Jedynie prawda jest ciekawa


Prof. Gliński: Konstytucja 3 Maja wyrazem polskiej mądrości

03.05.2016

Minister kultury i dziedzictwa narodowego otworzył wernisaż prezentujący oryginalny rękopis Konstytucji 3 Maja. "Ta konstytucja była ustawą wyrażającą mądrość wspólnoty narodowej" - ocenił wiceminister.

"Jest to konstytucja monarchii, w której zostały ograniczane prawa tych, którzy mieli zbyt daleko idące przywileje" - przypomniał we wtorek podczas uroczystości w warszawskiej Galerii Narodowego Centrum Kultury Kordegarda wicepremier Gliński. "To jest konstytucja, która doprowadziła do ograniczenia liberum veto. To jest konstytucja, która podkreśla przede wszystkim wojsko i skarb, czyli takie podstawy silnego państwa. To jest konstytucja, która miała bardzo ważny wymiar społeczny, ponieważ zrównywała w prawach szlachtę i mieszczaństwo" - tłumaczył.

Gliński ocenił, że ustawa z 3 maja była "bardzo mądra i bardzo jak na tamte czasy postępowa". "Postępowa w sensie politycznym, społecznym i kulturowym" - tłumaczył. "Myślę, że to coś magicznego, że możemy obcować z materialnym dowodem tego wielkiego wysiłku reformatorskiego Polaków sprzed 225 lat" - ocenił.

"To bardzo ważny moment dla Archiwum Głównego Akt Dawnych. Co roku świętujemy, pokazując ustawę rządową - Konstytucję 3 Maja" - powiedział dyrektor Archiwum dr Hubert Wajs.

Wajs przypomniał, że w ub.r. Konstytucja 3 Maja - jako jeden z 29 obiektów europejskich - otrzymała znak dziedzictwa europejskiego.

Przechowywany w Archiwum Głównym Akt Dawnych oryginał ustawy z 1791 r. jest udostępniany publicznie niezwykle rzadko. Oryginał można oglądać w galerii tylko we wtorek, 3 maja, do godz. 19. Jak tłumaczyli przedstawiciele Galerii, przez wzgląd na ważność i zabytkowość dokumentu, decyzją konserwatorów dzieł sztuki nie ma możliwości wystawiania go na działanie czynników zewnętrznych na dłużej niż kilkanaście godzin. W kolejnych dniach rękopis zastąpi wierna kopia dokumentu.

Do czasów obecnych w Archiwum Głównym Akt Dawnych zachowały się dwa egzemplarze Konstytucji 3 Maja. Pierwszy znajdujący się w zespole o nazwie tzw. Metryka Litewska egzemplarz najprawdopodobniej znajdował się w kancelarii wprowadzonego na mocy konstytucji rządu, którym była Straż Praw, bądź też w bibliotece królewskiej. Drugi znalazł się w rękach Ignacego i Stanisława Potockich i wszedł do zbiorów wilanowskich. Zbiory trafiły do Krzeszowic pod Krakowem w wyniku kontaktów majątkowo-prawnych między Potockimi i Branickimi. Po II wojnie św. rękopisy wróciły do Warszawy, zostały złożone w Archiwum Głównym Akt Dawnych i noszą nazwę Archiwum Publiczne Potockich.

Konstytucja 3 Maja była pierwszą w Europie, a drugą po konstytucji Stanów Zjednoczonych spisaną ustawą zasadniczą na świecie. Ustawa Rządowa z 3 maja 1791 r. stanowiła zwieńczenie reform Rzeczypospolitej podjętych w okresie obrad Sejmu Czteroletniego (1788-1792).

W miejsce wolnej elekcji wprowadzała w Polsce ustrój dziedzicznej monarchii konstytucyjnej. Religii katolickiej przyznawała pozycję uprzywilejowaną, zapewniając tolerancję dla innych wyznań. Przyjęła trójpodział władzy na: prawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Zachowywała też stanową strukturę społeczeństwa, otwierając jednocześnie perspektywy dalszych przekształceń ustroju.

lap/PAP

[fot. PAP/Jacek Turczyk]

Warto poczytać

  1. donald220420218 22.04.2018

    Donald Tusk świętuje urodziny. Dostał radę od przyjaciół, którą pochwalił się w sieci

    - Moi przyjaciele przekonali mnie, bym w 61 urodziny wystartował z Instagramem. Więc zacząłem z drobną pomocą moich wnuków – napisał na Twitterze Donald Tusk.

  2. biedron22042018 22.04.2018

    Robert Biedroń namawia do obalenia rządu? I narzeka: "Bycie Polakiem stało się obciachem"

    "Wszystko co sprawi, że odsuniemy te niedemokratyczne siły od władzy jest dobre"

  3. pmm22042018 22.04.2018

    PiS przedstawi nowe rozwiązania dla niepełnosprawnych. Premier Morawiecki zdradza szczegóły

    "Chcemy, żeby Polska była wielka i za rok, i za dziesięć lat, i za sto lat"

  4. Andruszkiewiczwpolsce 22.04.2018

    Te oskarżenia oburzyły Andruszkiewicza. "Jesteście chorzy z nienawiści, leczcie się"

    Posła koła Wolni i Solidarni oburzyły "oskarżenia" pod własnym adresem. Swoim oponentom zasugerował... pójście do lekarza

  5. LGBT 22.04.2018

    Odmówił druku plakatów LGBT, został skazany przez sąd. Na tym jednak nie koniec

    Na 7 czerwca Sąd Najwyższy wyznaczył termin rozpoznania kasacji prokuratora generalnego Zbigniewa Ziobry w głośnej sprawie drukarza, który odmówił wydrukowania plakatów fundacji LGBT. Prawomocnie sąd uznał Adama J. za winnego wykroczenia, ale odstąpił od kary

  6. Lichocka22042018 22.04.2018

    PiS zmienia zdanie w sprawie ustawy antyaborcyjnej? "To nieludzki projekt"

    Czy projekt ustawy antyaborcyjnej po raz kolejny upadnie w sejmowym głosowaniu? Po wypowiedzi poseł PiS Joanny Lichockiej można odnieść takie wrażenie. Posłanka określiła proponowane zmiany jako "nieludzkie" - informuje "Fakt"

  7. kacperplazynski22042018 22.04.2018

    Nieoficjalnie: Wiadomo, kto będzie kandydatem PiS-u na prezydenta Gdańska!

    Według informacji ujawnionych w Radiu Gdańsk przez Janusza Śniadka, Prawo i Sprawiedliwość podjęło decyzję dotyczącą wyboru kandydata na prezydenta Gdańska.

  8. 1270szydlo 21.04.2018

    Szydło: nasz rząd bezwzględnie walczy z korupcją i oszustami

    - Bardzo często słyszymy o problemach obywateli, którzy zostali oszukani przez instytucje finansowe, nasz rząd bezwzględnie walczy z korupcją i oszustami - mówiła wicepremier Beata Szydło w sobotę w Szymbarku w Małopolsce.

CS154fotoMINI

Czas Stefczyka 154/2018

PDF (7,35 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook