Jedynie prawda jest ciekawa

Gorące tematy:

Sanktuarium w cieniu Silosa

28.06.2013

Podgostyńskie sanktuarium maryjne, uznane niedawno przez Prezydenta RP za Pomnik Historii, będzie przysłonięte przez gigantyczny budynek cukrowniczy firmy Pfeifer&Langer Polska SA. Na chwilę obecną silos przysłania okoliczne zabudowania, tymczasem w planach ma jeszcze zyskać dodatkową kopułę.

Jak informują księża z zespołu klasztornego księży filipinów na Świętej Górze koło Gostynina, o planach budowy nikt ich nie poinformował. Pomimo, że obiekt został uznany przez Prezydenta za Pomnik Historii, Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Lesznie uzgodnił ten projekt, wyrażając zgodę na budowę silosa. Jak się okazuje, polskie prawo nie zapewnia skutecznej ochrony prawnej zabytków, nawet tak cennych jak zespół klasztorny na Świętej Górze.

Jak mówi ks. Jakub Przybylski, wicesuperior kongregacji filipinów w Gostyniu, możliwe byłoby zastosowanie innych wariantów, np. zbudowanie dwóch mniejszych budowli bądź przesunięcie silosa i kilkadziesiąt metrów, tak ażeby nie zasłaniał widoku na zabytkowe sanktuarium. Jak podkreśla ksiądz Przybylski, decyzja konserwatora o wyrażeniu zgody na budowę silosa dziwi tym bardziej, iż w 1999 r. powstało, z inicjatywy konserwatora zabytków, studium widokowe zabraniające wznoszenia obiektów burzących historyczną panoramę zespołu zabytkowego.

Janusz Pazder, członek Wojewódzkiej Rady Ochrony Zabytków przy Wielkopolskim Województwie Konserwatorze Zabytków w Poznaniu, przyznaje, że wojewódzki konserwator zabytków nie zasięgną opinii Rady, co go zdecydowanie dziwi.

Tymczasem prof. dr hab. Rafał Eysymontt, przewodniczący Głównej Komisji Ochrony Zabytków Stowarzyszenia Historyków Sztuki, członek Międzynarodowego Komitetu Ochrony Zabytków ICOMOS, przyznaje, że konserwator dysponuje przepisami, które pozwalają na ochronę tego typu obiektów, a konkretnie widoków. Jednak dodaje, że prawo nie jest w tej kwestii jednoznaczne.

mc

Publikujemy list wystosowany w obronie sanktuarium:


LIST OTWARTY
W OBRONIE POLSKIEGO KRAJOBRAZU HISTORYCZNEGO

do

Prezydenta RP
Marszałka Sejmu RP
Marszałka Senatu RP
Prezesa Rady Ministrów RP
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Generalnego Konserwatora Zabytków RP
Przewodniczącego Komisji Kultury i Środków Przekazu Sejmu RP
Przewodniczącego Komisji Kultury i Środków Przekazu Senatu RP
Narodowego Instytutu Dziedzictwa

1.Zwracamy się z apelem do najważniejszych osób i instytucji, którym powinno leżeć na sercu zachowanie dziedzictwa narodowego. Wzywamy do podjęcia pilnych działań w imię ochrony krajobrazu historycznego naszej Ojczyzny. W ciągu ostatnich lat mamy do czynienia z narastającym konfliktem pomiędzy prymitywną estetyką dyktowaną przez racje czysto ekonomiczne – a racjami, którymi kierują się państwa i narody dbałe o swoją kulturową tożsamość. W tym konflikcie krajobraz historyczny zdecydowanie przegrywa i jest realnie zagrożony. Do wystosowania niniejszego tego listu pobudził nas kolejny, spektakularny przykład tego zjawiska.

2. Zespół klasztorny księży filipinów na Świętej Górze koło Gostynia złożony z wielkiej, kopułowej bazyliki Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny i św. Filipa oraz z klasztoru, perła architektury barokowej i jedno z najważniejszych sanktuariów maryjnych w Polsce, otrzymał niedawno tytuł Pomnika Historii, przyznawany przez Prezydenta RP.
Niestety, miano to okazuje się czczym tytułem, nie pociągającym za sobą skutków prawnych. W centrum miasta, na osi bazyliki świętogórskiej, na terenie starej cukrowni, niedaleko gotyckiego kościoła farnego św. Małgorzaty – stanął tej wiosny gigantyczny silos cukrowniczy firmy Pfeifer & Langer Polska SA, podobno największy w Europie. Już teraz przytłacza on swoją kubaturą wszystkie okoliczne zabudowania, ma zaś jeszcze zyskać kopułę wieńczącą; wraz z nią jego wysokość osiągnie 74 metry.

3. Najgorsze jest to, że za zdewastowanie krajobrazu nikt nie odpowiada. Służby konserwatorskie i nadzór budowlany musiały wyrazić zgodę na inwestycję, ponieważ polskie prawo nie zapewnia skutecznej ochrony   widoków obiektów zabytkowych. Nawet tych, które są Pomnikami Historii. W tej sytuacji względy ekonomiczne okazują się bezlitosne: wymuszają zaśmiecanie Polski.

4. Masowe i w świetle prawa legalne niszczenie polskiego dziedzictwa kulturowego każe domagać się zdecydowanej reakcji. Czekamy na uchwalenie stosownych przepisów, które chroniłyby nie tylko sam obiekt zabytkowy, ale i jego widok, czyli krajobraz historyczny. Bez takiego prawa Polska nadal będzie skutecznie zaśmiecana budowlami, których nie wolno postawić na zachód od Odry i na południe od Sudetów, ale które inwestorzy z tamtych terenów mogą zbudować w krajach tzw. Trzeciego Świata. Oraz, jak widać, także i w Polsce, gdzie zresztą rodzimi przedsiębiorcy sami dają najgorszy przykład.

5. Brak odpowiedniego przepisu nie usprawiedliwia wcale milczenia osób powołanych do ochrony dziedzictwa kulturowego. Przeciwnie, tym bardziej zobowiązuje do głośnej reakcji. W podobnych przypadkach potrzebna jest m.in. szybka reakcja służb konserwatorskich i mobilizacja opinii publicznej. W Gostyniu można było np. wymusić zamianę jednego wielkiego elewatora na kilka mniejszych, które mniej ingerowałyby w krajobraz. Tymczasem Wojewódzka Rada Ochrony Zabytków, z którą miejscowi konserwatorzy powinni konsultować tak kontrowersyjne inwestycje, dowiedziała się o planowanym zepsuciu krajobrazu… dopiero po ukończeniu budowy silosa, i to przez przypadek.

6.Przy tej okazji trudno nie zauważyć, że obecne prawo, czyniąc konserwatorów podwładnymi wojewodów, starostów i prezydentów miast, skutecznie zniechęca ich do wypowiadania opinii godzących w decyzje podejmowane przez zwierzchników i pracodawców. Jest to sytuacja niezdrowa, która powinna jak najszybciej ulec zmianie.

Załącznik 1: sygnatariusze listu otwartego w obronie polskiego krajobrazu historycznego –dyrektorzy akademickich Instytutów Historii Sztuki w Polsce i przedstawiciele stowarzyszeń naukowych zrzeszających historyków sztuki w Polsce;

Załącznik 2: cztery fotografie z archiwum Komisji Historii sztuki PTPN:

1. silos cukrowni Preifer & Langer Polska SA i zespół klasztoru filipinów na Świętej Górze pod Gostyniem, wiosna 2013, widok z lotu ptaka od zachodu, zbliżenie;
2. miasto Gostyń, nowy silos cukrowni Preifer & Langer Polska SA i zespół klasztoru filipinów na Świętej Górze pod Gostyniem, widok z lotu ptaka od zachodu, wiosna 2013;
3. widok z głównej bramy zespołu filipinów na Świętej Górze od wschodu ku zachodowi – na silos cukrowni usytuowany na osi zespołu;
4. widok na bazylikę Marii Panny na Świętej Górze pod Gostyniem od zachodu.

adres do korespondencji:
Komisja Historii Sztuki Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk
ul. Mielżyńskiego 27/29, 61-725 Poznań
tel. / fax 61.85.22.205 |  e-mail: sekretariat@ptpn.poznan.pl

SYGNATARIUSZE
LISTU OTWARTEGO z dnia 17 CZERWCA 2013
W OBRONIE POLSKIEGO KRAJOBRAZU HISTORYCZNEGO
- - - - - - - - -
dyrektorzy akademickich Instytutów Historii Sztuki w Polsce
i przedstawiciele stowarzyszeń naukowych zrzeszających historyków sztuki w Polsce
- - - - - - - - -

prof. dr hab. Zbigniew BANIA, dyrektor Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
dr hab. Andrzej BETLEJ, dyrektor Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego
Teresa DUDEK-BUJAREK, prezes Oddziału Górnośląskiego Stowarzyszenia Historyków Sztuki w Katowicach
prof. dr hab. Rafał EYSYMONTT, prezes Oddziału Wrocławskiego Stowarzyszenia Historyków Sztuki, przewodniczący Głównej Komisji Ochrony Zabytków Stowarzyszenia Historyków Sztuki, członek Międzynarodowego Komitetu Ochrony Zabytków ICOMOS
dr hab. Jacek KOWALSKI, przewodniczący Komisji Historii Sztuki Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk  
dr hab. Romuald KACZMAREK, dyrektor Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego
dr Monika KUHNKE
, prezes Oddziału Warszawskiego Stowarzyszenia Historyków Sztuki
prof. dr hab. Lechosław LAMEŃSKI, prezes Oddziału Lubelskiego Stowarzyszenia Historyków Sztuki
Marta NIKIEL
, prezes Oddziału Rzeszowskiego Stowarzyszenia Historyków Sztuki
Janusz PAZDER, prezes Oddziału Poznańskiego Stowarzyszenia Historyków Sztuki
dr Piotr ROSIŃSKI, prezes Oddziału Kieleckiego Stowarzyszenia Historyków Sztuki
dr Łukasz Mikołaj SADOWSKI, prezes Oddziału Łódzkiego Stowarzyszenia Historyków Sztuki
prof. dr hab. Krzysztof STEFAŃSKI, kierownik Katedry Historii Sztuki Uniwersytetu Łódzkiego
prof. dr hab. Jan SKURATOWICZ, przewodniczący Wydziału Nauk o Sztuce Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, prezes Oddziału Poznańskiego Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków, członek Rady Ochrony Zabytków przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego
prof. dr hab. Tomasz TORBUS, dyrektor Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego
prof. dr hab. Wojciech WŁODARCZYK, prezes Stowarzyszenia Historyków Sztuki, dziekan Wydziału Zarządzania Kulturą Wizualną Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie
prof. dr hab. Tadeusz ŻUCHOWSKI, dyrektor Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza

Słowa kluczowe:

zabytki

,

księża

,

klasztor

,

ochrona

,

kościoły

Warto poczytać

  1. tusk990 27.03.2017

    Szef MSZ: Tusk wybrany ze złamaniem prawa

    Doszło do fałszerstwa. Mamy ekspertyzy, które wykazują, że Tusk został wybrany ze złamaniem prawa europejskiego- stwierdził minister Witold Waszczykowski.

  2. policjasi12345 27.03.2017

    Tragiczny wypadek na Mazowszu

    Pięć osób zginęło w wypadku drogowym w miejscowości Pawłowo w woj. mazowieckim. Bus zderzył się czołowo z ciężarówką.

  3. szyd22 26.03.2017

    Premier Szydło: Nasz prestiż wzrósł

    Nie mogliśmy poprzeć człowieka, który chciał obalić nasz rząd; to byłoby wywieszenie białej flagi, to oznaczałoby utratę wiarygodności - powiedziała premier Beata Szydło w wywiadzie dla tygodnika "wSieci".

  4. mid-17324161 26.03.2017

    Prezydent o Deklaracji Rzymskiej i sytuacji w armii

    - Deklaracja Rzymska wytycza kierunki rozwoju UE w taki sposób, w jaki my jako Polska tego chcieliśmy - powiedział w sobotę prezydent Andrzej Duda.

  5. mid-17325117 25.03.2017

    Marsz opozycji: „Kocham Cię, Europo!"

    „Nie damy odebrać sobie szans unijnych, europejskich. Nie damy wyprowadzić Polski z projektu, który jest gwarancją naszego bezpieczeństwa, rozwoju i postępu cywilizacyjnego”.

  6. mid-17325112 25.03.2017

    Protest frankowiczów w Warszawie

    "Ze wszystkich stron sceny politycznej odczuwamy blokadę" - mówił Andrzej Zalewski z Ruchu Obywatelskiego Frankowcy PL.

  7. mid-17325032 25.03.2017

    Rafalska: Rodzina w centrum

    "Rodzina energią dla Polski": To hasło chyba najlepiej oddaje cel, który przyświeca działaniom rządu - powiedziała szefowa MRPiPS.

  8. po-stefekk 25.03.2017

    PO: Rolą Platformy Obywatelskiej jest przygotowanie obrony polskiego samorządu

    Zdaniem PO zapowiadane przez PiS zmiany prawa zmierzają do ponownej centralizacji państwa.

CS141fotMINI

Czas Stefczyka 141/2017

PDF (4,89 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook