Jedynie prawda jest ciekawa

Gorące tematy:

Wigilia u prawosławnych i grekokatolików

06.01.2012

Prawosławni, a także wierni innych obrządków wschodnich, w tym grekokatolicy i staroobrzędowcy, obchodzą w piątek wigilię Bożego Narodzenia według kalendarza juliańskiego, czyli według tzw. starego stylu. Stałe święta religijne wypadają według tego kalendarza trzynaście dni po katolickich. Duchowni prawosławni zwracają uwagę, że kalendarz juliański jest o wiele starszy od gregoriańskiego (wprowadzonego w 1582 roku reformą papieża Grzegorza XIII i obecnie powszechnego), i był używany w pierwszych wiekach chrześcijaństwa.

Od ubiegłego roku, wigilia chrześcijan obrządków wschodnich jest dniem ustawowo wolnym od pracy - przypada bowiem w katolickie Święto Trzech Króli. W tym roku również święta Bożego Narodzenia są dniami wolnymi od pracy, gdyż przypadają w sobotę i niedzielę.

W Białymstoku głównym uroczystościom cerkiewnym będzie przewodniczyć ordynariusz prawosławnej diecezji białostocko-gdańskiej arcybiskup Jakub. Po południu w miejscowej katedrze św. Mikołaja odprawi nabożeństwo dla tych wiernych, którzy nie mogą wziąć udziału w nocnych uroczystościach - odpowiedniku pasterek u katolików. Na Podkarpaciu nabożeństwa w cerkwiach obu obrządków - grekokatolickiego i prawosławnego - odbędą się m.in. w Przemyślu, Sanoku i Komańczy.

Boże Narodzenie wschodnich chrześcijan poprzedza 40-dniowy post, bardzo ściśle przestrzegany zwłaszcza przez ostatnie dni przed wigilią. W samą wigilię nakazuje się nawet powstrzymanie od picia napojów, aż do spożycia wigilijnej kolacji.

Cerkiew ma kilka nazw wigilii. Wierni mówią na nią m.in. nawieczerie lub soczelnik. Ta druga nazwa pochodzi od "socziwa", czyli gotowanej pszenicy polewanej miodem (według innych źródeł - soczystej kaszy), która była poprzednikiem współczesnej kutii, zawsze obecnej na wigilijnym stole.

Posiłek wigilijny rozpoczyna się od modlitwy i dzielenia prosforą. Prosfora (z greckiego: ofiara) to przaśny chleb używany w Kościele wschodnim do konsekracji i komunii. Jego wypiekiem zajmują się siostry zakonne i żony prawosławnych duchownych, a wierni biorą prosfory z cerkwi. U pierwszych chrześcijan prosforą nazywano wszelkie dary przynoszone przez wiernych na nabożeństwa. Dopiero gdy agapy, czyli wspólne wieczerze, oddzielono od liturgii, prosfora stała się chlebem liturgicznym.

Współczesna ma kształt małych, jasnych, mieszczących się w dłoni krążków, podobnych do malutkich chlebków. Składa się z dwóch kawałków. Mniejszy krążek, nakładany na większy, jest ozdabiany pieczątką, najczęściej w kształcie krzyża, choć wyjątkowo mogą pojawiać się na nim inne znaki, oznaczające święte miejsca lub świętych.

Staroobrzędowcy, którzy również obchodzą Boże Narodzenie wraz z wiernymi innych obrządków wschodnich, 6 stycznia nie zasiadają jednak do wigilijnego stołu. Dopiero pierwszego dnia świąt, po nocnym czuwaniu w molennie (świątyni), siadają do uroczystego rodzinnego posiłku. Wieczorem znowu idą do molenny się modlić. Przed Bożym Narodzeniem poszczą przez sześć tygodni, najbardziej w ostatnich przedświątecznych dniach.

Hierarchowie Cerkwi w Polsce szacują, że w kraju jest ok. 550-600 tys. wiernych Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, z czego połowa przypada na Białostocczyznę. Tam głównie mieszkają w Białymstoku oraz powiatach: hajnowskim, bielskim i siemiatyckim.

Na Podkarpaciu mieszka kilkanaście tysięcy prawosławnych i grekokatolików.

Staroobrzędowcy zaś to obecnie jedna z najmniejszych w Polsce grup religijnych. Ocenia się, że jest ich 1-2 tys., z czego sześćset osób żyje na Suwalszczyźnie. W Suwałkach, Wodziłkach, Gabowych Grądach i Wojnowie są ich rady naczelne. W Gabowych Grądach mieszka najwięcej, około dwustu staroobrzędowców.

Greg/PAP
[fot. PAP/Artur Reszko]

Warto poczytać

  1. dwnld977028815 20.01.2017

    Szefowa KPRP: Polskę i Izrael łączy wiele

    "Wizyta na Bliskim Wschodzie w wymiarze gospodarczym jest niesłychanie istotna”.

  2. 17119114 20.01.2017

    Bochenek: Premier wyznacza ministrom priorytety

    Bochenek powiedział w piątek w Radiu Plus, że przegląd resortów, to dobry moment, żeby dokonać szybkiego podsumowania, tego co działo się w ostatnim roku.

  3. sejm-sdfhgsdfjh-sdfj 19.01.2017

    Prokuratura wszczyna śledztwo ws. posiedzenia Sejmu

    Śledztwo dot. 16 grudnia. Zawiadomienie złożyły PO i Nowoczesna.

  4. olsztyn-smolensk-pamiec-katyn-353t54fc25ccm800x61e3a41c 19.01.2017

    Kolejne ekshumacje do połowy 2017 roku

    Zaplanowane zostały kolejne ekshumacje ofiar katastrofy smoleńskiej. Jak poinformowała PAP rzeczniczka Prokuratury Krajowej Ewa Bialik będą przeprowadzane do połowy 2017 r.

  5. mid-17119093-1 19.01.2017

    Prezydent Radomia straci mandat?

    CBA wysłało w czwartek Radzie Miejskiej w Radomiu wniosek o wygaszenie mandatu prezydenta Radomia Radosława Witkowskiego. Według CBA to skutek ujawnienia nieprzestrzegania przez niego przepisów ustawy antykorupcyjnej. Witkowski uważa, że nie złamał prawa.

  6. mid-17119057 19.01.2017

    CBOS: Wzrosła liczba zwolenników rządu

    "W pierwszej połowie stycznia do zwolenników rządu zaliczyło się 39 proc. respondentów, przeciwnicy to 32 proc., a 26 proc. wyraziło obojętność wobec obecnego gabinetu" - wynika z sondażu CBOS. Zwolenników rządu jest najwięcej od początku urzędowania premier Beaty Szydło.

  7. mid-17119016 19.01.2017

    Prezydent: Liczę na polsko-izraelską współpracę

    Najlepszą gwarancją światowego pokoju jest solidarna, prowadzona z determinacją obrona porządku opartego na prawie międzynarodowym - powiedział w Izraelu prezydent Andrzej Duda. Kluczowym elementem jest znaczące wzmocnienie potencjału odstraszania - dodał.

CS139fotoMINI

Czas Stefczyka 139/2017

PDF (4,73 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook