Jedynie prawda jest ciekawa


14 października, czyli Dzień Edukacji Narodowej – co tak naprawdę świętujemy?

22.09.2014

Dla uczniów Dzień Edukacji Narodowej to przede wszystkim wręczanie nauczycielom kwiatów i udział w uroczystych akademiach, jednak niewiele osób wie, że Dzień Nauczyciela to jednocześnie święto Komisji Edukacji Narodowej. Dlaczego obchodzimy je właśnie 14 października?

Komisja nad Edukacją Młodzi Szlacheckiej Dozór Mająca

Przede wszystkim na wstępie należy wspomnieć, że Komisja Edukacji Narodowej (a dawniej Komisja nad Edukacją Młodzi Szlacheckiej Dozór Mająca) była pierwszą w Europie władzą oświatową funkcjonującą podobnie do obecnego ministerstwa oświaty. Powstała ona 14 października 1773 roku, na wniosek Stanisława Augusta Poniatowskiego, a jej głównym twórcą był Hugo Kołłątaj. Komisja Edukacji Narodowej powstała ponieważ niemal wszystkie szkoły w Polsce podlegały zakonowi Jezuitów, który w Rzeczypospolitej przestał istnieć.

Reformy Komisji Edukacji Narodowej

Komisja Edukacji Narodowej wprowadziła niezbędne reformy w zapóźnionej względem Zachodu wspólnocie polsko-litewskiej. Przede wszystkim wprowadzono trójstopniowy system nauczania, co ważne, dostęp do niego miała młodzież spoza stanu szlacheckiego. Było to istotne novum, ponieważ od dwustu lat ten właśnie stan gwarantował sobie uprzywilejowaną pozycję.

Nowe podręczniki

Jako osobny element działalności KEN-u uznać można powołanie Komisji dla Ksiąg Elementarnych. Instytucja ta miała na celu opracowanie nowych, zgodnych z ówczesnym stanem wiedzy oraz duchem czasu, podręczników szkolnych. Jej działalność skupiła się głównie na przedmiotach ścisłych, które nie cieszyły się dotąd w Rzeczpospolitej zainteresowaniem. W toku powstawania nowych „ksiąg elementarnych” wypracowywano także słownictwo specjalistyczne, którego do tej pory w języku polskim nie było. W niektórych obszarach szkolnictwa terminologia wypracowana w toku działań KEN obowiązuje do dziś.

Język polski językiem wykładowym

Jeżeli już mowa o języku polskim jako przedmiocie nauczania, to jego pojawienie się w szkołach zawdzięczamy właśnie pracy KEN-u. Zrezygnowano z dominującej wśród naukowców od średniowiecza łaciny na rzecz języka polskiego.

Niewątpliwą i być może największą zasługą Komisji jest pokolenie jakie współkształtowała. Młodzi ludzie wychowani w duchu reform edukacji wzięli potem udział w Insurekcji Kościuszkowskiej, a po jej upadku w epopei legionów u boku Napoleona. Dlatego właśnie 14 października, w święto Komisji Edukacji Narodowej (powszechnie Dzień Nauczyciela), warto wspomnieć jaki wpływ na nasze życie miał trud, który nauczyciele, często współcześnie wyszydzani przez podopiecznych i źle opłacani, wkładają w trud kształtowania kolejnych pokoleń.

Zapraszamy na profil Stefczyk.info na Facebooku!

Warto poczytać

  1. czaputowicz20012018 20.01.2018

    Czaputowicz spotka się Timmermansem. "Chcę pokazać dobrą wolę i nawiązać osobiste kontakty"

    Poprosiłem o spotkanie z Fransem Timmermansem (wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej), by pokazać dobrą wolę i nawiązać osobiste kontakty.

  2. Petruflickr 19.01.2018

    Spisek? Petru ujawnia kulisy jego odwołania z przewodniczącego Nowoczesnej

    - Wtedy każdy gdzieś leciał, z innych partii też lecieli - tak o słynnym locie podczas puczu grudniowego mówi dziś Ryszard Petru. W rozmowie z tvn24 były lider Nowoczesnej przekonywał, że padł ofiarą spisku wewnątrz partii

  3. Kogut19012018 19.01.2018

    Jest decyzja Senatu w sprawie senatora Koguta. Miał przyjmować łapówki

    Senat nie zgodził się w piątek na zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie senatora Stanisława Koguta, o co wnioskowała do izby prokuratura. Za wyrażeniem zgody głosowało 32 senatorów, przeciw było 37, a 19 wstrzymało się od głosu

  4. 1270ludziesacase 19.01.2018

    Bielan: decyzja polityczna ws. reparacji - po zakończeniu prac zespołu parlamentarnego

    - Kwestia odszkodowań wojennych nie była jeszcze poruszana w oficjalnych relacjach z Niemcami; decyzja polityczna w tej sprawie będzie podejmowana po zakończeniu prac parlamentarnego zespołu ds. reparacji - powiedział w piątek wicemarszałek Senatu Adam Bielan.

  5. macierewicz25112017 18.01.2018

    Mocna wypowiedź Antoniego Macierewicza w sprawie aneksu WSI. Wszyscy na to czekamy!

    - Aneks do raportu z weryfikacji Wojskowych Służb Informacyjnych powinien zostać ujawniony przez prezydenta Andrzeja Dudę.

  6. duda180102018 18.01.2018

    Historyczne przemówienie. Andrzej Duda wystąpił przed Radą Bezpieczeństwa ONZ

    - Nie tylko agresja, ale próby budowania agresywnych zdolności stanowią naruszenie międzynarodowych norm - powiedział prezydent Andrzej Duda w Nowym Jorku.

CS151fotMINI

Czas Stefczyka 151/2018

PDF (5,47 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook