Jedynie prawda jest ciekawa

Odwrócona hipoteka osłabi więzi rodzinne

26.02.2014

Rząd przygotowuje ustawę o tzw. odwróconej hipotece. Szkoda, że nie ma o niej dyskusji (tą organizuje się wokół matki Madzi czy Trynkiewicza), choć może ona doprowadzić do fundamentalnych zmian społecznych i ekonomicznych.

Stanowi ona radykalną ingerencję w podstawy prawa spadkowego i wynikających z niego praktyk społecznych, które gwarantują kultywowanie silnych, międzypokoleniowych więzów rodzinnych i budowanie pomyślności materialnej rodziny w oparciu o wysiłek jej pokoleń. W tym sensie odwrócona hipoteka posiada cechy instrumentu inżynierii społecznej. Podmiotem ją stosującym będzie nie państwo, lecz rynek. Przymus państwa będzie nieobecny, gdyż instytucja ta opiera się na właściwej prawu cywilnemu swobodzie umów, których długofalowe skutki społeczne będą dojmujące.

Propozycja ta kierowana jest do osób starszych, które w zamian za zwiększenie swoich dożywotnich dochodów zobowiążą się przekazać obcej, komercyjnej instytucji materialny dorobek życia, jakim jest mieszkanie czy dom. Decyzja taka osłabi ich poczucie wspólnoty losu ze swoimi bliskimi – spadkobiercami w rozumieniu dziedziczenia ustawowego. Obniży to ich poczucie odpowiedzialności za ich los po swojej śmierci, tak jak oni mniej będą czuć się odpowiedzialni za ich los za ich życia. Osłabi, zatem naturalną więź międzypokoleniową, szczególnie między rodzicami a dziećmi, której fundamentem jest gotowość do ponoszenia wyrzeczeń przez rodziców dziś, by zabezpieczyć pomyślność swych dzieci jutro. Będzie to sprzyjać również postawom egoistycznym, budowie etosu pracowania tylko na siebie, a w konsekwencji dezintegracji i atomizacji rodziny.

W wymiarze ekonomicznym odwrócona hipoteka doprowadzi do dalszego uzależnienia wszelkich planów ekonomicznych (otwieranie, powiększanie własnej firmy czy inwestycji rodzinnych np. kupno mieszkania) od instytucji komercyjnych bez tradycyjnej możliwości liczenia na pomoc rodziny. Innymi słowy, instytucja ta zasadniczo utrudni budowanie rodzimego, rodzinnego kapitału przez polskie rodziny, który winien być podstawą stabilności i niezależności małych i średnich przedsiębiorstw. Tym samym społeczeństwu polskiemu utrudni zbliżenie się do modelu zachodnich społeczeństw, gdzie odsetek należących do klasy średniej jest znacznie większy (a więc tych, którzy obok własnego wykształcenia, pracowitości i przedsiębiorczości dysponują jeszcze majątkiem rodzinnym). W warunkach polskich istotna część społeczeństwa wyszła z epoki komunizmu bez majątku, a nabycie swojego mieszkania przez starsze dziś pokolenie było jedyną formą powszechnego uwłaszczenia. Tymczasem odwrócona hipoteka jest instytucją, która otworzy drogę do utraty tego właśnie majątku.

Czy odwrócona hipoteka jest zgodna z polityka prorodzinną, tworzeniem warunków do rozwoju firm rodzinnych, czy też jest to jedynie chęć zapewnienia sobie nieco spokoju przez rządzących od emerytów i zwolnienie się z poszukiwania ambitniejszych rozwiązań?

Antoni Szymański

senator VI kadencji, socjolog, członek Zespołu ds. Rodziny Komisji Wspólnej Rządu i Episkopatu Polski.

[fot: sxc.hu]

Warto poczytać

  1. UOKIKwiki 23.10.2017

    Prezes UOKiK: Chcemy chronić narodową gospodarkę

    Chcemy chronić narodową gospodarkę, dlatego nowe rozwiązania prawne potrzebne są w sektorach kluczowych dla kraju, takich jak: media, bezpieczeństwo, energetyka - wskazał prezes UOKiK Marek Niechciał, cytowany w poniedziałkowym komunikacie Urzędu.

  2. Morawiecki23102017 23.10.2017

    Wróci 22 procentowy VAT? Jest komentarz Morawieckiego

    W tym roku zobaczymy więcej ściągniętego VAT o dwadzieścia kilka mld zł - powiedział w niedzielę wicepremier, minister rozwoju i finansów Mateusz Morawiecki.

  3. Wozekwidlowy 20.10.2017

    Cała Polska zostanie Specjalną Strefą Ekonomiczną? Ruszają konsultacje projektu

    Udzielanie pomocy publicznej w formie zwolnienia podatkowego z tytułu realizacji nowej inwestycji na terenie całej Polski, a nie na wyznaczonym terenie specjalnej strefy ekonomicznej, zakłada projekt ustawy, który Ministerstwo Rozwoju skierowało w piątek do konsultacji i uzgodnień.

  4. Kontenerowiec 20.10.2017

    Gdyński port chce pobić rekord. Jest spory wzrost przeładunków

    Przeładunki w Porcie Gdynia wzrosły w ciągu trzech kwartałów tego roku o 8,8 proc. do 15,6 mln ton - informuje zarząd portu i zapowiada, że w tym roku mogą być wyższe od ubiegłorocznego rekordu, kiedy to przeładowano 19,5 mln ton towarów.

  5. morawiecki10102017 20.10.2017

    Morawiecki zapowiada: zapełnimy lukę VAT

    W tym roku zapełnimy lukę VAT na kwotę ponad dwadzieścia miliardów złotych, a w przyszłym roku o kolejne dziesięć miliardów - mówił wicepremier Mateusz Morawiecki w czwartek w TVP Info. To jest, jak dodał, przejaw „przywrócenia powagi państwa”.

CS148fotMINI

Czas Stefczyka 148/2017

PDF (10,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook