Jedynie prawda jest ciekawa

Polskie Państwo Podziemne - heroiczne i wyjątkowe

27.09.2014

Polskie Państwo Podziemne było instytucją unikatową na skalę okupowanej Europy, wyrazem niezłomnej woli narodu w walce o niepodległość - podkreślali w sobotę w Warszawie uczestnicy obchodów 75. rocznicy powstania Polskiego Państwa Podziemnego.

W uroczystości zorganizowanej pod pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej udział wzięli m.in. przedstawiciele władz państwowych i miejskich oraz kombatantów.

"27 września 1939 roku gen. Michał Karaszewicz-Tokarzewski odebrał rozkaz prowadzenia dalszej walki o utrzymanie niepodległości i całości granic. Powstała ogólnonarodowa organizacja Służba Zwycięstwu Polski, tym samym dając początek Polskiemu Państwu Podziemnemu" - mówił wicemarszałek Sejmu
Eugeniusz Grzeszczak. Podkreślił, że 75 lat później uczestnicy uroczystości stoją u stóp pomnika wzniesionego w hołdzie twórcom struktur Polskiego Państwa Podziemnego oraz żołnierzom AK.

"Opór był heroiczny, a jednocześnie wyjątkowy - w żadnym innym okupowanym kraju Europy, kraju bez granic, nie funkcjonowało podziemne państwo. Tylko na terenach Rzeczypospolitej sprawnie działał tworzony przez przedstawicieli najważniejszych stronnictw politycznych parlament, administracja cywilna, wymiar sprawiedliwości i organizacja wojskowa" - powiedział Grzeszczak.

Prezes Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Leszek Żukowski podkreślił m.in., że Ruch Solidarności z 1980 roku to przykład działalności konspiracyjnej wzorowanej na Polskim Państwie Podziemnym.

Jak mówił, 75. rocznica powstania Polskiego Państwa Podziemnego zobowiązuje nie tylko do wspominania przeszłości, ale również do rozważań o przyszłości państwa. "Jako były żołnierz Armii Krajowej mam prawo, a może raczej obowiązek podjąć dyskusję, jakim państwem jest lub ma być Polska, o jaką Polskę walczyło Państwo Podziemne - o państwo mocne czy słabe, w jakim powinniśmy dążyć kierunku" -  powiedział Żukowski.

Jego zdaniem najważniejszymi kwestiami we współczesnej Polsce są obecnie: problem bezrobocia i ochrony zdrowia, potrzeba też  "zwiększenia społecznej działalności dla wzmocnienia wolnej Polski. "Tego za nas nikt nie zrobi" - dodał.

Zastępca prezydent Warszawy Jacek Wojciechowicz podkreślał w swym wystąpieniu, że Polskie Państwo Podziemne było nadzwyczajnym, unikatowym na skalę okupowanej Europy zjawiskiem. "Było przede wszystkim wyrazem niezłomnej woli narodu w walce o niepodległość, stanowiło  skomplikowaną, ale niezwykle sprawnie działającą strukturę, która podlegała polskiemu rządowi na wychodźstwie" - powiedział.

Zaznaczył, że państwo podziemne - mimo czasu wojny - zajmowało się także sprawami cywilnymi: edukacją, kulturą i sądownictwem, ale przede wszystkim wojskowymi: siłami zbrojnymi i wywiadem. "Miało 200 tysięcy żołnierzy Armii Krajowej, dysponowało szkolnictwem - szkołami podstawowym,
średnimi, a także wyższymi, miało też wielonakładowe wydawnictwa, były też teatry i sądy, które wydawały wyroki w imieniu rządu Rzeczypospolitej" - powiedział. Jak mówił, w najtrudniejszym momencie Polskie Państwo Podziemne zdało swój egzamin.

Podczas uroczystości odczytano także list wicepremiera i ministra gospodarki Janusza Piechocińskiego. "Naszą dumą jest fakt, iż drugiego takiego państwa nie było w całej Europie. W tym szczególnym dniu składam razem z Wami hołd poległym za ojczyznę" - napisał Piechociński.

Podczas uroczystości odbył się także apel pamięci, a pod pomnikiem złożono wieńce. W imieniu prezydenta Bronisława Komorowskiego wieniec złożył prezydencki minister Maciej Klimczak. Wieńce złożyli również m.in. minister kultury Małgorzata Omilanowska, przedstawiciele Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, przedstawiciele Związku Powstańców Warszawskich, wicemarszałek Sejmu Eugeniusz Grzeszczak, senator Barbara Borys-Damięcka oraz prezes IPN Łukasz Kamiński.

Musimy przekazać pamięć o etosie Armii Krajowej, o Polskim Państwie Podziemnym następnym, młodym pokoleniom - podkreślano w Gdańsku podczas sobotniej uroczystości z okazji 75. rocznicy utworzenia Polskiego Państwa Podziemnego.

Przedstawiciele organizacji kombatanckich, władz miasta i mieszkańcy uczestniczyli w Gdańsku w obchodach 75. rocznicy utworzenia Polskiego Państwa Podziemnego. Uroczystości odbyły się także w Gdyni.

"Pamiętamy, że musimy przekazać sztandar i pamięć o etosie Armii Krajowej, o Polskim Państwie Podziemnym następnym, młodym pokoleniom dla pamięci o poległych i zmarłych" - mówił podczas uroczystości przy pomniku Polskiego Państwa Podziemnego na Targu Rakowym w Gdańsku prezes Koła Gdańsk-Wrzeszcz Okręgu Pomorskiego Światowego Związku Żołnierzy AK kmdr. w st. spocz. Roman Rakowski.

Jak dodał, "Polskie Państwo Podziemne to była całość działań konspiracyjnych, cywilnych i wojskowych na terenie okupowanym przez dwóch zaborców, a celem tych działań było zapewnienie ciągłości i kontynuacji władzy sił zbrojnych, pionu cywilnego Podziemnego Państwa i parlamentu". "Wymiarem wojskowym była Armia Krajowa, podlegająca rządowi Rzeczpospolitej na uchodźstwie, z zachowaniem ciągłości polityczno-wojskowej, kontynuacji władzy Rzeczpospolitej Polskiej" - powiedział Rakowski.

"Polskie Państwo Podziemne, Armia Krajowa, Szare Szeregi, edukacja, walka, to zmagania nie tylko znanych jednostek bojowych, ale cała rzesza nieznanych bohaterów okupowanego kraju wraz z nauczycielami, lekarzami, sanitariuszkami i duchowieństwem" - mówił zgromadzonym przy pomniku.

Zastępca prezydenta Gdańska ds. polityki komunalnej Maciej Lisicki zaznaczył, że Polskie Państwo Podziemne powołali patrioci. "To społeczeństwo potrafiło odbyć swoją próbę w czasie najtrudniejszym; dziś żyjemy w wolnym kraju, również dzięki ofiarności krwi" - dodał. Jak zaznaczył, "dziś patriotyzm jest zupełnie inny; odznacza się uczciwością, rzetelną pracą, mówieniem ludziom prawdy, uczestniczeniem w życiu społecznym".

"W tym roku mamy wybory samorządowe, 16 listopada. Co 4 lata idziemy do urn wyborczych wybierając naszych przedstawicieli. Niestety frekwencja jest zawsze bardzo niska, 30-40 procent nas uczestniczy w wyborach" - mówił do zgromadzonych. Jak dodał, "przecież tyle zostało oddanej krwi, tyle wysiłku zostało poniesionego, żeby móc w wolnej Polsce oddać swój wolny głos, żeby móc o sobie decydować".

Podczas uroczystości odbył się także apel pamięci, a pod pomnikiem złożono wieńce. W niedzielę w południe w Bazylice Mariackiej w Gdańsku odbędzie się nabożeństwo w intencji twórców Polskiego Państwa Podziemnego 1939-1945 oraz kombatantów.

W uroczystościach na Skwerze Kościuszki w Gdyni w sobotę uczestniczyli przedstawiciele władz miasta, duchowieństwo, młodzież szkolna, przedstawiciele Marynarki Wojennej i mieszkańcy. Uczniowie klas pierwszych szkoły podstawowej nr 26 im. Żołnierzy Armii Krajowej w Gdyni zostali pasowani na uczniów.

27 września mija 75. rocznica powstania Służby Zwycięstwu Polski, która stała się zalążkiem Polskiego Państwa Podziemnego i jego zbrojnego ramienia - Armii Krajowej. 11 września 1998 r. Sejm ogłosił dzień 27 września Dniem Polskiego Państwa Podziemnego.

Polskie Państwo Podziemne, działające w latach 1939-1945 na terenach okupowanych przez Niemców i Sowietów, było fenomenem w czasie II wojny światowej. Wypełniało wszystkie funkcje państwa: władczą, organizatorską, wojskową i opiekuńczą. Kierowane było z wolnych krajów sojuszniczych przez
w pełni legalne władze naczelne RP: prezydenta, rząd i Naczelnego Wodza oraz ich krajowe przedstawicielstwa.

mc,PAP
[fot. PAP/Tomasz Gzell]
CS150MINIfot

Czas Stefczyka 150/2017

PDF (4,60 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook