Jedynie prawda jest ciekawa

14 października, czyli Dzień Edukacji Narodowej – co tak naprawdę świętujemy?

22.09.2014

Dla uczniów Dzień Edukacji Narodowej to przede wszystkim wręczanie nauczycielom kwiatów i udział w uroczystych akademiach, jednak niewiele osób wie, że Dzień Nauczyciela to jednocześnie święto Komisji Edukacji Narodowej. Dlaczego obchodzimy je właśnie 14 października?

Komisja nad Edukacją Młodzi Szlacheckiej Dozór Mająca

Przede wszystkim na wstępie należy wspomnieć, że Komisja Edukacji Narodowej (a dawniej Komisja nad Edukacją Młodzi Szlacheckiej Dozór Mająca) była pierwszą w Europie władzą oświatową funkcjonującą podobnie do obecnego ministerstwa oświaty. Powstała ona 14 października 1773 roku, na wniosek Stanisława Augusta Poniatowskiego, a jej głównym twórcą był Hugo Kołłątaj. Komisja Edukacji Narodowej powstała ponieważ niemal wszystkie szkoły w Polsce podlegały zakonowi Jezuitów, który w Rzeczypospolitej przestał istnieć.

Reformy Komisji Edukacji Narodowej

Komisja Edukacji Narodowej wprowadziła niezbędne reformy w zapóźnionej względem Zachodu wspólnocie polsko-litewskiej. Przede wszystkim wprowadzono trójstopniowy system nauczania, co ważne, dostęp do niego miała młodzież spoza stanu szlacheckiego. Było to istotne novum, ponieważ od dwustu lat ten właśnie stan gwarantował sobie uprzywilejowaną pozycję.

Nowe podręczniki

Jako osobny element działalności KEN-u uznać można powołanie Komisji dla Ksiąg Elementarnych. Instytucja ta miała na celu opracowanie nowych, zgodnych z ówczesnym stanem wiedzy oraz duchem czasu, podręczników szkolnych. Jej działalność skupiła się głównie na przedmiotach ścisłych, które nie cieszyły się dotąd w Rzeczpospolitej zainteresowaniem. W toku powstawania nowych „ksiąg elementarnych” wypracowywano także słownictwo specjalistyczne, którego do tej pory w języku polskim nie było. W niektórych obszarach szkolnictwa terminologia wypracowana w toku działań KEN obowiązuje do dziś.

Język polski językiem wykładowym

Jeżeli już mowa o języku polskim jako przedmiocie nauczania, to jego pojawienie się w szkołach zawdzięczamy właśnie pracy KEN-u. Zrezygnowano z dominującej wśród naukowców od średniowiecza łaciny na rzecz języka polskiego.

Niewątpliwą i być może największą zasługą Komisji jest pokolenie jakie współkształtowała. Młodzi ludzie wychowani w duchu reform edukacji wzięli potem udział w Insurekcji Kościuszkowskiej, a po jej upadku w epopei legionów u boku Napoleona. Dlatego właśnie 14 października, w święto Komisji Edukacji Narodowej (powszechnie Dzień Nauczyciela), warto wspomnieć jaki wpływ na nasze życie miał trud, który nauczyciele, często współcześnie wyszydzani przez podopiecznych i źle opłacani, wkładają w trud kształtowania kolejnych pokoleń.

Zapraszamy na profil Stefczyk.info na Facebooku!

Warto poczytać

  1. GryglasNSZ 20.09.2017

    Nowoczesna udzieliła nagany posłowi za oddanie szacunku żołnierzom Polskiego Podziemia. "To sprzeczne z ideami i programem naszej partii"

    Posłowi Zbigniewowi Gryglasowi udzielono nagany za „zajmowanie postaw sprzecznych z programem i ideami Nowoczesnej, w szczególności takich, które mogą być odbierane za przejaw przyzwalania na zachowania nacjonalistyczne i ksenofobiczne”

  2. Blaszczak20092017 20.09.2017

    Błaszczak: nie ma przyzwolenia na nadużycia, szczególnie w policji

    Nie ma przyzwolenia na jakiekolwiek nadużycia, szczególnie w policji; liczę, że sprawa zostanie wyjaśniona - powiedział szef MSWiA Mariusz Błaszczak, pytany o dwoje policjantów z Zabrza, którzy targnęli się na życie po tym, jak sąd zdecydował o ich aresztowaniu.

  3. Meksyk200920171 20.09.2017

    Polska pomoże poszkodowanym w Meksyku. Jest deklaracja MSWiA

    Szef MSWiA Mariusz Błaszczak podkreślił, że polscy ratownicy są gotowi nieść pomoc w takich sytuacjach jak trzęsienie ziemi w Meksyku. Zgłosiliśmy gotowość, czekamy na wnioski ze strony meksykańskiej - powiedział w środę minister, pytany o ewentualną pomoc dla tego kraju.

  4. Sejm2107 20.09.2017

    Klub PiS powiększył się o 2 posłanki

    Na polskiej scenie politycznej powstaje nowe ugrupowanie - Partia Republikańska, która ma współtworzyć Zjednoczoną Prawicę - poinformowali w środę działacze ruchu republikanów. Dwie posłanki sejmowego koła Republikanie - Anna Siarkowska i Małgorzata Janowska dołączą do klubu PiS.

  5. agora19092017 20.09.2017

    Agora zaciąga kredyt i zastawia siedzibę przy Czerskiej

    Spółka wydająca m. in. „Gazetę Wyborczą” poinformowała w specjalnym komunikacie o ustanowieniu hipoteki na należącym do Agory biurowcu przy ulicy Czerskiej 8/10

CS147fotMINI

Czas Stefczyka 147/2017

PDF (5,87 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook