Jedynie prawda jest ciekawa

Niewypłacalność to już choroba europejska

02.12.2011

„Kryzys finansowy – jaka przyszłość? Dziś i jutro gospodarstw domowych, sieci doradców ds. zadłużenia konsumenckiego i sektora finansowego”- to tytuł międzynarodowej konferencji zorganizowanej w Gdańsku przez Stowarzyszenie Krzewienia Edukacji Finansowej. Odpowiedź na pytanie nie jest ani łatwe, ani proste. Kryzys odbija się głęboko w kieszeniach wielu Europejczyków. I nie ma znaczenia czy są to mieszkańcy państw UE, czy dopiero aspirujące do wspólnoty.

Za gdańską konferencją stało SKEF, współzałożyciel i członek Komitetu Zarządzającego międzynarodowego stowarzyszenia Europejska Sieć Zadłużenia Konsumenckiego (European Consumer Debt Network - ECDN), z siedzibą w Belgii. Do ECDN, której szefuje dr Hans W. Grohs z austriackiego ASB Schuldnerberatungen Gmbh, należą organizacje, instytucje i badacze z obszaru Europy, zajmujący się problematyką zwalczania zjawiska nadmiernego zadłużenia wśród konsumentów i gospodarstw domowych, a przez to zapobieganiu występowania zjawiska wykluczenia finansowego. Stowarzyszenie powstałe w 2007 zrzesza aktualnie ok. 30 organizacji reprezentujących większość państw UE.

Specjaliści, którzy na trzy dni zjechali do Gdańska,  spojrzeli na kryzys także od strony nauki. A stało się to za przyczyną prof. Beaty Świeckiej z Uniwersytetu Szczecińskiego, współautorki trzech publikacji poświęconych tej tematyce.

- Na polski problem zadłużania się gospodarstw domowych spojrzeliśmy szerzej. Nie tylko przez pryzmat finansowy, ale też socjologiczny, psychologiczny, czy marketingowy – wyjaśnia.

Wyniki badań są nader interesujące. W listopadzie br. „Financial Times” opublikował tekst, w którym zapytał - czy Polacy nie zauważyli kryzysu? Badania wskazują, że zauważyli - świadczą o tym i liczby, i podejście do problemu - ale paradoksalnie ich optymizm utrzymał się na wysokim poziomie. W maju i czerwcu br. wskaźnik optymizmu konsumentów wynosił  83,49 i 84,82 pkt, klimat gospodarczy 70,71 i 71,96 pkt, skłonność do zakupów 92,02 i 93, 39 pkt, we wrześniu i październiku br. skłonność do zakupów straciła jeden punkt i spadła z 94,27 do 93,60 pkt ale optymizm konsumentów zyskał dwa, kolejne punkty. Nie spadło także zainteresowanie kredytami hipotetycznymi.

- Moja obawa dotycząca kredytów hipotecznych jest taka – dywaguje prof. Świecka, - iż w którymś momencie radość konsumenta z posiadania własnego M ustąpi miejsca pytaniu – ja będę to musiał spłacać do emerytury, ustąpi miejsca frustracji i rozczarowaniu. I to jest niebezpieczne.

Kredyty dla gospodarstw domowych począwszy od 2002 roku charakteryzuje systematyczny przyrost: od 86,1 mld zł w 2002 roku, po 477 mld zł w 2010 roku. Polacy zadłużali się w bankach, kasach kredytowych i instytucjach pozabankowych. Długi zarówno konsumentów i przedsiębiorców wobec banków sięgnęły 61 mld zł (stan na marzec 2011r.), z tytułu niezapłaconych podatków wobec Skarbu Państwa – 22,5 mld zł, zaległych zobowiązań wobec Jednostek Samorządu Terytorialnego -10 mld zł, zaś czynszów 2,5 mld zł.

Przyczyn polskiej „niewypłacalności” jest wiele. Naukowcy dzielą je na pierwotne i wtórne. Do tych pierwszych zaliczają: brak zabezpieczenia finansowego np. oszczędności, rezerwy finansowej, majątku zarówno w gotówce jak i aktywach trwałych. Brak zabezpieczenia oraz łańcuch zdarzeń o charakterze wtórnym jak choćby utrata pracy, zdrowia, śmierć głównego żywiciela rodziny doprowadzają do finansowej katastrofy. Skutki społeczne tych zjawisk są bolesne. W skali makro oznaczają wzrost rozwarstwienia, patologii, ubóstwa, wykluczenia czy marginalizacji. To także spadek bezpieczeństwa finansowego, wzrost zjawiska wyuczonej niezdolności, samo wykluczenia czy chorób. W skali mikro z kolei charakteryzują się spadkiem motywacji do pracy, inwestycji w zdrowie, doskonalenie zawodowe czy samooceny.

Dlatego tak ważny jest  system wymiany informacji kredytowej.  Jak przyznał prezes Biura Informacji Kredytowej Krzysztof Markowski(na zdjęciu), w bazie BIK znajduje się obecnie 92 mln rachunków należących do 24,5 mln osób. Korzysta z niej 640 instytucji. Według wskaźnika BDI - klientów z klasy D, czyli osób, które w niedługim czasie przestaną spłacać – są już 222 tysiące ( z zadłużeniem 15,8 mld zł). Do kategorii osób, które nie mogą żyć bez kredytu zalicza się tych, którzy mają 10 i więcej rachunków kredytowych (średnio przypada na osobę kwota 130 tys. zł).

Dla porównania w Bośni i Hercegowinie, która nie należy do UE,  brak rozwiązań prawnych związanych chociażby z upadłością konsumencką to duży problem.  – Jesteśmy krajem małym, liczącym 4,3 mln mieszkańców o bardzo wysokim bezrobociu – oficjalnie wynoszącym 20 procent , nieoficjalnie  40 procent – relacjonuje Adnan Mesic z International Finance Corporation. – Proszę pamiętać, że to kraj leczący powojenne rany. W latach 2006-2007 nastąpiła ekspansja kredytowa, rosła liczba zadłużonych. Rosła w przeciwieństwie do instytucji doradczych, pomocowych, czy to państwowych, czy pozarządowych.

Podobne kłopoty - choć na nieco innym poziomie - ma Grecja.

- Przechodzimy przez silny kryzys ekonomiczny, który uderza we wszystkie warstwy społeczne ale głównie w osoby o najniższym i średnim dochodzie. Setki tysięcy ludzi straciło pracę i to w przeciągu miesięcy – przyznaje Melina Mouzouraki, prawnik, ekspert ds. konsumenckich. - Koszt życia pozostaje na wysokim poziomie a państwo tymczasem ogłasza coraz to nowe  podatki „karmiąc” swój narastający dług. Gospodarstwa domowe wpadły w poważne utrudnienia związane z kredytami hipotecznymi.

Problem nadmiernego zadłużenia i niewypłacalności to już choroba europejska. Lekarstwa na razie brak. Pytanie o przyszłość pozostaje więc retorycznym.

Renata Moroz, foto Sonia Samulska

Warto poczytać

  1. 1270expo2 12.12.2017

    Morawiecki: Mieszkanie plus na najbliższe 10 lat sztandarowym zadaniem rządu

    Program Mieszkanie plus na najbliższe 10 lat będzie sztandarowym zadaniem rządu; mieszkania są ważne dla wielu milionów młodych Polaków - powiedział premier Mateusz Morawiecki we wtorkowym expose w Sejmie. Zapowiedział pakiet korzyści dla samorządów, które zadbają o ład przestrzenny.

  2. UEwiki 08.12.2017

    UE sfinalizowała negocjacje w sprawie umowy o wolnym handlu z Japonią

    UE osiągnęła w piątek porozumienie w sprawie umowy o partnerstwie gospodarczym z Japonią. To sygnał dla świata, że opowiadamy się za wolnym handlem - podkreślili we wspólnym oświadczeniu premier Japonii Shinzo Abe i szef Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker.

  3. 10zl 04.12.2017

    Nowa moneta kolekcjonerska NBP – Henryk Glapiński ps. „Klinga”

    5 grudnia 2017 r. Narodowy Bank Polski wprowadzi do obiegu srebrną monetę o nominale 10 zł z serii „Wyklęci przez komunistów żołnierze niezłomni” Henryk Glapiński ps. „Klinga”.

  4. Wyprzedazwiki 04.12.2017

    Black Friday? Bzdura. Ceny spadają jedynie minimalnie

    Promowany przez sprzedawców on-line Black Friday to wciąż jedynie zabieg marketingowy - obniżka cen w tym dniu w porównaniu do poprzedniego piątku wyniosła średnio 1,3 proc. - wynika z opublikowanego w poniedziałek raportu firmy doradczej Deloitte

  5. Atom 30.11.2017

    Rosyjska żywność z... napromieniowaniem! Wybuchł skandal

    Francuskie władze wykryły ślady radioaktywnego cezu na grzybach importowanych z Rosji - poinformował szef Urząd Bezpieczeństwa Jądrowego Pierre-Franck Chevet

CS150MINIfot

Czas Stefczyka 150/2017

PDF (4,60 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook