Jedynie prawda jest ciekawa


Rocznica powstania na Śląsku

17.08.2012

Obchody rocznicy odbędą się w południe przy Pomniku Powstańców Śląskich - w pobliżu katowickiego ronda im. gen. Jerzego Ziętka. Kwiaty złożyć tam mają m.in. wicemarszałek województwa śląskiego Mariusz Kleszczewski i przedstawiciele Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego.

I powstanie śląskie wybuchło w nocy z 16 na 17 sierpnia 1919 r., objęło tereny powiatu rybnickiego i pszczyńskiego oraz część okręgu przemysłowego. Na jego czele stanął śląski działacz polityczny Alfons Zgrzebniok, który wraz ze swoim sztabem przebywał w Sosnowcu.

Bezpośrednią przyczyną wybuchu powstania była masakra górników z kopalni "Mysłowice". Górnicy domagali się zaległych wypłat; kiedy 15 sierpnia 1919 r. tłum wtargnął przez bramę, niemieckie wojsko otworzyło ogień. Zginęło wtedy siedmiu górników, dwie kobiety i trzynastoletni chłopiec.

Na Śląsku wrzało jednak wcześniej. W maju na konferencji pokojowej w Wersalu zadecydowano, że o przynależności atrakcyjnych gospodarczo terenów Śląska przesądzi plebiscyt. Wobec trudności gospodarczych w regionie pracę przerwało 40 kopalń. Górnicy nie otrzymywali pensji, więc zdecydowali się na strajk generalny.
Dzień po masakrze mieszkańcy śląskich miast zaczęli atakować posterunki Grenschutzu - niemieckiej straży granicznej. Jedne z pierwszych potyczek stoczono wokół Czułowa i Tychów. Powstańcy opanowali m.in. Tychy, Radzionków, Piekary i część Katowic, w tym dworzec kolejowy w Katowicach-Ligocie. Niemcom udało się jednak wkrótce odbić te punkty.

Wobec przewagi wroga, 24 sierpnia dowódcy powstania wstrzymali walki. Nieprzygotowane organizacyjnie powstanie nie zakończyło się sukcesem politycznym, zwróciło jednak uwagę międzynarodowej społeczności na sprawę Śląska. Pod jej naciskiem Niemcy ogłosili amnestię dla uczestników powstania.

Za kilka dni przypada również rocznica wybuchu II powstania śląskiego (19 sierpnia 1920 r.). Tym razem nie wybuchło ono spontanicznie, lecz zostało ogłoszone przez Dowództwo Główne Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska i Polski Komisariat Plebiscytowy. Głównym celem drugiej walki zbrojnej Ślązaków było wyparcie niemieckiej Policji Bezpieczeństwa z obszaru plebiscytowego i zastąpienie jej strażą obywatelską, a następnie - nowo utworzoną policją plebiscytową.

24 sierpnia 1920 r. Międzysojusznicza Komisja Plebiscytowa ogłosiła rozwiązanie niemieckiej policji i powołała Policję Górnego Śląska o polsko-niemieckim składzie. Powstańcy uzyskali też zapewnienie ukarania przywódców antypolskich ekscesów i usunięcie z obszaru objętego plebiscytem osób, które przybyły tam po 1 sierpnia 1919 r.

Trzecie powstanie śląskie wybuchło w nocy z 2 na 3 maja 1921 r. Było reakcją na niekorzystny dla Polski werdykt interpretującej wyniki Międzysojuszniczej Komisji Plebiscytowej - Polska miała otrzymać tylko powiaty pszczyński i rybnicki. W wyniku powstania Rada Ambasadorów zdecydowała o korzystniejszym dla Polski podziale Śląska. Z terenu objętego plebiscytem do Polski przyłączono 29 proc. obszaru i 46 proc. ludności.

PAP/JKUB

[fot. PAP/Andrzej Grygiel]

Warto poczytać

  1. walada23062018 23.06.2018

    Bratobójczy pojedynek w Gdańsku. J. Wałęsa ostro przeciwko P. Adamowiczowi!

    Syn b. prezydenta, eurodeputowany PO Jarosław Wałęsa wspólnym kandydatem PO i Nowoczesnej na prezydenta Gdańska.

  2. partia-razem-23062018 23.06.2018

    Partia Razem znalazła sojuszników. Lewicowa formacja zamierza podbić PE

    "Nowy Ład dla Europy" - z takim wspólnym programem Partia Razem oraz inne lewicowe ugrupowania europejskie wystartują w wyborach do Parlamentu Europejskiego. Zakłada on m.in. europejską płacę minimalną, standaryzację ochrony zdrowia, wdrożenie europejskiego systemu azylowego

  3. walesa24052018 23.06.2018

    Wałęsa dyktatorem? "Wy zrobicie, a mi podziękują"

    Podczas sobotniego w Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku został powołany Komitet Obywatelski, na czele którego stanął Lech Wałęsa. Wśród uczestników spotkania znaleźli się m.in. Grzegorz Schetyna, Katarzyna Lubnauer oraz Andrzej Rzepliński

  4. dzien-ojca-23062018 23.06.2018

    Piękne życzenia z okazji dnia ojca od Prezydenta

    Z okazji Dnia Ojca Kancelaria Prezydenta RP złożyła w sobotę na Twitterze życzenia i przypomniała sześciu wybitnych Polaków

  5. zydzi-22062018 22.06.2018

    Ogromne tempo wydawania polskich paszportów w Izraelu. Zaledwie co 20 nowy obywatel mówi w naszym języku

    Tempo wydawania polskich paszportów w Izraelu wzrosło w latach 2015-2017 i jest największe w ciągu ostatnich 15 lat.

  6. dorota-grupinska-wpis-22062018 22.06.2018

    Skandaliczny wpis polityk PO! Porównała premiera do Hitlera oraz Stalina

    Dorota Malinowska-Grupińska, przewodnicząca Rady Warszawy z ramienia Platformy Obywatelskiej, za pośrednictwem Facebooka udostępniła zdjęcie, na którym zestawia Mateusza Morawieckiego ze znanymi dyktatorami i zbrodniarzami.

  7. pawlowicz07052018 22.06.2018

    Polska przyjmuje imigrantów na podstawie tajnych umów? Szokujący list Pawłowicz do premiera

    Krystyna Pawłowicz za pośrednictwem twittera opublikowała treść listu, jaki w środę wysłała do premiera Mateusza Morawieckiego. Posłanka PiS twierdzi w nim, że polski rząd w tajemnicy sprowadził imigrantów do Polski

  8. sad22062018 22.06.2018

    Niemiecki biznesmen obrażał polskich pracowników. Czy sąd skaże go za propagowanie nienawiści?

    Ku końcowi zbliża się proces przeciwko niemieckiemu przedsiębiorcy Hansowi G. o naruszenie dóbr osobistych. Jedna z pracownic zarzuca mu wielokrotne obrażanie Polaków. Sąd Okręgowy w Gdańsku wyznaczył na październik ostatnie posiedzenie w tej sprawie.

CS156fotoMINI

Czas Stefczyka 156/2018

PDF (8,87 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook