Jedynie prawda jest ciekawa


Nagrodzeni polskim "Noblem"

06.11.2012

Fundacja na rzecz Nauki Polskiej ogłosiła laureatów swej dorocznej nagrody. Wyróżnienia, popularnie określane mianem "polskich Nobli", zostaną wręczone po raz 21.

Tegorocznymi zwycięzcami są profesorowie Krzysztof Palczewski, Mieczysław Mąkosza, Maciej Wojtkowski i Ewa Wipszycka. Nagrody zostaną im uroczyście wręczone 6 grudnia na Zamku Królewskim w Warszawie. Laureaci otrzymają po 200 tysięcy złotych.

Nagrody FNP - nazywane czasem "polskimi Noblami" - uważa się za najpoważniejsze wyróżnienie naukowe w Polsce. Otrzymują je wybitni uczeni za osiągnięcia, "które przesuwając granice poznania, otwierają nowe perspektywy badawcze, wnoszą wybitny wkład w postęp cywilizacyjny i kulturowy naszego kraju oraz zapewniają mu znaczące miejsce w nauce światowej".

Pierwszy z tegorocznych laureatów - prof. Krzysztof Palczewski z Case Western Reserve University w Cleveland (USA) - otrzymał Nagrodę FNP w obszarze nauk o życiu i o Ziemi. Do jego najważniejszych dokonań należy skrystalizowanie i opisanie struktury białka zwanego rodopsyną oraz odkrycie mechanizmów powodujących degenerację siatkówki oka prowadzącą do utraty wzroku.

Zdaniem prezesa FNP prof. Macieja Żylicza prof. Palczewski powinien znaleźć się w gronie tegorocznych laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie chemii. Otrzymali ją amerykańscy uczeni za badania nad inteligentnymi receptorami na powierzchni komórek. Tymczasem strukturę receptorów – dla komórek oka reagujących na światło - określił również właśnie prof. Palczewski.

"Myślałem, że dostanie Nagrodę Nobla. Otarł się o nią, ale niestety się nie załapał" – powiedział prof. Maciej Żylicz komentując przyznanie Nobla Amerykanom.

Laureatem Nagrody FNP w obszarze nauk chemicznych i o materiałach został prof. Mieczysław Mąkosza z Instytutu Chemii Organicznej PAN. Doceniono go za "opracowanie i wprowadzenie do kanonu chemii organicznej nowej reakcji - Zastępczego Podstawienia Nukleofilowego".

Reakcja ta dotyczy związków aromatycznych, które mają ogromne znaczenie w życiu codziennym. Stosuje się je m.in. w przemyśle farmaceutycznym, środkach ochrony roślin, elektronice. Związki te swoją budową przypominają plaster miodu, złożony z węgla i wodoru, w którego wnętrzu zamknięte są wolne elektrony tworzące tzw. chmurę elektronową.

Głównym osiągnięciem prof. Mąkoszy jest odkrycie i wyjaśnienie szczegółowych cech tej reakcji, takich jak orientacja, zakres i ograniczenia, a także subtelnych szczegółów jej mechanizmu. Dokonanie to w znaczny sposób przyczyniło się do rozwoju chemii organicznej zarówno w sensie intelektualnym, jak i praktycznym.

W obszarze nauk matematyczno-fizycznych i inżynierskich uhonorowano prof. Macieja Wojtkowskiego z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. FNP nagrodziła go za "opracowanie i wprowadzenie do praktyki okulistycznej metody tomografii optycznej z detekcją fourierowską".

Tomografia optyczna pozwala na rekonstruowanie za pomocą światła trójwymiarowej struktury tkanki z rozdzielczością rzędu mikrometrów. Umożliwia ona bezbolesną i prowadzoną na żywo obserwację funkcji i struktur organizmu.

Prof. Ewa Wipszycka z Uniwersytetu Warszawskiego została tegoroczną laureatką Nagrody FNP w obszarze nauk humanistycznych i społecznych za "wszechstronną rekonstrukcję funkcjonowania wspólnot klasztornych w późnoantycznym Egipcie".

Nagrodzona monografia "Mnisi i wspólnoty monastyczne w Egipcie, wieki IV-VIII" podsumowuje trzy dekady badań laureatki nad przestrzenną, wspólnotową i ekonomiczną organizacją klasztorów zlokalizowanych nad Nilem w pierwszych wiekach chrześcijaństwa.

Kandydatów do Nagrody FNP mogą zgłaszać wybitni przedstawiciele nauki zaproszeni imiennie przez Zarząd i Radę Fundacji. Rolę Kapituły konkursu pełni Rada Fundacji, która dokonuje wyboru laureatów na podstawie opinii niezależnych recenzentów i ekspertów oceniających dorobek kandydatów.

Nagrody FNP są przyznawane od 1992 r. Grono laureatów, łącznie tegorocznymi zdobywcami Nagrody, liczy już 76 osób. Są wśród nich tak wybitni profesorowie, jak m.in. Tomasz Dietl, Andrzej Jajszczyk, Wiesław W. Jędrzejczak, Krzysztof Matyjaszewski, Karol Modzelewski, Karol Myśliwiec, Andrzej Paczkowski, Jadwiga Staniszkis, Jan Strelau, Jerzy Szacki, Andrzej Udalski, Aleksander Wolszczan.

PAP/JKUB

[fot. sxc.hu]

Warto poczytać

  1. 1270jakiwarszawiaki 27.04.2018

    Jaki: wszyscy mieszkańcy stolicy mają prawo nazywać się warszawiakami

    Rafał Trzaskowski (PO) sugeruje, że mieszkańcy Warszawy, którzy się w niej urodzili są lepsi; moim zdaniem wszyscy, którzy związali swe losy ze stolicą, mają prawo nazywać się warszawiakami - powiedział w piątek Patryk Jaki. Podkreślił, że on nie będzie dzielił mieszkańców stolicy na kategorie.

  2. 1270andrewdudin 26.04.2018

    Prezydent: postęp cywilizacyjny kluczowy w budowaniu przyszłości Polski

    Obecnie piszemy nowy rozdział w dziejach Polski, budujemy jej przyszłość na kolejne stulecie, a postęp cywilizacyjny jest kluczowym elementem tego procesu - napisał prezydent Andrzej Duda w liście do Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych Naczelnej Organizacji Technicznej.

  3. 1270moraiweckipm 26.04.2018

    Morawiecki: Polska powinna być centralnym hubem dla gazu amerykańskiego

    Polska otwiera ramiona dla dostawców gazu ze Stanów Zjednoczonych i chciałaby być centralnym hubem dla gazu amerykańskiego na Europę Środkową - mówił w czwartek premier Mateusz Morawiecki podczas polsko-amerykańskiego szczytu gospodarczego.

  4. 1270rafalskamin 26.04.2018

    Rząd przyjął projekt podwyższający rentę socjalną dla osób niepełnosprawnych

    Rząd przyjął projekt ustawy o podwyższeniu renty socjalnej dla osób niepełnosprawnych, do wysokości minimalnej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy; świadczenie wzrośnie z 865,03 zł do 1029,80 zł. Nowe przepisy mają wejść w życie 1 września, z mocą od 1 czerwca 2018 r.

  5. 1270schetynmapoasm 26.04.2018

    Schetyna: możemy wygrać wybory w 10-14 największych miastach

    Przewodniczący PO Grzegorz Schetyna ocenił w czwartek, że koalicja tworzona przez jego ugrupowanie i Nowoczesną może wygrać wybory samorządowe w 10-14 największych miastach. Jestem optymistycznie nastawiony po liście kandydatów, którą przedstawił PiS - dodał.

  6. 1270kaczoreknansa 26.04.2018

    Znamy kandydatów PiS na prezydentów miast wojewódzkich. Są mocne nazwiska

    Małgorzata Wassermann, Patryk Jaki i Kacper Płażyński - to chyba najmocniejsze nazwiska wśród zaprezentowanych przez PiS kandydatów na prezydentów miast wojewódzkich

  7. 1270szydlowa 26.04.2018

    Szydło: zaproponuję rządowi pomoc dla rodziców Alfiego Evansa

    Wicepremier Beata Szydło zapowiedziała, że zaproponuje w czwartek Radzie Ministrów pomoc dla rodziców niespełna dwuletniego Alfiego Evansa, który decyzją brytyjskiego sądu został odłączony od aparatury podtrzymującej życie. W jej ocenie "cywilizacja śmierci zaczyna zwyciężać".

  8. Westerplatte 25.04.2018

    Wojna o Westerplatte. Kto odpowiada za bałagan w miejscu uświęconym krwią Polaków?

    Zaczęło się niespełna tydzień temu od wpisu Pawła Adamowicza na Facebooku: – Urząd Miejski w Gdańsku odwiedził protegowany ministra w asyście kamer TVP - napisał prezydent Gdańska

CS154fotoMINI

Czas Stefczyka 154/2018

PDF (7,35 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook