Jedynie prawda jest ciekawa


14 października, czyli Dzień Edukacji Narodowej – co tak naprawdę świętujemy?

22.09.2014

Dla uczniów Dzień Edukacji Narodowej to przede wszystkim wręczanie nauczycielom kwiatów i udział w uroczystych akademiach, jednak niewiele osób wie, że Dzień Nauczyciela to jednocześnie święto Komisji Edukacji Narodowej. Dlaczego obchodzimy je właśnie 14 października?

Komisja nad Edukacją Młodzi Szlacheckiej Dozór Mająca

Przede wszystkim na wstępie należy wspomnieć, że Komisja Edukacji Narodowej (a dawniej Komisja nad Edukacją Młodzi Szlacheckiej Dozór Mająca) była pierwszą w Europie władzą oświatową funkcjonującą podobnie do obecnego ministerstwa oświaty. Powstała ona 14 października 1773 roku, na wniosek Stanisława Augusta Poniatowskiego, a jej głównym twórcą był Hugo Kołłątaj. Komisja Edukacji Narodowej powstała ponieważ niemal wszystkie szkoły w Polsce podlegały zakonowi Jezuitów, który w Rzeczypospolitej przestał istnieć.

Reformy Komisji Edukacji Narodowej

Komisja Edukacji Narodowej wprowadziła niezbędne reformy w zapóźnionej względem Zachodu wspólnocie polsko-litewskiej. Przede wszystkim wprowadzono trójstopniowy system nauczania, co ważne, dostęp do niego miała młodzież spoza stanu szlacheckiego. Było to istotne novum, ponieważ od dwustu lat ten właśnie stan gwarantował sobie uprzywilejowaną pozycję.

Nowe podręczniki

Jako osobny element działalności KEN-u uznać można powołanie Komisji dla Ksiąg Elementarnych. Instytucja ta miała na celu opracowanie nowych, zgodnych z ówczesnym stanem wiedzy oraz duchem czasu, podręczników szkolnych. Jej działalność skupiła się głównie na przedmiotach ścisłych, które nie cieszyły się dotąd w Rzeczpospolitej zainteresowaniem. W toku powstawania nowych „ksiąg elementarnych” wypracowywano także słownictwo specjalistyczne, którego do tej pory w języku polskim nie było. W niektórych obszarach szkolnictwa terminologia wypracowana w toku działań KEN obowiązuje do dziś.

Język polski językiem wykładowym

Jeżeli już mowa o języku polskim jako przedmiocie nauczania, to jego pojawienie się w szkołach zawdzięczamy właśnie pracy KEN-u. Zrezygnowano z dominującej wśród naukowców od średniowiecza łaciny na rzecz języka polskiego.

Niewątpliwą i być może największą zasługą Komisji jest pokolenie jakie współkształtowała. Młodzi ludzie wychowani w duchu reform edukacji wzięli potem udział w Insurekcji Kościuszkowskiej, a po jej upadku w epopei legionów u boku Napoleona. Dlatego właśnie 14 października, w święto Komisji Edukacji Narodowej (powszechnie Dzień Nauczyciela), warto wspomnieć jaki wpływ na nasze życie miał trud, który nauczyciele, często współcześnie wyszydzani przez podopiecznych i źle opłacani, wkładają w trud kształtowania kolejnych pokoleń.

Zapraszamy na profil Stefczyk.info na Facebooku!

Warto poczytać

  1. 23.04.2018

  2. ipn23042018 23.04.2018

    Ważna opinia! K. Szwagrzyk: "W Jedwabnem powinna zostać wznowiona ekshumacja"

    "Ekshumacja w Jedwabnem, gdzie 10 lipca 1941 r. doszło do masowej zbrodni na ludności żydowskiej, powinna zostać wznowiona"

  3. prezduda23042018 23.04.2018

    Szef kancelarii premiera o decyzji prezydenta Dudy: "To jest wielkie zaniedbanie"

    "Jestem bardzo niezadowolony z braku ustawy degradacyjnej; bardzo liczyłem, że zostanie ona podpisana przez prezydenta Andrzeja Dudę."

  4. Niedzielabezhandlu 23.04.2018

    Nadchodzi apokalipsa. Znany kabaret znakomicie wyśmiał panikę związaną z zakazem handlu w niedzielę [WIDEO]

    Rodziny walczące o przetrwanie. Pustka wokół centrów handlowych. Wojsko traci kontrolę, a na czarnym rynku ceny osiągają zawrotne sumy

  5. dontusk23042018 23.04.2018

    Tusk: nie odpowiadałem politycznie za projekt wizyty L. Kaczyńskiego w Katyniu

    "Politycznie nie odpowiadałem za projekt wizyty prezydenta Lecha Kaczyńskiego 10 kwietnia 2010 r. w Katyniu"

  6. Wiezienie1 23.04.2018

    Były poseł Samoobrony rosyjsko-chińskim szpiegiem. Jest akt oskarżenia

    Mateusz P. osiągnął pokaźne korzyści majątkowe współpracując z wywiadem Rosji; pracował też na rzecz Chin - zarzuca mu prokuratura w akcie oskarżenia skierowanym do Sądu Okręgowego w Warszawie. Lider partii Zmiana jest w areszcie od maja 2016 r

  7. Lis23042018 23.04.2018

    Lis próbował uderzyć w Kaczyńskiego posuwając się do manipulacji. Nie wyszło

    Zdjęcie wychodzącego z domu Donalda Tuska stało się dla redaktora naczelnego "Newsweeka" okazją do manipulacji

  8. tusk23042018 23.04.2018

    "Tusk powinien być napiętnowany za szkodliwe decyzje ws. Smoleńska"

    Donald Tusk powinien być napiętnowany za szkodliwe decyzje jakie podejmował po katastrofie smoleńskiej; obiecywał, że państwo zrobi wszystko, by szybko i skutecznie ją wyjaśnić i tutaj skłamał - podkreślił w poniedziałek szef KSRM Jacek Sasin

CS154fotoMINI

Czas Stefczyka 154/2018

PDF (7,35 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook