Jedynie prawda jest ciekawa

Niewypłacalność to już choroba europejska

02.12.2011

„Kryzys finansowy – jaka przyszłość? Dziś i jutro gospodarstw domowych, sieci doradców ds. zadłużenia konsumenckiego i sektora finansowego”- to tytuł międzynarodowej konferencji zorganizowanej w Gdańsku przez Stowarzyszenie Krzewienia Edukacji Finansowej. Odpowiedź na pytanie nie jest ani łatwe, ani proste. Kryzys odbija się głęboko w kieszeniach wielu Europejczyków. I nie ma znaczenia czy są to mieszkańcy państw UE, czy dopiero aspirujące do wspólnoty.

Za gdańską konferencją stało SKEF, współzałożyciel i członek Komitetu Zarządzającego międzynarodowego stowarzyszenia Europejska Sieć Zadłużenia Konsumenckiego (European Consumer Debt Network - ECDN), z siedzibą w Belgii. Do ECDN, której szefuje dr Hans W. Grohs z austriackiego ASB Schuldnerberatungen Gmbh, należą organizacje, instytucje i badacze z obszaru Europy, zajmujący się problematyką zwalczania zjawiska nadmiernego zadłużenia wśród konsumentów i gospodarstw domowych, a przez to zapobieganiu występowania zjawiska wykluczenia finansowego. Stowarzyszenie powstałe w 2007 zrzesza aktualnie ok. 30 organizacji reprezentujących większość państw UE.

Specjaliści, którzy na trzy dni zjechali do Gdańska,  spojrzeli na kryzys także od strony nauki. A stało się to za przyczyną prof. Beaty Świeckiej z Uniwersytetu Szczecińskiego, współautorki trzech publikacji poświęconych tej tematyce.

- Na polski problem zadłużania się gospodarstw domowych spojrzeliśmy szerzej. Nie tylko przez pryzmat finansowy, ale też socjologiczny, psychologiczny, czy marketingowy – wyjaśnia.

Wyniki badań są nader interesujące. W listopadzie br. „Financial Times” opublikował tekst, w którym zapytał - czy Polacy nie zauważyli kryzysu? Badania wskazują, że zauważyli - świadczą o tym i liczby, i podejście do problemu - ale paradoksalnie ich optymizm utrzymał się na wysokim poziomie. W maju i czerwcu br. wskaźnik optymizmu konsumentów wynosił  83,49 i 84,82 pkt, klimat gospodarczy 70,71 i 71,96 pkt, skłonność do zakupów 92,02 i 93, 39 pkt, we wrześniu i październiku br. skłonność do zakupów straciła jeden punkt i spadła z 94,27 do 93,60 pkt ale optymizm konsumentów zyskał dwa, kolejne punkty. Nie spadło także zainteresowanie kredytami hipotetycznymi.

- Moja obawa dotycząca kredytów hipotecznych jest taka – dywaguje prof. Świecka, - iż w którymś momencie radość konsumenta z posiadania własnego M ustąpi miejsca pytaniu – ja będę to musiał spłacać do emerytury, ustąpi miejsca frustracji i rozczarowaniu. I to jest niebezpieczne.

Kredyty dla gospodarstw domowych począwszy od 2002 roku charakteryzuje systematyczny przyrost: od 86,1 mld zł w 2002 roku, po 477 mld zł w 2010 roku. Polacy zadłużali się w bankach, kasach kredytowych i instytucjach pozabankowych. Długi zarówno konsumentów i przedsiębiorców wobec banków sięgnęły 61 mld zł (stan na marzec 2011r.), z tytułu niezapłaconych podatków wobec Skarbu Państwa – 22,5 mld zł, zaległych zobowiązań wobec Jednostek Samorządu Terytorialnego -10 mld zł, zaś czynszów 2,5 mld zł.

Przyczyn polskiej „niewypłacalności” jest wiele. Naukowcy dzielą je na pierwotne i wtórne. Do tych pierwszych zaliczają: brak zabezpieczenia finansowego np. oszczędności, rezerwy finansowej, majątku zarówno w gotówce jak i aktywach trwałych. Brak zabezpieczenia oraz łańcuch zdarzeń o charakterze wtórnym jak choćby utrata pracy, zdrowia, śmierć głównego żywiciela rodziny doprowadzają do finansowej katastrofy. Skutki społeczne tych zjawisk są bolesne. W skali makro oznaczają wzrost rozwarstwienia, patologii, ubóstwa, wykluczenia czy marginalizacji. To także spadek bezpieczeństwa finansowego, wzrost zjawiska wyuczonej niezdolności, samo wykluczenia czy chorób. W skali mikro z kolei charakteryzują się spadkiem motywacji do pracy, inwestycji w zdrowie, doskonalenie zawodowe czy samooceny.

Dlatego tak ważny jest  system wymiany informacji kredytowej.  Jak przyznał prezes Biura Informacji Kredytowej Krzysztof Markowski(na zdjęciu), w bazie BIK znajduje się obecnie 92 mln rachunków należących do 24,5 mln osób. Korzysta z niej 640 instytucji. Według wskaźnika BDI - klientów z klasy D, czyli osób, które w niedługim czasie przestaną spłacać – są już 222 tysiące ( z zadłużeniem 15,8 mld zł). Do kategorii osób, które nie mogą żyć bez kredytu zalicza się tych, którzy mają 10 i więcej rachunków kredytowych (średnio przypada na osobę kwota 130 tys. zł).

Dla porównania w Bośni i Hercegowinie, która nie należy do UE,  brak rozwiązań prawnych związanych chociażby z upadłością konsumencką to duży problem.  – Jesteśmy krajem małym, liczącym 4,3 mln mieszkańców o bardzo wysokim bezrobociu – oficjalnie wynoszącym 20 procent , nieoficjalnie  40 procent – relacjonuje Adnan Mesic z International Finance Corporation. – Proszę pamiętać, że to kraj leczący powojenne rany. W latach 2006-2007 nastąpiła ekspansja kredytowa, rosła liczba zadłużonych. Rosła w przeciwieństwie do instytucji doradczych, pomocowych, czy to państwowych, czy pozarządowych.

Podobne kłopoty - choć na nieco innym poziomie - ma Grecja.

- Przechodzimy przez silny kryzys ekonomiczny, który uderza we wszystkie warstwy społeczne ale głównie w osoby o najniższym i średnim dochodzie. Setki tysięcy ludzi straciło pracę i to w przeciągu miesięcy – przyznaje Melina Mouzouraki, prawnik, ekspert ds. konsumenckich. - Koszt życia pozostaje na wysokim poziomie a państwo tymczasem ogłasza coraz to nowe  podatki „karmiąc” swój narastający dług. Gospodarstwa domowe wpadły w poważne utrudnienia związane z kredytami hipotecznymi.

Problem nadmiernego zadłużenia i niewypłacalności to już choroba europejska. Lekarstwa na razie brak. Pytanie o przyszłość pozostaje więc retorycznym.

Renata Moroz, foto Sonia Samulska

Warto poczytać

  1. Intercitywiki 19.09.2017

    Znakomite wakacje PKP Intercity. Takich wyników nie było od 7 lat

    PKP Intercity od czerwca do końca sierpnia przewiozły o ponad 1,3 mln podróżnych więcej niż w tym samym czasie w ubiegłym roku. To najlepsze wakacje dla spółki od 7 lat - poinformował prezes PKP Intercity Marek Chraniuk podczas wtorkowej konferencji prasowej.

  2. RyanAir 19.09.2017

    Ryanair odwołał ponad 100 lotów z/do Polski

    Irlandzkie linie lotnicze Ryanair odwołały w ciągu kolejnych sześciu tygodni ponad 100 lotów z i do lotnisk w Polsce, co może wpłynąć na utrudnienia dla ponad 19 tys. pasażerów - wynika z analizy PAP. Przyczyną jest błędne zaplanowanie urlopów pilotów.

  3. Imigranciwiki 19.09.2017

    Polska przekazuje 50 mln euro na łagodzenie skutków kryzysu migracyjnego

    Polska wpłaci 50 mln euro na rzecz Inicjatywy Wzmocnienia Gospodarczego Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Jest to inicjatywa wspierająca obszary dotknięte kryzysem uchodźczym - poinformowało MF w komunikacie przekazanym we wtorek PAP.

  4. Lotnisko 19.09.2017

    Centralny Port Lotniczy powstanie w Baranowie? To jeszcze nic pewnego

    Nie wiadomo, czy Centralny Port Lotniczy zostanie wybudowany w Baranowie - powiedział we wtorek prezes Polskiego Funduszu Rozwoju Paweł Borys. To priorytetowy projekt, warto, żeby decyzja lokalizacyjna zapadła szybko. Na pewno będzie to centralna Polska - dodał.

  5. 1270atom 18.09.2017

    Powstanie pierwsza elektrownia jądrowa w Polsce? Piotrowski: Za budową jest przeważająca część społeczeństwa

    Minister energii przygotowuje decyzję rządu o budowie pierwszej elektrowni jądrowej kierując się względami bezpieczeństwa i ochrony środowiska - zapowiedział w Wiedniu wiceszef resortu Andrzej Piotrowski.

CS147fotMINI

Czas Stefczyka 147/2017

PDF (5,87 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook