Jedynie prawda jest ciekawa

Gorące tematy:

Zamrożenie płac sędziów konstytucyjne

12.12.2012

Można było jednorazowo zamrozić płace sędziów na 2012 r. wobec zagrożenia równowagi budżetowej - orzekł niejednogłośnie Trybunał Konstytucyjny.

Przyjęta pod koniec grudnia 2011 r. tzw. ustawa okołobudżetowa zamroziła płace sędziów (oraz zależne od nich płace prokuratorów). Rząd uzasadniał to koniecznością zachowania równowagi budżetowej - oszczędności z tego tytułu szacowano na 140 mln zł.

W efekcie płace kilkunastu tysięcy sędziów i prokuratorów - także w stanie spoczynku - nie wzrosły w  2012 r. od 344 do 799 zł miesięcznie (w zależności od stanowiska); co przy inflacji oznaczało ich realne zmniejszenie.

Skargę do TK złożył I prezes Sądu Najwyższego Stanisław Dąbrowski. Według niego naruszono zasadę ochrony praw nabytych oraz zasadę zaufania do państwa i stanowionego prawa. Nie spełniono też merytorycznych przesłanek dla uchwalenia tych przepisów; niewłaściwy miał być również tryb ich uchwalenia. Ponadto naruszono zasadę rzetelnej legislacji.

Dąbrowski uważał, że trudności finansowe i wahania koniunktury gospodarczej nie mogą mieć znaczenia dla ustalania wynagrodzenia sędziów i że należy je traktować jako "typowe trudności, których przezwyciężenie nie może wiązać się z ograniczeniem uprawnień finansowych sędziów". SN dopuszczałby zamrożenie płac tylko przy przekroczeniu dopuszczalnego progu długu publicznego.

Sejm wniósł o uznanie przepisów za zgodne z konstytucją. "Czy stan sędziowski nie dzieli losu całej Rzeczypospolitej?" - pytał poseł Jerzy Kozdroń (PO). Jego zdaniem o czystości intencji ustawodawcy świadczy, że na 2013 r. zamrożenia płac już nie ma.

Wiceprokurator generalny Robert Hernand wniósł o częściowe uznanie przepisów za niekonstytucyjne, gdyż uchybiono zasadom rzetelnej legislacji, ochrony zaufania do państwa i prawa oraz ochrony praw nabytych. Hernand mówił w TK, że oszczędności są znikome w skali budżetu. Podkreślił, że w 2012 r. nie zamrożono płac policjantów czy nauczycieli.

TK w pełnym składzie nie uwzględnił skargi na te przepisy. "W chwili ich uchwalania istniał stan poważnego zagrożenia równowagi budżetowej" - mówiła sędzia TK Teresa Liszcz w uzasadnieniu wyroku. Według niej niewielka skala oszczędności z tego tytułu nie może być argumentem przeciw cięciom budżetowym; ponadto zamrożenie płac korespondowało z innymi oszczędnościowymi działaniami rządu i parlamentu.

Sędzia podkreśliła, że troska o stan finansów jest obowiązkiem władz, a nieprzekroczenie dopuszczalnego limitu długu publicznego nie wyklucza podejmowania działań oszczędnościowych, które mogą i powinny być podejmowane zapobiegawczo i odpowiednio wcześnie. Dodała, że sędziowie, jak i inni obywatele, muszą się liczyć, że sytuacja gospodarcza wpływa na ich płace.

Zarazem TK podkreślił, że zamrożenie płac sędziów nie może się stać stałą praktyką, a taka decyzja na 2012 r. była "incydentalna". Liszcz dodała, że w perspektywie kilku lat wynagrodzenia sędziów - które według TK są "trwale związane" z budżetem państwa - były chronione lepiej niż innych grup zawodowych. Ich minimalny standard określony w konstytucji nie został naruszony, ponieważ nadal są one znacząco wyższe od średniej wynagrodzeń - powiedziała.

TK uznał też, że nie ma "prostej zależności między wynagrodzeniem sędziów a ich niezawisłością", bo prowadziłoby to do absurdalnego wniosku, iż sędzia nisko wynagradzany, nie może być niezawisły.
Zdaniem TK nie można też określić wysokości płac odpowiadającej godności tego zawodu, choć muszą one być chronione przed niekorzystnymi zmianami. Według TK niedopuszczalne jest obniżenie nominalnej wysokości wynagrodzenia sędziów, z wyjątkiem przekroczenia konstytucyjnego limitu zadłużenia.

Zdanie odrębne do wyroku zgłosili sędziowie Mirosław Granat i Wojciech Hermeliński. Według Granata "niezawisłość sędziowska jest ważniejsza od budżetu", bo sędzia staje się w pewien sposób "zawisły", jeśli jego płaca zależy od budżetu. Zdaniem Hermelińskiego w sprawie naruszono standardy rzetelnej legislacji; nie było m.in. konsultacji z KRS.

Licznie obecni w TK sędziowie i prokuratorzy wyrażali rozczarowanie wyrokiem. Gdyby TK uznał niekonstytucyjność zamrożenia ich płac, mogłoby to oznaczać wypłaty z budżetu należnych wyrównań za br.

"Orzeczenie o niezgodności z Konstytucją RP przywołanych powyżej przepisów ustawy okołobudżetowej wywołałoby wielowymiarowe skutki, nie tylko ekonomiczne, ale także o podłożu społecznym i międzynarodowym" - napisał do TK minister finansów Jacek Rostowski.

Wniosek I prezesa SN poparła Krajowa Rada Sądownictwa. Analogiczny wniosek dotyczący wynagrodzeń prokuratorów skierował w styczniu br. do TK Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury - TK uznał, że z powodów formalnych jest on nie do przyjęcia (związek odwołuje się).


PAP/kop
[fot. PAP]

Warto poczytać

  1. paris-1836415960720 16.01.2017

    Paryż walczy z zanieczyszczeniami

    W stolicy Francji od poniedziałku wszystkie pojazdy muszą być zaopatrzone w specjalne winiety wskazujące, w jakim stopniu zanieczyszczają atmosferę.

  2. Zrzut-ekranu-2017-01-16-o-151407 16.01.2017

    Jurgiel zapowiada nowe zmiany

    "Rada Ministrów na wtorkowym posiedzeniu ma zdecydować o powstaniu Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa".

  3. mid-epa05715019 16.01.2017

    Premier May straszy UE?

    "W. Brytania jest gotowa rozważyć alternatywne modele gospodarcze po Brexicie, jeśli będzie do tego zmuszona".

  4. jscedrob-17 16.01.2017

    Kukiz'15 z nowym projektem u Morawieckiego

    Posłowie chcą w poniedziałek przedstawić wicepremierowi ministrowi rozwoju i finansów projekt najprostszej w UE deklaracji VAT-owskiej.

  5. mid-17114342 15.01.2017

    Wektory 2016 dla zasłużonych przedsiębiorców

    Siedmiu przedstawicieli świata gospodarki, kultury i mediów otrzymało w sobotę Wektory 2016 - nagrody Pracodawców RP dla osób i instytucji, którzy swoją działalnością wyznaczyli standardy albo nowatorskie rozwiązania gospodarcze lub społeczne.

  6. hjmuchamkol 15.01.2017

    Mucha: Pracujemy nad rozwiązaniami dla frankowiczów

    Oczekujemy działań banków dot. odwalutowania kredytów oraz że prace parlamentarne nad projektem prezydenta ws. kredytów walutowych będą szły sprawnie - mówi PAP minister prezydencki Paweł Mucha.

  7. 91b0e237b6bf47078578f78a4ffcd46e 14.01.2017

    Ratingi potwierdzeniem stabilności gospodarki

    Jeżeli agencje ratingowe nie zmieniają swoich ocen, oznacza to, że uznają, iż w gospodarce nie zaszły takie zmiany, które powinny wpływać na decyzje inwestorów - mówi PAP ekonomista i były członek Rady Polityki Pieniężnej Dariusz Filar.

  8. DSC02943-2t572d0091m800x841418f0 14.01.2017

    Które zawody są potrzebne na rynku pracy?

    Lekarze i pielęgniarki, specjaliści IT, kierownicy budowy, księgowi, szefowie kuchni, kierowcy oraz blacharze i diagnostycy samochodowi nie powinni mieć problemów ze znalezieniem pracy w tym roku w Małopolsce - wynika z "Barometru zawodów" opublikowanego przez WUP.

CS139fotoMINI

Czas Stefczyka 139/2017

PDF (4,73 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook