Jedynie prawda jest ciekawa

Gorące tematy:

Ustawa o SKOK-ach łamie Konstytucję?

29.07.2015

Ustawa o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych łamie konstytucyjne zasady wolności zrzeszania się, zasadę subsydiarności i jest sprzeczna z zasadą społecznej gospodarki rynkowej - takie m.in. zarzuty formułuje grupa posłów PiS, która zaskarżyła ustawę o SKOK z 2009 r. do Trybunału Konstytucyjnego.

Trybunał Konstytucyjny rozpatruje w środę skargi dwóch grup posłów PiS, grupy senatorów PiS, a także prezydenta Bronisława Komorowskiego do ustawy o SKOK-ach z 2009 roku i nowelizacji tej ustawy z 2013 roku. Skargi są wyjątkowo obszerne, w sumie obejmują ponad sto punktów. Samo odczytanie listy zaskarżonych artykułów zajęło w środę TK prawie godzinę.

Pierwszy, najobszerniejszy wniosek dotyczący ustawy o SKOK-ach, zreferował przed Trybunałem przedstawiciel grupy posłów Jerzy Szmit (PiS). Podkreślał, że zapis ustawy, zgodnie z którym utworzenie SKOK wymaga zgody Komisji Nadzoru Finansowego, jest sprzeczny z zasadą subsydiarności, a także łamie zasady autonomii spółdzielni. Jest też - jak mówił poseł PiS - sprzeczny z zasadą społecznej gospodarki rynkowej, bo stanowi "nadmierną ingerencję państwa w działalność SKOK jako prywatnych podmiotów gospodarki".

Szmit podkreślał, że np. banki spółdzielcze, a także inne spółdzielnie nie potrzebują takiej zgody na utworzenie. Wszystko to "godzi w wolność zrzeszania się" oraz zakłóca konkurencję - wskazywał.

Te same konstytucyjne zasady - mówił Szmit - łamie także np. zapis ustawy o zatwierdzeniu statutu SKOK przez KNF.

Poseł PiS przekonywał, że jeśli ustawa nadal będzie obowiązywać w obecnym kształcie, nadzór będzie nadal "bez kontroli", kasy będą padać, a Bankowy Fundusz Gwarancyjny będzie musiał wypłacać ogromne odszkodowania "z naszych depozytów bankowych".

"Brak kryteriów ocen i brak odwoływania się od decyzji KNF są jednym z kluczowych elementów tej ustawy" - mówił Szmit.

"Idziemy w ślepy zaułek i apeluję do TK, by ten marsz zatrzymał" - dodał.

Parlamentarzyści zakwestionowali m.in. konstytucyjność zapisu o tym, że zezwolenia KNF wymaga samo utworzenie kasy. "Rozwiązanie takie jest niezgodne z zasadą minimalizacji ingerencji prawotwórczej (zasadą subsydiarności), wyrażoną w art. 2 konstytucji, albowiem brak jest społecznej potrzeby koncesjonowania tworzenia spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych" - głosi skarga.

Z kolei zasadę demokratycznego państwa prawnego narusza, zdaniem skarżących, przepis, który przewiduje obligatoryjne przekazanie przez Kasę Krajową na rzecz funduszu BFG "całości wolnych środków funduszu stabilizacyjnego Kasy Krajowej bezzwrotnie i nieodpłatnie". Chodzi o sytuację, gdyby środki kasowego funduszu BFG uległy wyczerpaniu, w związku z wypłatami na rzecz klientów niewypłacalnej kasy.

"Zawarte w tym przepisie rozwiązanie stanowi bezprecedensowy w systemie prawnym przypadek obligatoryjnej darowizny ze środków prywatnych" - głosi skarga do TK.

Jesienią 2009 roku Sejm przyjął nową ustawę o SKOK (która zastąpiła ustawę z 1995 roku), na mocy której kasy trafiły pod nadzór Komisji Nadzoru Finansowego. Ustawę, przed podpisaniem, skierował jednak do TK prezydent Lech Kaczyński, uważając, że zbyt daleko ingeruje ona w samorządność i autonomię kas.

W marcu 2011 roku prezydent Bronisław Komorowski wycofał część skargi swego poprzednika, m.in. zastrzeżenia wobec przepisów ustanawiających nadzór KNF nad działalnością SKOK-ów. W styczniu 2012 roku TK uznał, że dwa przepisy ustawy o SKOK-ach, które zaskarżył prezydent Kaczyński (a pozostawił prezydent Komorowski), są niezgodne z konstytucją.

Po usunięciu przez Sejm tych niezgodności ustawa weszła w życie, wskutek czego od października 2012 roku SKOK-i trafiły "pod skrzydła" KNF.

Wcześniej, bo lipcu 2012 roku, do Sejmu trafił projekt nowelizacji ustawy autorstwa Platformy Obywatelskiej. Nowela ustanawiała m.in. obowiązkowy system gwarantowania depozytów zgromadzonych w SKOK-ach w formie odrębnego funduszu własnego BFG, finansowanego z wnoszonych przez SKOK-i obowiązkowych opłat rocznych.

Wyposażała także Komisję Nadzoru Finansowego w nowe instrumenty nadzorcze. KNF zyskała możliwość wydawania rekomendacji dotyczących dobrych praktyk ostrożnego i stabilnego zarządzania Kasą Krajową. Nowelizacja umożliwiała również bankom przejmowanie kas, które popadłyby w kłopoty finansowe.

Skargi, które Trybunał Konstytucyjny będzie rozpatrywał 29 i 30 lipca, dotyczą właśnie tej noweli, uchwalonej przez Sejm 19 kwietnia 2013 roku, a także niektórych artykułów ustawy o kasach z 2009 roku. Rozprawa jest zaplanowana na dwa dni ze względu na obszerność wniosków.

W swoim stanowisku Prokurator Generalny nie wzniósł zastrzeżeń do konstytucyjności zakwestionowanych przepisów. Także Sejm w przekazanym do TK stanowisku uznał zdecydowaną większość zakwestionowanych w skargach artykułów za zgodne z ustawą zasadniczą.

PAP/mmil

[Fot. PAP/Tomasz Gzell]

Słowa kluczowe:

ustawa

,

SKOK

,

Trybunał Konstytucyjny

CS145fotMINI

Czas Stefczyka 145/2017

PDF (8,85 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook