Jedynie prawda jest ciekawa


Polska jako raj podatkowy?

07.02.2012

Dnia 16 stycznia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę dotyczącą opodatkowania akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej (SKA). Sąd rozstrzygnął tym samym trwający od kilku lat spór co do interpretacji przepisów o opodatkowaniu zysków akcjonariuszy z dywidend otrzymanych od takich spółek. Uchwała NSA przeczy dotychczasowym interpretacjom Ministra Finansów i sankcjonuje sytuację, w której de facto możliwe będzie przesunięcie w czasie lub nawet całkowite uniknięcie opodatkowania zysków akcjonariuszy.

Konsekwencje uchwały

Akcjonariusze, którzy dotychczas co miesiąc odprowadzali zaliczki na podatek dochodowy od dochodu generowanego przez spółkę komandytowo-akcyjną (SKA) – a nie otrzymywali dywidend – mogą przestać płacić zaliczki, a nawet złożyć wniosek o zwrot podatku nadpłaconego przez ostatnie pięć lat. Zgodnie z uchwałą „w stanie prawnym obowiązującym w 2008 r. przychód (dochód) akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej podlega opodatkowaniu w dniu otrzymania dywidendy wypłaconej akcjonariuszom na podstawie uchwały walnego zgromadzenia o podziale zysku”.

Konsekwencją powyższego orzeczenia NSA jest powstanie nowego raju na podatkowej mapie świata – Polski. NSA bowiem stwierdził – dodajmy w pełni zgodnie z przepisami prawa – że tak długo jak długo SKA nie wypłaci dywidendy, zysk tej spółki nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Tym samym, zysk reinwestowany może być w całości bez konieczności płacenia podatku.

Co więcej, taka uchwała kreuje istotne możliwości optymalizacyjne. Zyski SKA mogą być bezpodatkowo reinwestowane, zaś w przypadku połączenia SKA z innymi mechanizmami optymalizacyjnymi możliwe jest zachowanie tych 19% dochodów, które dotychczas zabierał Urząd Skarbowy (mechanizmy optymalizacyjne jednak nie są przedmiotem tego komentarza).

Specyfika spółek komandytowo-akcyjnych

Żeby zrozumieć jak doszło do tak dziwnej sytuacji trzeba bliżej przyjrzeć się wyjątkowej formie spółek komandytowo-akcyjnych.  SKA[3] to osobowa spółka prawa handlowego. Spółkę tworzą dwie kategorie wspólników, tj. komplementariusz (który odpowiada całym majątkiem za zobowiązania spółki) oraz akcjonariusz (nie odpowiada za zobowiązania spółki).

Komplementariuszem, jak i akcjonariuszem, może być zarówno osoba fizyczna, jak i osoba prawna (np. spółka z o. o.). Można np. utworzyć spółkę, w której komplementariuszem będzie spółka Alfa Sp. z o.o. zaś akcjonariuszem osoba fizyczna – Jan Kowalski. Wówczas, spółka taka przyjmuje firmę Alfa Sp. z o. o. spółka komandytowo-akcyjna. Odpowiedzialność za zobowiązania przyjmuje komplementariusz, czyli Alfa sp. z o. o. Innymi słowy, odpowiedzialność wspólników takiej spółki jest rozmyta i porównywalna do odpowiedzialności wspólników spółki z o. o.

W zakresie podatków, należy pamiętać, że spółki osobowe nie podlegają opodatkowaniu podatkami dochodowym. Podatnikami natomiast są wspólnicy tych spółek (czyli dla SKA komplementariusz i akcjonariusz).

Gdzie leży problem?

W związku z taką konstrukcją prawną powstaje problem, w jaki sposób opodatkować akcjonariusza spółki SKA. Problem ten wiąże się z nieoczywistym statusem akcjonariusza. Ten bowiem w rzeczywistości jest wspólnikiem biernym, nie prowadzącym interesów spółki (a przynajmniej nie oficjalnie). Otrzymuje on dochody z dywidendy, przy czym może się zdarzyć, że przed wypłatą dywidendy dokona zbycia akcji i w konsekwencji dywidendy nie otrzyma.

Naczelny Sąd Administracyjny musiał rozwiązać problem, czy na gruncie przepisów podatkowych przychody akcjonariusza (z dywidendy) są przychodami z kapitałów pieniężnych, z działalności gospodarczej czy też z innych źródeł? Każda z tych kategorii jest opodatkowana w różny sposób. Dla przykładu z tytułu działalności gospodarczej należy odprowadzać miesięczne lub kwartalne zaliczki na podatek dochodowy (niezależnie od tego czy dochód ten został pozostawiony faktycznie do dyspozycji wspólnika czy też pozostał w spółce), zaś z tytułu otrzymania przychodu z kapitałów pieniężnych podatek odprowadza się po rzeczywistym otrzymaniu dywidendy do dyspozycji.

Oczywiście ta druga alternatywa jest korzystniejsza dla podatników, bowiem pozwala zatrzymywać zysk w SKA i obracać tym zyskiem bez podatku. Do tej właśnie opcji przychylił się również Naczelny Sąd Administracyjny.
Zaniedbania Ministra Finansów
 
Z uchwałą NSA trudno się nie zgodzić: znajduje ona silne uzasadnienie w przepisach prawa podatkowego i wydaje się zupełnie słusznym rozstrzygnięciem na gruncie tych przepisów. Polskie prawo podatkowe po raz kolejny okazało się wadliwe. Co więcej, takie opodatkowanie SKA ma charakter dyskryminacyjny, bowiem prowadzi do sytuacji, gdy ta sama działalność gospodarcza (np. działalność deweloperska) będzie opodatkowana inaczej w zależności od formy, w jakiej jest prowadzona.
 
Czy Ministerstwo Finansów było świadome problemu? Oczywiście tak, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie już w wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r. sygnalizował ten problem[6]. Ministerstwo jednak nie powzięło żadnych działań, które mogłyby zmienić sposób opodatkowania akcjonariuszy SKA, a obecny sposób opodatkowania może istotnie zmniejszyć wpływy budżetowe z tytułu PIT i CIT.  Nie sposób jednak teraz oszacować potencjalnego zmniejszenia tych wpływów. Skalę zjawiska będzie można ocenić za 2-3 lata, gdy Ministerstwo opublikuje stosowne dane.
 
Bierność Ministra Finansów wobec powyżej opisanego problemu jest dość charakterystyczna i oddaje ogólną filozofię działania urzędników odpowiedzialnych za kreowanie prawa podatkowego: zamiast poprawiać prawo w krytycznych punktach wolą generować wpływy podatkowe poprzez zwiększanie obciążeń społeczeństwa i przedsiębiorstw. Zamiast upraszczać i porządkować prawo wolą w wątpliwych sytuacjach zdawać się na rozstrzygnięcia sądów. Wygląda jedna na to, że tym razem przygotowanie nowelizacji przepisów będzie konieczne.

Radosław Piekarz, ekspert Zespołu ds. Finansów Publicznych CAFR

[fot.sxc.hu]

Warto poczytać

  1. gdynia19062018 20.06.2018

    Społecznicy będą startować w wyborach samorządowych. Powołali „Ruch Miejski Wspólna Gdynia”

    Więcej inwestycji w dzielnicach, lepszy dialogu z mieszkańcami i większa transparentność – takie są główne postulaty Ruchu Miejskiego Wspólna Gdynia, który zamierza wystartować w jesiennych wyborach samorządowych.

  2. pgnige20062018 20.06.2018

    Port Gdynia kolejnym partnerem PGNiG w rozwoju rynku LNG nad Bałtykiem

    PGNiG Obrót Detaliczny Sp. z o.o. i Gas-Trading S.A. z GK PGNiG podpisały z Zarządem Morskiego Portu Gdynia S.A. porozumienie o wykorzystaniu paliwa LNG. Z

  3. mieszkania-20062018 20.06.2018

    Rząd przyjął specustawę mieszkaniową

    Skrócenie czasu przygotowania inwestycji z pięciu lat do jednego roku i wprowadzenie ustawowych standardów urbanistycznych - to niektóre z założeń projektu specustawy mieszkaniowej, który w środę został przyjęty przez Radę Ministrów

  4. port-gdynia-18062018 18.06.2018

    Ogromne pieniądze z Unii na terminal promowy w Gdyni oraz modernizację portu w Gdańsku

    Ponad 132 mln zł ze środków unijnych dostanie Urząd Morski w Gdyni na kolejny etap modernizacji wejścia do portu w Gdańsku, a prawie 117 mln zł trafi do Zarządu Morskiego Portu Gdynia S.A. na budowę terminala promowego do obsługi dużych promów - podało w poniedziałek MIiR

  5. rowery18062018 18.06.2018

    Nowa pomorska inwestycja na światową skalę

    System Roweru Metropolitalnego Obszaru Metropolitalnego Gdańsk-Gdynia-Sopot Mevo dysponujący ponad 4. tysiącami elektrycznych jednośladów będzie największym takim systemem na świecie - twierdzi przyszły operator, spółka Nextbike Polska. Ma ruszyć jesienią.

  6. impact13062018 13.06.2018

    Gowin: Zaczęła się wielka rewolucja. Inauguracja kongresu Impact'18

    Musimy opracować narodową strategię rozwoju sztucznej inteligencji - powiedział w środę w Krakowie wicepremier, minister nauki i szkolnictwa wyższego Jarosław Gowin. Zapowiedział, że jesienią rozpoczną się prace nad tą strategią.

  7. 1270daninasol 11.06.2018

    Większość Polaków popiera propozycję tzw. daniny solidarnościowej

    57 proc. badanych popiera dodatkowe opodatkowanie w postaci daniny solidarnościowej - wynika z badania CBOS. Przeciwnych temu pomysłowi jest 31 proc.

  8. 195887175409d9224d888b 11.06.2018

    Uberyzacja coraz popularniejsza w Polsce. Jaką przyszłość ma ten nowy model biznesowy?

    Uberyzacja stała się już zjawiskiem społeczno-ekonomicznym. Zdaniem ekonomistów upowszechnienie tego modelu biznesowego będzie powodowało zarówno pozytywne, jak i negatywne skutki dla rozwoju biznesu, gospodarki, rynku pracy i zatrudnienia - mówi PAP dr Anna Sibińska z PAM Center UŁ.

CS156fotoMINI

Czas Stefczyka 156/2018

PDF (8,87 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook