Jedynie prawda jest ciekawa

Rybiński: Europa Zachodnia stanęła w miejscu

10.04.2014

Dawniej przedsiębiorczość polegała na wyprawieniu się w niebezpieczną podróż morską z narażeniem życia, żeby odkrywać zamorskie bogactwa i się bogacić. Tak zbudowano potęgę Europy. Współcześnie oznacza to tworzenie nowych, innowacyjnych firm, które zalewają swoimi produktami i usługami cały świat – przekonuje prof. Krzysztof Rybiński na łamach „Dziennika Gazety Prawnej”.

Według niego  produkt krajowy brutto Europy Zachodniej wynosił w 1870 roku 366 mld dol. (w cenach stałych z 1990 r.). Tuż przed wybuchem I wojny światowej było to już 902 mld dol. Czyli w ciągu pięciu dekad wzrost wyniósł 250 proc. Do 1950 r. PKB Europy Zachodniej rósł, osiągając 1396 mld dol. (wzrost o 55 proc. – mimo dwóch wojen światowych). „W latach 1950–1980 mieliśmy eksplozję wzrostu gospodarczego w Europie, w 1980 r. PKB wyniósł 4850 mld dol., czyli w ciągu 30 lat PKB powiększył się o 350 proc. A minione lata, kryzysowe, przyniosły stagnację lub kilkuletnią recesję w wielu krajach europejskich”- pisze rektor Akademii Finansów i Biznesu Vistula.

Jego zdaniem rodzi to pytanie, dlaczego Europa Zachodnia rozwijała się tak wolno w minionych trzech dekadach, a ostatnio stanęła w miejscu. „W ekonomii spieramy się o to, co jest motorem wzrostu. Jedni eksponują postęp technologiczny, inni popyt. W swojej słynnej książce „Dlaczego narody upadają” Acemoglu i Robinson wręcz wymieniają popyt, żądzę bogacenia się jako jeden z najważniejszych czynników sukcesu świata Zachodu. Chęć bogacenia się może być manifestowana na dwa sposoby: w postaci przedsiębiorczości lub w postaci długu”-tłumaczy prof. Rybiński.

W jego ocenie dawniej przedsiębiorczość polegała na wyprawieniu się w niebezpieczną podróż morską z narażeniem życia, żeby odkrywać zamorskie bogactwa i się bogacić. „Tak zbudowano potęgę Europy”-zaznacza. Współcześnie oznacza to według niego tworzenie nowych, innowacyjnych firm, które zalewają swoimi produktami i usługami cały świat. Drugi model bogacenia się, w oparciu o dług, polega na tym, że rządy i sektor prywatny coraz bardziej się zadłużają, za pożyczone pieniądze kupują nowe towary, budują nowe obiekty i w ten sposób nakręcają koniunkturę i wspierają rozwój.

Według niego zmiana modelu rozwoju nastąpiła w latach 60. XX w. „Wraz z budową państwa socjalnego w Europie zaczęła maleć liczba osób gotowych (z narażeniem kiedyś życia, a obecnie własnego bezpieczeństwa finansowego) tworzyć nowe firmy. Znacząco wzrosła za to rola rozwoju opartego na długu”- pisze ekonomista. Dane dla 14 krajów rozwiniętych pokazują, że w 1960 r. dług publiczny wynosił około 40 proc. PKB, w 1980 r. między 50 a 60 proc., aby obecnie przekroczyć 90 proc. PKB. […]

Jednocześnie – przekonuje prof. Rybiński -doszło do bezprecedensowego wzrostu zadłużenia sektora prywatnego. „Jeżeli miarą tego długu są aktywa banków w relacji do PKB, to w tych 14 krajach relacja długu prywatnego do PKB była na poziomie 60 proc. w 1960 r., w 1980 r. zbliżała się do 100 proc., a obecnie przekracza 200 proc.” – wyjaśnia. Jego zdaniem wyraźnie widać, że od czasu gdy szybko rośnie zadłużenie publiczne i prywatne, wzrost gospodarczy zwolnił. „Co więcej, szybkie przyrastanie długu powoduje ryzyko krachów finansowych, przed czym przestrzega nawet oszczędny w słowach MFW, który niedawno wręcz ostrzegł, że możliwe są bankructwa instytucji finansowych podobne do tych, które miały miejsce w latach 30. XX w.” –ciągnie dalej.

Według niego politycy nie wyciągnęli jednak lekcji z historii. „Tworzą kolejne programy, których celem jest zwiększenie stopnia zadłużenia sektora prywatnego, zwiększają dalej dług publiczny. Na razie to działa, wszędzie tam, gdzie dług zaczął szybko rosnąć, pojawia się ożywienie gospodarcze. Zerowe stopy procentowe, druk pieniądza, programy rządowe finansowania zakupu nieruchomości faktycznie zaczynają przynosić efekty, również w Polsce. Ale jednocześnie poziomy zadłużenia już są najwyższe w historii, a tempo ożywienia gospodarczego jest rachityczne, co nie powinno nikogo dziwić w świetle doświadczeń historycznych. Niestety ten sposób walki z kryzysem jest skazany na niepowodzenie i prędzej czy później zacznie materializować się ryzyko, o którym pisze MFW”-konkluduje.

fot.[sxc.hu]

Warto poczytać

  1. 1270krab 18.10.2017

    Huta Stalowa Wola będzie budowała podwozia gąsienicowe dla haubicy Krab

    Huta Stalowa Wola będzie produkowała podwozia gąsienicowe dla armatohaubicy Krab, która wchodzi w skład programu Regina. Spółka poinformowała w środę, że zainaugurowany został proces transferu technologii między HSW a koreańską firmą Hanwha Land System.

  2. skok18072017 18.10.2017

    Krajowa SKOK: sytuacja sektora się poprawia

    Mimo medialnej nagonki i nieustannych ataków polityków Platformy Obywatelskiej sytuacja polskich spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych stopniowo się poprawia

  3. Ubostwo 16.10.2017

    Te dane niejednego zaszokują. Zobacz jak Polska walczy z ubóstwem

    W ostatnich latach ubóstwo w Unii Europejskiej spadło najbardziej w Polsce, a rosło najmocniej w Grecji - wynika z danych Eurostatu. Największe ryzyko ubóstwa występuje obecnie w Bułgarii, a najmniejsze w Czechach.

  4. Biurowiec 16.10.2017

    Pomimo lamentów totalnej opozycji gospodarka pędzi jak szalona! Jest kolejna prognoza

    Agencja Standard&Poor's Global Ratings podwyższyła szacunki dynamiki PKB Polski na lata 2019-20 do 3,5 proc. i 3,0 proc. rocznie z 3,0 proc. i 2,9 proc. prognozowanych w lipcu - wynika z datowanych na 13. października prognoz S&P. Do 3,5 proc. z 2,1 proc. zrewidowano szacunek inflacji na 2019 r.

  5. Kolejtory 16.10.2017

    Kolej może zarobić spore pieniądze. Rośnie zainteresowanie gruntami

    Spółka BGK Nieruchomości interesowała się gruntami kolejowymi PKP w 82 lokalizacjach, ostatecznie wybrała 17 dla programu Mieszkanie plus - poinformował Andrzej Olszewski, członek zarządu PKP, cytowany przez poniedziałkowy "Nasz Dziennik".

CS148fotMINI

Czas Stefczyka 148/2017

PDF (10,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook