Jedynie prawda jest ciekawa


Zamrożenie płac sędziów konstytucyjne

12.12.2012

Można było jednorazowo zamrozić płace sędziów na 2012 r. wobec zagrożenia równowagi budżetowej - orzekł niejednogłośnie Trybunał Konstytucyjny.

Przyjęta pod koniec grudnia 2011 r. tzw. ustawa okołobudżetowa zamroziła płace sędziów (oraz zależne od nich płace prokuratorów). Rząd uzasadniał to koniecznością zachowania równowagi budżetowej - oszczędności z tego tytułu szacowano na 140 mln zł.

W efekcie płace kilkunastu tysięcy sędziów i prokuratorów - także w stanie spoczynku - nie wzrosły w  2012 r. od 344 do 799 zł miesięcznie (w zależności od stanowiska); co przy inflacji oznaczało ich realne zmniejszenie.

Skargę do TK złożył I prezes Sądu Najwyższego Stanisław Dąbrowski. Według niego naruszono zasadę ochrony praw nabytych oraz zasadę zaufania do państwa i stanowionego prawa. Nie spełniono też merytorycznych przesłanek dla uchwalenia tych przepisów; niewłaściwy miał być również tryb ich uchwalenia. Ponadto naruszono zasadę rzetelnej legislacji.

Dąbrowski uważał, że trudności finansowe i wahania koniunktury gospodarczej nie mogą mieć znaczenia dla ustalania wynagrodzenia sędziów i że należy je traktować jako "typowe trudności, których przezwyciężenie nie może wiązać się z ograniczeniem uprawnień finansowych sędziów". SN dopuszczałby zamrożenie płac tylko przy przekroczeniu dopuszczalnego progu długu publicznego.

Sejm wniósł o uznanie przepisów za zgodne z konstytucją. "Czy stan sędziowski nie dzieli losu całej Rzeczypospolitej?" - pytał poseł Jerzy Kozdroń (PO). Jego zdaniem o czystości intencji ustawodawcy świadczy, że na 2013 r. zamrożenia płac już nie ma.

Wiceprokurator generalny Robert Hernand wniósł o częściowe uznanie przepisów za niekonstytucyjne, gdyż uchybiono zasadom rzetelnej legislacji, ochrony zaufania do państwa i prawa oraz ochrony praw nabytych. Hernand mówił w TK, że oszczędności są znikome w skali budżetu. Podkreślił, że w 2012 r. nie zamrożono płac policjantów czy nauczycieli.

TK w pełnym składzie nie uwzględnił skargi na te przepisy. "W chwili ich uchwalania istniał stan poważnego zagrożenia równowagi budżetowej" - mówiła sędzia TK Teresa Liszcz w uzasadnieniu wyroku. Według niej niewielka skala oszczędności z tego tytułu nie może być argumentem przeciw cięciom budżetowym; ponadto zamrożenie płac korespondowało z innymi oszczędnościowymi działaniami rządu i parlamentu.

Sędzia podkreśliła, że troska o stan finansów jest obowiązkiem władz, a nieprzekroczenie dopuszczalnego limitu długu publicznego nie wyklucza podejmowania działań oszczędnościowych, które mogą i powinny być podejmowane zapobiegawczo i odpowiednio wcześnie. Dodała, że sędziowie, jak i inni obywatele, muszą się liczyć, że sytuacja gospodarcza wpływa na ich płace.

Zarazem TK podkreślił, że zamrożenie płac sędziów nie może się stać stałą praktyką, a taka decyzja na 2012 r. była "incydentalna". Liszcz dodała, że w perspektywie kilku lat wynagrodzenia sędziów - które według TK są "trwale związane" z budżetem państwa - były chronione lepiej niż innych grup zawodowych. Ich minimalny standard określony w konstytucji nie został naruszony, ponieważ nadal są one znacząco wyższe od średniej wynagrodzeń - powiedziała.

TK uznał też, że nie ma "prostej zależności między wynagrodzeniem sędziów a ich niezawisłością", bo prowadziłoby to do absurdalnego wniosku, iż sędzia nisko wynagradzany, nie może być niezawisły.
Zdaniem TK nie można też określić wysokości płac odpowiadającej godności tego zawodu, choć muszą one być chronione przed niekorzystnymi zmianami. Według TK niedopuszczalne jest obniżenie nominalnej wysokości wynagrodzenia sędziów, z wyjątkiem przekroczenia konstytucyjnego limitu zadłużenia.

Zdanie odrębne do wyroku zgłosili sędziowie Mirosław Granat i Wojciech Hermeliński. Według Granata "niezawisłość sędziowska jest ważniejsza od budżetu", bo sędzia staje się w pewien sposób "zawisły", jeśli jego płaca zależy od budżetu. Zdaniem Hermelińskiego w sprawie naruszono standardy rzetelnej legislacji; nie było m.in. konsultacji z KRS.

Licznie obecni w TK sędziowie i prokuratorzy wyrażali rozczarowanie wyrokiem. Gdyby TK uznał niekonstytucyjność zamrożenia ich płac, mogłoby to oznaczać wypłaty z budżetu należnych wyrównań za br.

"Orzeczenie o niezgodności z Konstytucją RP przywołanych powyżej przepisów ustawy okołobudżetowej wywołałoby wielowymiarowe skutki, nie tylko ekonomiczne, ale także o podłożu społecznym i międzynarodowym" - napisał do TK minister finansów Jacek Rostowski.

Wniosek I prezesa SN poparła Krajowa Rada Sądownictwa. Analogiczny wniosek dotyczący wynagrodzeń prokuratorów skierował w styczniu br. do TK Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury - TK uznał, że z powodów formalnych jest on nie do przyjęcia (związek odwołuje się).


PAP/kop
[fot. PAP]

Warto poczytać

  1. port-gdynia-18062018 18.06.2018

    Ogromne pieniądze z Unii na terminal promowy w Gdyni oraz modernizację portu w Gdańsku

    Ponad 132 mln zł ze środków unijnych dostanie Urząd Morski w Gdyni na kolejny etap modernizacji wejścia do portu w Gdańsku, a prawie 117 mln zł trafi do Zarządu Morskiego Portu Gdynia S.A. na budowę terminala promowego do obsługi dużych promów - podało w poniedziałek MIiR

  2. rowery18062018 18.06.2018

    Nowa pomorska inwestycja na światową skalę

    System Roweru Metropolitalnego Obszaru Metropolitalnego Gdańsk-Gdynia-Sopot Mevo dysponujący ponad 4. tysiącami elektrycznych jednośladów będzie największym takim systemem na świecie - twierdzi przyszły operator, spółka Nextbike Polska. Ma ruszyć jesienią.

  3. impact13062018 13.06.2018

    Gowin: Zaczęła się wielka rewolucja. Inauguracja kongresu Impact'18

    Musimy opracować narodową strategię rozwoju sztucznej inteligencji - powiedział w środę w Krakowie wicepremier, minister nauki i szkolnictwa wyższego Jarosław Gowin. Zapowiedział, że jesienią rozpoczną się prace nad tą strategią.

  4. 1270daninasol 11.06.2018

    Większość Polaków popiera propozycję tzw. daniny solidarnościowej

    57 proc. badanych popiera dodatkowe opodatkowanie w postaci daniny solidarnościowej - wynika z badania CBOS. Przeciwnych temu pomysłowi jest 31 proc.

  5. 195887175409d9224d888b 11.06.2018

    Uberyzacja coraz popularniejsza w Polsce. Jaką przyszłość ma ten nowy model biznesowy?

    Uberyzacja stała się już zjawiskiem społeczno-ekonomicznym. Zdaniem ekonomistów upowszechnienie tego modelu biznesowego będzie powodowało zarówno pozytywne, jak i negatywne skutki dla rozwoju biznesu, gospodarki, rynku pracy i zatrudnienia - mówi PAP dr Anna Sibińska z PAM Center UŁ.

  6. 3498425619685389265508513446467992387321856n 09.06.2018

    Zakończyła się budowa Dreamlinera upamiętniającego stulecie odzyskania Niepodległości

    W fabryce Boeinga w Everett zakończyło się właśnie malowanie najnowszego z Dreamlinerów w wersji 787-9. Wyjątkowa biało-czerwona maszyna zarejestrowana jako SP-LSC upamiętnia 100-lecie odzyskania przez Polskę niepodległości - poinformował LOT w komunikacie przekazanym w sobotę PAP

  7. ztmgdynia06062018 06.06.2018

    Wydatki na autopromocję władz powodem ograniczenia ulgi dla najmłodszych?

    Zgodnie z zapowiedziami miast, które są stronami porozumienia metropolii trójmiejskiej, w dniu 1 czerwca 2018 roku w życie weszła ulga w postaci całorocznych, bezpłatnych przejazdów komunikacją miejską. W gronie sygnatariuszy jedynym wyjątkiem okazała się Rumia.

  8. rolnictwo 04.06.2018

    Pilne: Tragiczne wyniki polskiego rolnictwa! Tak źle nie było od dawna

    Najnowszy raport NIK szokuje. Fatalne wyniki polskiego rolnictwa zmuszą Izbę do działania

CS156fotoMINI

Czas Stefczyka 156/2018

PDF (8,87 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook