Jedynie prawda jest ciekawa

Uhonorowano bohaterów podziemia komunistycznego

08.04.2014

"Pamięć potrzebuje materialnych śladów i miejsc" - podkreślił prezes IPN Łukasz Kamiński podczas odsłonięcia tablicy upamiętniającej tragiczne losy żołnierzy podziemia antykomunistycznego - ofiar NKWD i komunistycznych władz w Polsce po 1945 r.

"Pamięć potrzebuje ludzi, którzy chcą ją kultywować, potrzebuje instytucji, które będą o nią dbały, ale potrzebuje także materialnych śladów i miejsc, które będą z nią związane" - podkreślił we wtorek podczas uroczystości Kamiński, zaznaczając także, że tablica upamiętnia bohaterówpatriotów, którzy za swoją wierność ojczyźnie zapłacili największą cenę.

Uroczystość odsłonięcia tablicy oraz złożenia wieńców m.in. w imieniu prezydenta Bronisława Komorowskiego odbyła się przy ul. Strzeleckiej 8 w Warszawie. W tym miejscu, w piwnicach budynku w okresie stalinowskim więziono, brutalnie przesłuchiwano i mordowano żołnierzy polskiego podziemia antykomunistycznego. W latach 1944-45 mieściła się tutaj Kwatera Główna NKWD w Polsce, a w okresie 1945-1948 Areszt Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego.

Budynek przy ul. Strzeleckiej 8 (według starego adresu przy ul. Środkowej 13) powstawał w drugiej połowie lat 30. XX wieku, jego właścicielem był hr. Zbigniew Jórski. Dom wyróżniał się spośród innych praskich budynków (wzmocnione stropy, solidne piwnice), do 1939 nie był jednak zamieszkany (był ukończony w tzw. stanie surowym). W czasie II wojny zasiedlili go częściowo tzw. dzicy lokatorzy, którzy zostali usunięci przez Sowietów po zdobyciu przez nich Pragi we wrześniu 1944 r. W zimie 1944/1945 obiekt ten stał się kwaterą główną NKWD na obszarze Polski Lubelskiej. Tu przez szereg tygodni urzędował gen. Iwan Sierow, tuż obok zaś płk P. Michajłow (dowódca praskiej grupy operacyjnej). Tu zwożono aresztowanych żołnierzy polskiego podziemia niepodległościowego, tu w mieszkaniach zamienionych na pokoje przesłuchań prowadzono śledztwa. Przez zaadaptowane na podręczny areszt piwnice przewinęły się setki osób, stąd ekspediowano je do obozu NKWD w Rembertowie. Począwszy od lata 1945 r. gmach przy Strzeleckiej stracił stopniowo swoją rangę w hierarchii sowieckich placówek operacyjno-śledczych. Ostatecznie latem 1945 r. przejął go WUBP w Warszawie – wykorzystując jako jeden z „podręcznych” aresztów.Po 1948 r. został przekazany resortowemu kwaterunkowi i zasiedlony przez funkcjonariuszy UB i ich rodziny.

"Takie miejsca nigdy nie powinny być zapomniane" - podkreślił sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa Andrzej Krzysztof Kunert, nawiązując do umieszczonego na tablicy napisu, w którym zaznaczono, że ofiary reżimu komunistycznego były więzione, torturowane i mordowane początkowo przez NKWD, a następnie przez bezpiekę Polski Ludowej.

W uroczystości - poza prezesem IPN i sekretarzem ROPWiM - udział wzięli m.in. biskup polowy Wojska Polskiego Józef Guzdek, kombatanci Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych, harcerze, młodzież i mieszkańcy Warszawy.

W wydanym w 2013 r. przez IPN albumie "Śladami zbrodni" - pierwszej po II wojnie światowej próbie skatalogowania miejsc zbrodni komunizmu w Polsce - można przeczytać meldunek jednej z siatek wywiadowczych Delegatury Sił Zbrojnych o kryptonimie "Pralnia II", w której mowa jest o siedzibie komunistycznych władz przy ul. Strzeleckiej. "Dom jest na zewnątrz ogrodzony drutem kolczastym (...). Wieczorem budynek oświetlają cztery silne reflektory oraz strzegą wzmocnione straże zewnętrzne. Mieszkańcy sąsiednich domów opowiadają, że z budynku władz Bezpieczeństwa dochodzą stałe jęki, a nawet podobno odgłosy salw, związanych z wykonywaniem wyroków śmierci. Jest w każdym razie faktem, że w piwnicach budynku umierają ludzie na skutek bicia, podczas badania przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa" - czytamy w opublikowanym meldunku.

W zbiorach IPN zachowały się także wspomnienia jednego z więźniów aresztu Jerzego Skorupińskiego "Bema", który opowiadał o przesłuchaniach. "NKWD chciało się dowiedzieć, kim naprawdę jest pan Miński. Katowali go w nieludzki sposób, aby się przyznał do jakiej należy organizacji i po co przyjechał ze Śląska do Warszawy. Powiedziano mu, że dostanie 200 batów. Wymierzono mu karę wstępną 200 batów, miał sobie wybrać pałkę i tą pałą okładało go leżącego dwu bojców, inni stali mu na rękach i nogach. Dodatkowo nakazano mu liczyć, gdyż jak się pomyli mieli zacząć od nowa" - wspominał Skorupiński.

PRZECZYTAJ BIOGRAMY OFIAR!

August Michałowski „Roman” (1897-1952), działacz polityczny Stronnictwa Narodowego, od 1935 w Komitecie Głównym SN. Żołnierz NOW, przeciwnik scalenia z AK. P.o. prezesa Wojennego Zarządu SN, jeden z głównych organizatorów Narodowego Zjednoczenia Woj- skowego (NZW). Aresztowany wiosną 1945, odzyskał wolność w wyniku rozbicia przez od- dział partyzancki b. AK obozu NKWD w Rembertowie. Przez kilka miesięcy kierował w 1945 pracami SN. Jesienią 1945 przedostał się za granicę, zmarł na emigracji we Francji.

Ppłk Zygmunt Marszewski „Kazimierz” (1897-1982), oficer służby stałej WP, żołnierz I Korpusu Polskiego w Rosji, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920, w kampanii wrześniowej 1939 dowodził 4 psk w Nowogródzkiej Brygadzie Kawalerii. Od 1940 w szere- gach ZWZ-AK. Ostatni komendant Obszaru Warszawskiego AK. Aresztowany w lutym 1945, więziony przez NKWD dziesięć miesięcy, m.in. w budynku przy ul. Strzeleckiej 8. Po- został w kraju, mieszkał i zmarł w Warszawie.

Ppłk Lucjan A. Szymański "Janczar" (1897-1945), żołnierz I Korpusu Polskiego (1917- 1918) i wojny polsko bolszewickiej 1919-1920. Wybitny organizator struktur wojskowych Polskiego Państwa Podziemnego (ZWZ-AK) na Mazowszu i Podlasiu, ostatni dowódca Pod- okręgu Wschodniego Obszaru Warszawskiego AK. 23 XII 1944 aresztowany przez NKWD, 14 II 1945 skazany na karę śmierci przez Wojskowy Sąd Garnizonowy w Warszawie i zamor- dowany 4 III 1945.


Mjr Jerzy Sasin „Rosa” (1911-1945), oficer służby stałej WP, uczestnik kampanii wrześnio- wej 1939, następnie w szeregach ZWZ-AK, m.in. jako szef Kedywu Obwodu Siedlce i ko- mendant Obwodu Sokołów Podlaski. Na tym ostatnim stanowisku aresztowany przez NKWD w dniu 4 X 1944. Skazany na karę śmierci przez sowiecki trybunał wojskowy i zamordowany 16 II 1945.


Ppłk Jan Szulc vel Janusz Szlaski „Prawdzic”, „Borsuk” (1902-1986), oficer WP, uczest- nik wojny 1919-1920, w latach 1940-1941 komendant Obszaru ZWZ Białystok, aresztowany przez NKWD, skazany na karę śmierci. Przeżył marsz śmierci z Mińska Białoruskiego do Czerwieni. W latach 1941-1944 komendant Nowogródzkiego Okręgu AK, jesienią 1944 dotarł w rejon Warszawy i wznowił działalność konspiracyjną, od marca 1945 w ramach prac DSZ. Aresztowany przez NKWD odzyskał wolność w związku z tzw. amnestią i deklaracją „Radosława”. Zbiegł na Zachód, zmarł na emigracji w Anglii.


Jan W. Hoppe (1902-1969), dziennikarz, działacz społeczny, poseł na Sejm RP, komendant organizacji konspiracyjnej „Warszawianka”, wiceprzewodniczący scalonej z AK organizacji konspiracyjnej „Unia”, wiceprezes Zarządu Głównego Stronnictwa Pracy. Uczestnik Powsta- nia Warszawskiego. Aresztowany w początku marca 1945, więziony w piwnicach przy ul. Strzeleckiej 8, został wywieziony do ZSRS, skąd powrócił w listopadzie 1947. 18 II 1949 po- nownie aresztowany przez UB i skazany na dożywocie. Zwolniony z więzienia w 1956.

Zapraszamy na profil Stefczyk.info na facebooku!

mc,PAP,ipn.gov.pl

[fot. ipn.gov.pl]

Warto poczytać

  1. Misjewiki 22.10.2017

    "Wszyscy jesteśmy wezwani, by być misjonarzami"

    Wszyscy jesteśmy wezwani, by być misjonarzami i głosić Chrystusa w swoich środowiskach - mówił z okazji Światowego Dnia Misyjnego przewodniczący Komisji Episkopatu Polski ds. Misji bp Jerzy Mazur. Podziękował też za ofiary składane na rzecz misji.

  2. Rezydenciprotest22102017 22.10.2017

    Prezydent włączy się w spór dotyczący rezydentów? Jest komentarz ministra

    W tym momencie protestu rezydentów nie ma potrzeby wchodzenia prezydenta w jego rozstrzygnięcie, ponieważ to sprawa między rządem, a protestującymi lekarzami - uważa prezydencki minister Andrzej Dera.

  3. MuzeumIIWSwiki 22.10.2017

    W Gdańsku stanie pomnik bohatera? "Zrobię wszystko żeby powstał".

    Składam dziś deklarację, że zrobię wszystko, aby przed Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku stanął pomnik rotmistrza Witolda Pileckiego - powiedział w sobotę dyrektor tej placówki Karol Nawrocki. Dodał, że powoła w tym celu społeczny komitet budowy pomnika.

  4. przylebska21102017 21.10.2017

    Rzecznik TK: prezes Trybunału zawiadomi prokuraturę ws. publikacji "GW" i "Faktu"

    - Prezes Trybunału Konstytucyjnego Julia Przyłębska złoży doniesienie do prokuratury ws. publikacji "Gazety Wyborczej" i dziennika "Fakt" dotyczących jej rzekomych powiązań ze służbami specjalnymi

  5. HGWYT 21.10.2017

    PiS atakuje PO w nowym spocie. Chodzi o reprywatyzację [WIDEO]

    Dziś PO chce mówić o samorządzie. Czy będzie dyskusja o wiceprzewodniczącej PO i tym, co dzieje się pod jej rządami? - napisała w sobotę na Twitterze rzecznik PiS Beata Mazurek. Zaprezentowała także nowy spot PiS dot. udziału PO w aferze reprywatyzacyjnej.

CS148fotMINI

Czas Stefczyka 148/2017

PDF (10,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook