Jedynie prawda jest ciekawa

Gorące tematy:

Sursum Corda w obronie uczuć religijnych

27.09.2013

Polski Instytut Katolicki "Sursum Corda" w Gdańsku zainaugurował swoją działalność. Grono ekspertów z dziedziny prawa, filozofii i socjologii zebrało się wspólnie, by walczyć o konstytucyjne prawa polskich katolików. Stworzony przez Grzegorza Biereckiego Instytut będzie służyć obronie chrześcijańskich wartości w życiu społecznym. Dziś na Uniwersytecie Kard. Stefana Wyszyńskiego miała miejsce pierwsza naukowa konferencja prawnicza dotycząca "Ochrony uczuć religijnych w Polsce".

Czym jest obraza uczuć religijnych? Gdzie są granice wolności słowa czy wolności artystycznej? Jak możemy się bronić przed rosnącym stale procederem naruszania uczuć religijnych i coraz bardziej obecnym w przestrzeni publicznej bluźnierstwem? Na te i podobne pytania odpowiadali uczestnicy konferencji. W dyskusji udział wzięli wybitni przedstawiciele polskiego świata prawniczego: Ks. prof. Piotr Stanisz, Prof. Stanisław Czepita, prezes adwokat Kazimierz Smoliński. Dyskusję po referatach prowadził senator prof. Henryk Cioch.

Konferencję otworzył ks. abp prof. Andrzej Dzięga, który przybył w zastępstwie arcybiskupa gdańskiego Sławoja Głódzia. Rola arcybiskupa Dzięgi była podwójna, ponieważ z tematem konferencji związany jest osobiście, jako że przewodniczący Rady Prawnej Komisji Episkopatu Polski.

- To, że ta pierwsza konferencja stała się faktem, to ogromna zasługa dwóch osób. To pan senator Grzegorz Bierecki - człowiek o ogromnej otwartości społecznej i - trzeba powiedzieć wprost - człowiek wielkiego sukcesu, również gospodarczego i politycznego. To człowiek znający świat, gospodarkę światową i realia w Polsce, człowiek o dobrym sercu i otwartym umyśle. Obok niego jest pan prof. senator Henryk Cioch - człowiek, który słynie z ogromnej, własnej pracy, ale z wielkiej pasji w sprawach ojczyźnianych i z wielkiego umiłowania prawdy w relacji międzyludzkich w obszarze prawa cywilnego. Gdyby nie tych dwóch panów senatorów, nie byłoby tej fundacji, nie byłoby Sursum Corda, nie byłoby pełnej współpracy naukowej i tego dzisiejszego spotkania - podkreślił arcybiskup, żywiąc nadzieję, że dzisiejsza konferencja uruchomi stały cykl spotkań naukowych.

- Sprawy, o których tu powiemy, nie dotyczą tylko obecnych na sali osób. Te sprawy dotyczą państwa całego narodu, wszystkich obywateli, wszystkich nas. Ta tematyka ma iść w życie społeczne, w interpretacje prawne, w pomysły polityczne, społeczne i gospodarcze - powiedział abp Dzięga, podkreślając, że najważniejszym kontekstem tego spotkania jest obecność ekspertów, pragnących zaangażować się w tę niezwykle istotną dla Polski problematykę.

 - Panowie, księża, profesorowie i uczestnicy tej konferencji. To wy zaczynacie ten front wspólnej rozmowy, debaty i chwytania jednolitych kryteriów interpretacyjnych z różnych dziedzin prawa czy życia społecznego. Tego gratuluję. Proszę i życzę, by to spotkanie, sukcesywnie ubogacane przez dołączających do was następnych, stworzyło pewien front ludzi, którzy myślą jednakowo, znają siebie, na siebie liczą, sobie ufają i razem dla Polski i dla Kościoła są w stanie coś wypracować. Na taką pracę i takie dzieło niech Wam Bóg szczerze błogosławi. Szczęść wam Boże na dziś i na całe to dzieło - powiedział arcybiskup Dzięga przekazując głos prelegentom.

Część naukową otworzył senator Grzegorz Bierecki, założyciel Polskiego Instytutu Katolickiego "Sursum Corda".

- Instytut będzie inspirować, animować i upowszechniać poglądy i działania, służące obronie chrześcijańskich wartości w życiu społecznym - zapowiedział.

- Należy zadać pytanie, czy współczesne prawo powinno chronić przed bluźnierstwem zarówno jednostkę jak też i społeczeństwo? Brutalność ataków ze strony środowisk ateistycznych, których celem jest usunięcie z przestrzeni publicznej symboli religijnych, prowadzi do ekstremalnych zachowań, wytwarzających napięcia społeczne i w tym sensie naruszających interes ogólny. Mniejszość przecież nie może tylko domagać się tolerancji dla swoich poglądów, ale musi także tolerować postawy większości - mówił senator. Jak podkreślił, pomysł stworzenia Instytutu zrodził się "ze słusznego gniewu" i ma być przestrzenią, dzięki której katolicy będą mogli skutecznie domagać się swoich praw.

Podczas konferencji eksperci zaproszeni do debaty wnikliwie przeanalizowali kwestię ochrony uczuć religijnych w Polsce, biorąc pod uwagę wiele aspektów filozoficzno-prawnych.

Ks. Prof. Piotr Stanisz zaprezentował zagadnienie pod kątem ochrony dóbr osobistych. W swoim wystąpieniu zwrócił uwagę na szerokie możliwości, jakie daje prawo cywilne w dochodzeniu swoich praw. Wskazywał, że to właśnie ono jest w chwili obecnej najskuteczniejszą ochroną dóbr religijnych. Zapoznał zgromadzonych z katalogiem powództw

- W przypadku bezprawnego naruszania dóbr osobistych uprawnionemu służy kilka różnych środków obrony. Należą do nich: 1. powództwa o ustalenie, że określane prawo przysługuje takiej osobie, 2. powództwo o zaniechanie działań zagrażających dobrom osobistym, 3. powództwo o usunięcie skutków naruszenia, co może polegać w szczególności na złożeniu oświadczenia, mającego określoną treść i formę; 4. powództwo o zadośćuczynienie pieniężne lub zapłatę na wskazany cel społeczny - wyliczał. Wskazał przy tym, że katalog dóbr społecznych zawarty jest w art. 23. Kodeksu Cywilnego, ale podkreślił, że nie jest to katalog wyczerpujący, lecz przykładowy. Nie ma w nim "uczuć religijnych", ale skoro katalog nie ma charakteru wyczerpującego, można je tutaj umieścić.

Jak podkreślił, definicja uczuć religijnych została wypracowana dopiero w doktrynie.

- Pojęcie dóbr osobistych odnosi się do uznanych przez system prawny wartości, tj. wysokocenionych stanów rzeczy, obejmujących fizyczną i psychiczną nietykalność człowieka, jego nietykalność, godność i pozycję w społeczeństwie, co stanowi przesłankę samorealizacji w świecie osoby ludzkiej. Są to indywidualne wartości świata uczuć, życia psychicznego człowieka, które jednocześnie są uznawane czy chronione przez system prawny - mówił prelegent. Na dowód tego, że uczucia religijne mieszczą się w tym katalogu, wskazał, że dobrem osobistym, pomimo niewymienienia go na tej liście, jest np. kult pamięci o zmarłych.

Mecenas Kazimierz Smoliński przedstawił w swoim wystąpieniu casus Nergala i Dody - dwa spektakularne przypadki w polskim orzecznictwie dotyczące naruszenia uczuć religijnych.

Problematykę istoty i granic wolności w systemie prawnym omówił ciekawie prof. Stanisław Czepita. Analizując podstawy filozoficzne systemów prawnych wskazał na sposób rozumienia wolności, który generuje ujęcie prawne. Porównał klasyczną koncepcję wolności z oświeceniową, w której pierwsza służy osobowemu rozwojowi człowieka i dobra wspólnego, a druga osadzona jest na braku ograniczeń.

- W obecnych systemach prawnych obserwujemy powrót do idei oświeceniowych - mówił profesor.

Analizując polski system prawny doszedł do wniosku, że nasze przepisy jak na razie są dalekie koncepcji oświeceniowej i bliżej im do koncepcji arystotelesowsko-tomistycznej. Wskazuje na to Art. 72., gdzie czytamy, że obowiązkiem obywatela RP jest troska o dobro wspólne.

- Na jakim gruncie aksjologicznym stoi nasza Konstytucja? Jest w sferze ontologii społecznej przejawem pewnej solidarystycznej wizji społeczeństwa - stwierdził profesor, wskazując że jesteśmy w tym sensie blisko koncepcji klasycznej.

- Wolność bez troski o dobro wspólne nie jest w ogóle wolnością - powiedział, dodając że jest to rozróżnienie najważniejsze.

Z kolei prof. dr hab. Krzysztof Wiak zaprezentował zagadnienie obrazy uczuć religijnych w prawie karnym. Zaznaczył, że wyroków skazujących odnotowuje się w Polsce kilka, kilkanaście rocznie.

Zwrócił uwagę, że samo pojęcie obrazy uczuć religijnych może powodować mylną wykładnię językową i skojarzeniową. Nie chodzi tu przecież o interpretację jedynie czyichś emocji. Uważa, że taka wykładnia jest nieuprawniona.

- Wykładnia językowa nie powinna budzić wątpliwości, że przedmiotem ochrony jest relacja nie tylko uczuciowa, ale też intelektualna - podkreślił.

Prof. Wiak poruszył też zagadnienie granicy pomiędzy ochroną uczuć religijnych a prawem artysty do wyrażania. Wskazał tu, że obie wartości są bardzo mocno umocowane w przepisach konstytucyjnych i prawach międzynarodowych. Podkreślił jednak, że wolność kreacji artystycznej jest, ale pod warunkiem że nie obraża co do formy. Zwrócił także uwagę, że należy mówić o znaczeniu społecznym sfery sacrum.

Na zakończenie konferencji senator prof. Henryk Cioch podkreślił, że spotkanie nie ma charakteru związanego z prawem wyznaniowym czy kościelnym, ale ma absolutnie szerszy wymiar.

- Funkcjonujemy w okresie bardzo burzliwym., kiedy cała Europa oparta na kulturze chrześcijańskiej powoli zaczyna tracić swoją tożsamość. Nasza Instytut tłumaczy obecnie dzieło "Tożsamość religijna i kulturowa Europy. Sprawa Krzyża", którego autorem jest Carlo Cordia. Książka ukaże się niebawem na rynku - zapowiadał prof. Cioch, przypominając, że praca ta dotyczy sprawy krzyża, jako symbolu kultury chrześcijańskiej, który na nowo trzeba poddać dyskusji po wyroku Trybunału w Strassburgu z listopada 2000. Wyrok ten naruszył podstawowe standardy wartości w tym przedmiocie. Sprawa obecności krzyża w przestrzeni publicznej coraz częściej podejmowana też w Polsce, dlatego książka ma być pomocą w prowadzeniu rzeczowej dyskusji na ten temat.

- Jest to pierwsza konferencja organizowana przez Instytut. Dzisiejsze wystąpienia wybitnych przedstawicieli z zakresu tej tematyki prawa, jednoznacznie wskazują, że nie jest to problematyka dotycząca li tylko prawa kościelnego. Dotyczy ona filozofii, socjologii, prawa indywidualnego, karnego i innych dyscyplin - podkreślił na koniec prof. Cioch, zapowiadając dalszą aktywność Instytutu "Sursum Corda" w zakresie obrony wartości chrześcijańskich w życiu społecznym.

mall

Warto poczytać

  1. glinskinacmentarzuzydowskimSi 20.01.2017

    Gliński: polska kultura poniosła dotkliwą stratę przez Holocaust

    Inauguracja szlaku edukacyjnego śladem pomników nagrobnych Abrahama Ostrzega jest centralnym punktem europejskich obchodów 75. rocznicy "Akcji Reinhard" i Zagłady Żydów.

  2. mid-17120116-1 20.01.2017

    Premier po rozmowach z ministrami Kamińskim i Ziobrą

    "Dziś służby są pod kontrolą państwa i na służbie państwa i polskich obywateli. To ważne, aby Polacy czuli się bezpiecznie, a zagrożenia były eliminowane" - podkreśliła premier Szydło.

  3. mid-17117278 20.01.2017

    Kijowski: Będę kandydował na szefa KOD

    „Chcę, bo KOD potrzebuje dzisiaj doświadczonego i odpowiedzialnego przywództwa. Chcę, bo nie mogę pozwolić by „ciemna strona” była górą!”

  4. KalitaTomasz 20.01.2017

    Prezydent weźmie udział w pogrzebie T. Kality

    Prezydent Andrzej Duda w sobotę weźmie udział w pogrzebie byłego rzecznika SLD Tomasza Kality.

  5. stanislawtyszkayoutubewsensie 20.01.2017

    Tyszka chce wyjaśnień ws. Straży Marszałkowskiej

    "Będę domagał się wyjaśnień od pana marszałka, bo bardzo mnie to zaskoczyło".

  6. mid-17119263 20.01.2017

    Komendant Straży Marszałkowskiej odwołany

    „Jego funkcję pełni teraz jeden z zastępców” - poinformował Marszałek Senatu.

  7. mid-17119055 20.01.2017

    Rafalska: Zasiłki nie zastąpią dochodu

    Liczba bezrobotnych spadła, pracujemy długo i coraz wydajniej. Nie jest więc tak, że każda kobieta, która otrzymała 500+, myśli, że w domu będzie jej najlepiej - powiedziała w piątek minister rodziny, pracy i polityki społecznej Elżbieta Rafalska.

  8. dwnld977028815 20.01.2017

    Szefowa KPRP: Polskę i Izrael łączy wiele

    "Wizyta na Bliskim Wschodzie w wymiarze gospodarczym jest niesłychanie istotna”.

CS139fotoMINI

Czas Stefczyka 139/2017

PDF (4,73 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook