka. Według MSZ eskalowanie konfliktu w sprawie ZPB i Karty Polaka jest wykorzystywane do doraźnych celów politycznych.

Z informacji podanej przez MSZ wynika, że Polacy stanowią najliczniejszą mniejszość na Litwie. Zgodnie ze spisem z 2011 r. było ich 212,8 tys. Cechą mniejszości polskiej na Litwie - podaje MSZ w swych materiałach - są jej zwarte skupiska na ternie Wilna (17 proc.) i jego okolicach – na Wileńszczyźnie (rej. wileński ok 60 proc., rej. solecznicki ok. 80 proc., Święciany - 28,8 proc. Troki - 33,2 proc.).

W materiałach MSZ podano, że w 2010 r. przestała obowiązywać ustawa o mniejszościach narodowych - obecnie żaden akt prawny nie reguluje kwestii związanych z realizacją praw mniejszości; konstytucja litewska zawiera ogólny zakaz dyskryminacji i mówi o tym, że państwo udziela pomocy społecznościom narodowym, które samodzielnie organizują swoje sprawy.

W związku z członkostwem w organizacjach międzynarodowych i ponadpaństwowych - podaje MSZ – Litwa związana jest szeregiem zobowiązań w kwestii ochrony praw mniejszości narodowych: w ramach ONZ jest to przede wszystkim Deklaracja praw osób należących do mniejszości narodowych lub etnicznych, religijnych i językowych, Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, Międzynarodowa Konwencja w Sprawie Likwidacji Wszelkich Form Dyskryminacji Rasowej.

Z kolei "na gruncie Rady Europy Litwa ratyfikowała Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Konwencję Ramową o Ochronie Praw Mniejszości Narodowych; Litwa nie podpisała i nie ratyfikowała Europejskiej Karty Języków Regionalnych lub Mniejszościowych Rady Europy"; w ramach UE Litwa związana jest m.in. Kartą Praw Podstawowych UE i Dyrektywą o wprowadzeniu równego traktowania bez względu na rasę lub pochodzenie etniczne.

W Niemczech obecnie uznane są cztery mniejszości narodowe, nie ma wśród nich polskiej. Są to mniejszości: duńska, serbołużycka, fryzyjska i niemieccy Romowie i Sinti. Niemcy uznają za mniejszości tzw. zasiedziałe grupy narodowe, a nie młode społeczności imigrantów. Konstytucja RFN zawiera ogólny zakaz dyskryminacji i uprzywilejowywania m.in. ze względu na pochodzenie, rasę, język, ojczyznę i pochodzenie.

W Rosji, według oficjalnych danych, jest ok. 47 tys. osób polskiego pochodzenia, jednak nieoficjalnie szacuje się, że liczba ta może być znacznie wyższa. Ogółem w Rosji działa 81 organizacji polskich. W 1992 r. powstał Związek Polaków w Rosji. W 2010 r. powstał w Moskwie Klub Polski, który w sposób nieformalny zrzesza pracujących w Rosji Polaków. Prawa osób narodowości polskiej w Rosji określa Traktat między RP a FR o przyjaznej i dobrosąsiedzkiej współpracy, a politykę Rosji wobec mniejszości - rozporządzenie prezydenta. Polskie organizacje utrzymują się ze składek i darowizn, ale przede wszystkim z funduszy płynących z Polski - dofinansowanie ze strony Rosji jest bardzo niewielkie. MSZ podkreśla, że prowadzone są starania o uznanie Polaków za naród represjonowany zgodnie z zapisami rosyjskiej ustawy o rehabilitacji narodów represjonowanych.

Nauczanie języka polskiego prowadzone jest w wielu ośrodkach o zróżnicowanym poziomie: w szkołach sobotnio-niedzielnych, jako język obcy w szkołach państwowych, w klasach z nauczaniem polskiego.

Jak podkreśla MSZ, na Ukrainie gwarancje praw mniejszości wydają się mieć solidną formalną bazę legislacyjną. Stosowna ustawa gwarantuje każdemu członkowi mniejszości narodowej, jako ukraińskiemu obywatelowi, równość praw niezależnie od pochodzenia i wyznawanej religii.

Resort odnotowuje jednak, że poważna część ustawy bardziej przypomina członkom mniejszości o ich obowiązkach względem państwa, niż gwarantuje ich swobody. Katalog praw mniejszości nie budzi zastrzeżeń, choć gwarantuje ich minimum. Na przykład nie przewiduje preferencji wyborczych dla kandydatów mniejszości, ani dwujęzyczności nazw.
Wśród zastrzeżeń organizacji mniejszościowych wobec strony ukraińskiej wymienia się m.in. "rozmycie definicji mniejszości narodowej". Ponadto mniejszości zarzucają Ukrainie postępujące rugowanie języków narodowych ze szkół. Podkreślono, że "dużym regresem ze względu organizacyjnego było rozwiązanie Państwowego Komitetu ds. Narodowości i Religii".

MSZ stwierdza, że "ukraińskie prawodawstwo tylko formalnie spełnia międzynarodowe standardy ochrony praw mniejszości; problemem jest faktyczna ochrona praw mniejszości, która często jest naruszana przez ustawy szczegółowe i pozaustowowe akty prawne".  Ukraińskie prawo zakazuje ponadto posiadania obywatelstwa innego niż ukraińskie.

Czechy są stroną Konwencji Ramowej o Ochronie Mniejszości Narodowych, która ustanawia minimalne standardy ochrony mniejszości narodowych, zapewnia równość wobec prawa, ochronę języków i kultur mniejszościowych. Języki mniejszości w Czechach to: polski, słowacki, niemiecki i romski.

Sprawy mniejszości w tym kraju reguluje ustawa o prawach członków mniejszości. Mają oni m.in. wolny wybór przynależności do mniejszości narodowej, prawo do zrzeszenia się, do używania imienia i nazwiska w języku mniejszości, prawo do wielojęzycznych nazw i oznaczeń, czy prawo do używania języka mniejszości w kontaktach z urzędami i przed sądem oraz prawo do rozpowszechniania informacji w swoim języku.

Czeski rząd powołuje Radę ds. mniejszości narodowościowych. Mniejszości mogą też liczyć na dotacje z budżetu państwa. Mniejszość polska w Czechach to według spisu z 2011 r. 43 tys. 302 osoby. Większość z nich, 80 proc., mieszka na terenie Śląska Cieszyńskiego.



Istnienie mniejszości narodowych na swoim terytorium uznaje Słowacja. Oficjalnie jest ich 12, w tym polska - 0,04 proc. Sprawy mniejszości reguluje konstytucja, a także ponad 30 aktów prawnych regulujących prawa osób należących do mniejszości. Słowacja jest stroną Konwencji ramowej RE o ochronie mniejszości narodowych i Europejskiej karty języków regionalnych i mniejszościowych. Na Słowacji jest ich 9, w tym polski.

W Izraelu z kolei nie ma żadnych regulacji prawnych dotyczących mniejszości narodowych -  takiej instytucji prawnej. Istnieje podział na obywateli Izraela oraz zamieszkujących czasowo cudzoziemców. Wychodźców z Polski w tym kraju można podzielić na polskich Żydów, Polonię, polskich pracowników. Liczba osób wykazujących się przynajmniej bierną znajomością języka polskiego wynosi 250-320 tys.

Grupa obywateli RP przebywających w Izraelu licząca ok. 1 tys. osób nie jest uwzględniana w oficjalnych statystykach. MSZ podkreśla, że ambasada polska w tym kraju nie odnotowała dotychczas stosowania przez miejscowe władze dyskryminacyjnych praktyk w stosunku do Polaków.

Organizacje zrzeszające obywateli Izraela i cudzoziemców mają charakter towarzystw przyjaźni lub organizacji grupujących byłych mieszkańców danego kraju; podlegają rejestracji i same się finansują. Najaktywniejszą "polską" organizacją jest Towarzystwo Przyjaźni Izrael-Polska.

W Armenii Polonia liczy kilkaset osób. W tym kraju istnieje Związek Polaków "Polonia", który skupia 200 członków i działa od 1996 r. Jak podkreśla MSZ, cechą charakterystyczną Armenii jest duża liczba osób niebędących Polakami, ale czujących silne związki z Polską i polskością.

Zapraszamy na profil Stefczyk.info na Facebooku! 

PAP/JKUB

[Polska szkoła w Solecznikach. Fot. salcininkai.lt]

Słowa kluczowe:

Białoruś

,

Ukraina

,

Polonia

Warto poczytać

  1. mid-epa05873313 28.03.2017

    FAO: 30 mln niedożywionych w Afryce Płn.

    W latach 2014-15 na Bliskim Wschodzie i Afryce Północnej niedożywienie objęło 9,5 proc.

  2. wnio5000 27.03.2017

    CBOS: 52 proc. Polaków za polityką prorodzinną państwa

    Jak podkreśla CBOS postrzeganie polityki państwa wobec rodziny zależy głównie od poglądów politycznych.

  3. pregnant-775036960720 26.03.2017

    Większość środków z 500+ wydano na bieżące potrzeby

    Większość otrzymanych środków beneficjenci programu wydali na bieżące potrzeby - oceniła prof. Monika Marcinkowska z Instytutu Finansów Uniwersytetu Łódzkiego.

  4. ataki-stefek 25.03.2017

    Większość polskich firm obawia się cyberataków

    64 proc. polskich firm produkcyjnych obawia się cyberataków na systemy przemysłowe, których skutkiem może być np. wstrzymanie produkcji - wynika z najnowszego raportu PwC.

  5. brexit-stefczyk 24.03.2017

    UE zaniepokojona pozornym wzbogaceniem regionów po Brexicie

    "Jeżeli państwa członkowskie będą chciały utrzymać taki sam poziom finansowania, czyli 1 proc. dochodu narodowego brutto, to pieniędzy będzie mniej o 13 proc."

  6. board-16666441280 23.03.2017

    MEN: Samorządy przygotowane do reformy szkoły

    Podjęto blisko 98 proc. uchwał dostosowujących sieć szkół do nowego ustroju szkolnego.

  7. las1 21.03.2017

    GUS: Coraz więcej lasów w Polsce!

    Lasy w Polsce rosną na ponad 9 mln ha, czyli zajmują 31 proc. powierzchni kraju.

  8. 26911782094ea08d9aa62o 20.03.2017

    Awans Polski w rankingu najszczęśliwszych państw

    Polska w rankingu uplasowała się na 46. miejscu. W tegorocznym zestawieniu nasz kraj wyprzedził m.in.: Włochy, Japonię czy Portugalię.

CS141fotMINI

Czas Stefczyka 141/2017

PDF (4,89 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook