Jedynie prawda jest ciekawa

Gorące tematy:

Postępująca komercjalizacja świąt w Polsce

22.12.2014

Po okresie transformacji obserwujemy w Polsce postępującą komercjalizację świąt Bożego Narodzenia. W efekcie względy ekonomiczne gaszą duchowość, powodują też, że święto to przestaje być czasem umacniania więzi społecznych - uważa etnolog prof. Marian Grzegorz Gerlich.

W polskiej tradycji święta Bożego Narodzenia są najważniejszymi spośród świąt religijnych. "To o tyle ciekawe, że gdy spojrzymy na istotę chrześcijaństwa, najważniejsze są święta Wielkanocne. To tam zawarta jest tajemnica wiary chrześcijańskiej, że z męki Chrystusa w ostateczności wynika odkupienie. W świętach Bożego Narodzenia jest jednak to co jest bliższe człowiekowi, a więc radość z narodzin" - powiedział PAP prof. Marian Grzegorz Gerlich z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Atrakcyjność świąt Bożego Narodzenia potęguje również - zdaniem etnologa - tajemniczość, symbolika i elementy magiczne, których wiele można znaleźć w tradycyjnej obrzędowości bożonarodzeniowej.

"Obecne są one szczególnie w obrzędowości wigilijnej. Wigilia jest dniem, w którym w tradycji ludowej nasz świąt spotykał się ze światem zmarłych. Wówczas to najstarszy z domowników zapraszał na ucztę tych z rodziny, którzy zmarli" - opowiadał naukowiec.

Dziś jednak, jego zdaniem, niewiele zostało z tradycyjnego świętowania w Polsce. "W obchodach świąt religijnych najistotniejsze jest autentyczność przeżywania i doświadczania. My po prostu staliśmy się strasznie racjonalni i uważamy, że te tradycyjne formy sacrum nie przystają do naszego świata" - uważa profesor.

Kluczowym jednak dla zmiany formy obchodów tradycji bożonarodzeniowych w Polsce były, w ocenie etnologa, skutki transformacji systemowej, która dokonała się po 1989 r. "To co dziś określamy jako komercjalizacja świąt, to nic innego jak często bezrefleksyjne powielanie wzorców zachodnich. To powoduje, że zatracamy nasz kanon kultowy na rzecz innych elementów. Nie ma w tym nic złego jeśli dostosowujemy te elementy do naszego kanonu czy je filtrujemy. Niestety w większości przypadków przyjmujemy je bezwiednie" - mówił naukowiec.

Tradycja świętowania, zdaniem etnologa, na przestrzeni wieków była jednym z wyznaczników tożsamości narodowej czy etnicznej. "W okresie zaborów wyraźne kultywowanie tych tradycji służyło zamanifestowaniu swojej odrębności w stosunku do zaborców, w okresie międzywojnia to również służyło wyraźnemu określeniu tożsamości, szczególnie na Kresach Wschodni, zaś w PRL tradycyjne świętowanie miało charakter nie tylko religijny, ale było również pewnym przejawem oporu wobec władzy" - tłumaczył Gerlich.

Proces odchodzenia od tradycyjnego świętowania z jednej strony przyspieszyła postępująca laicyzacja społeczeństwa, z drugiej zaś procesy związane z globalizacją. "W świecie, w którym następuje błyskawiczny przepływ trendów kulturowych, gdzie ludzie przestają się trzymać zasad odziedziczonych po poprzednim pokoleniu i gdzie nauka, religia i sztuka podporządkowane zostają ekonomii trudno się dziwić, że odchodzimy od przeżywania świąt w kategoriach duchowych" - zaznaczył profesor.

Etnolog zwrócił również uwagę, na aspekt społeczny obchodów Bożego Narodzenia. "To było święto życzliwości, moment, w którym ludzie poświęcają czas na rozmowy ze sobą, na rozmowy o codziennym życiu, razem śpiewają kolędy, wybaczają sobie, przebywają w szerokim gronie rodzinnym. Dziś zaś coraz popularniejsze są wyjazdy w tym okresie na egzotyczne wakacje, a uczestnicy wigilijnej wieczerzy jedząc, często patrzą w telewizor" - zauważył.

Gerlich podkreślił, że formy świętowania podlegają ewolucji. "Nie wiemy jak będzie to wyglądać za kilkadziesiąt lat. Być może będzie powrót do jakiejś formy duchowości, ponieważ duchowość jest jedną z bardzo istotnych potrzeb człowieka" - podkreślił profesor.

PAP, lz

[fot: PAP/Adam Warżawa]

Słowa kluczowe:

święta

,

komercjalizacja

Warto poczytać

  1. dzeicko-steff 25.03.2017

    Szefowa MRPiPS : Polacy nie marnotrawią środków z 500 plus

    Polacy nie marnotrawią środków z Programu 500 plus; nie potwierdziły się też obawy, że program spowoduje odpływ kobiet z rynku pracy - mówiła w sobotę minister rodziny, pracy i polityki społecznej Elżbieta Rafalska.

  2. 682928503015416cb9f5a5c729a834b9 25.03.2017

    Problem przewoźników w Zakopanem

    Nowy właściciel dworca PKS w turystycznej stolicy polskich Tatr wypowiedział umowy przewoźnikom.

  3. zegar-steff 25.03.2017

    Dziś w nocy zmiana czasu z zimowego na letni

    W nocy z soboty na niedzielę zmieniamy czas z zimowego na letni, przez co pośpimy o godzinę krócej.

  4. wegiel-stefek 25.03.2017

    ME przychylne wobec zakazu palenia węglem złej jakości

    Resort energii przychylił się do uwag organizacji ekologicznych, by wprowadzić ustawowy zakaz palenia w domowych piecach węglem złej jakości. "To krok w dobrym kierunku" - mówią ekolodzy.

  5. wies-steff 24.03.2017

    45 tys. zł za najpiękniejszą i najbardziej nowatorską wieś

    45 tys. zł otrzymają małopolskie wsie, które zwyciężą w konkursie na najpiękniejszą i najbardziej nowatorską miejscowość. Ogłosił go w piątek samorząd regionu.

  6. knf-steff 24.03.2017

    Platynowe Inwestycje SA i SouthBanco na liście ostrzeżeń publicznych

    Platynowe Inwestycje SA z siedzibą w Płocku oraz SouthBanco - to nowe firmy, wpisane w piątek przez Komisję Nadzoru Finansowego na listę ostrzeżeń publicznych - poinformowała KNF w komunikacie.

  7. kasa-kasa 24.03.2017

    KNF nt. banków i kredytów walutowych

    Komisja Nadzoru Finansowego planuje w najbliższym czasie przedstawić sejmowej Komisji Finansów Publicznych wyliczenia skutków finansowych trzech projektów ustaw dotyczących kredytów walutowych.

  8. zatrudn 24.03.2017

    CBOS: Większość Polaków pozytywnie o rynku pracy

    Prawie dwie trzecie Polaków jest przekonanych o możliwości znalezienia pracy.

CS141fotMINI

Czas Stefczyka 141/2017

PDF (4,89 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook