Jedynie prawda jest ciekawa

Emerytalne pomysły PSL nie pomogą rodzinom

11.02.2012

W ostatnich dniach w ramach dyskusji nad kształtem reformy emerytalnej politycy PSL forsują rozwiązanie, zgodnie z którym kobiety, które urodziły dzieci mogłyby przechodzić wcześniej na emeryturę. Czas w jakim do takiego wcześniejszego przejścia mogłoby dojść miałby być przy tym uzależniony od liczby urodzonych dzieci- okres aktywności zawodowej ulegałby skróceniu o 3 lata z każdym urodzonym dzieckiem. Projekt ten nie został odrzucony przez inne siły polityczne, uzyskał werbalne wsparcie małżonki Prezydenta Anny Komorowskiej i PSL-owskiego ministra pracy i polityki społecznej, który będzie miał wpływ na kształt ostatecznego rządowego projektu zmiany wieku emerytalnego. Projekt PSL jest przy tym przedstawiany jednocześnie jako rozwiązanie prorodzinne i jako wyraz docenienia roli kobiety wychowującej dzieci i forma wynagrodzenia za jej trud z tym związany.

Trudno na obecnym etapie podjąć się pełnej oceny proponowanych zmian – brak bowiem szczegółów rozwiązań, a co za tym idzie odpowiedzi na szereg pytań, od których miałby zależeć ostateczny kształt wypracowanego modelu.  W mojej ocenie jednak jedyną korzyścią z pojawienia się opisywanej propozycji w przestrzeni publicznej jest zwrócenie uwagi na problemy demograficzne jakie stoją przed Polską i pobudzenie dyskusji nad prowadzoną polityką prorodzinną.  Sam zaproponowany w PSL-owskim projekcie mechanizm należy ocenić krytycznie.

Przede wszystkim trzeba wskazać, ze katastrofalna perspektywa demograficzna Polski (prognozowany spadek ilości ludności do 32 mln do 2050 r., i to bez uwzględnienia migracji zarobkowej) wymaga stosowania takich rozwiązań prawnych, które zwiększą w naszym kraju wskaźnik dzietności będący obecnie jednym z najniższych w Europie.  Do tego wymagane są posunięcia państwa, które w realny sposób poprawią obecną sytuację bytową młodych rodzin i umożliwią odblokowanie ekonomicznych barier powodujące wstrzymywanie się z decyzją o urodzeniu kolejnych dzieci.  Należy korzystać ze sprawdzonych rozwiązań stosowanych w niektórych krajach europejskich mogących się poszczycić utrzymywaniem wysokiego wskaźnika dzietności (Francja, kraje skandynawskie, Wielka Brytania) a nie eksperymentować.

Tymczasem jeżeli rozpatrujemy projekt PSL w kategoriach polityki prorodzinnej jest on wielkim eksperymentem.  Autorzy projektu nie mają żadnych doświadczeń ani badań które mogłyby wskazać, że zaproponowane rozwiązanie będzie miało istotny wpływ na zwiększenie się dzietności.  Należy raczej w to wątpić.  Powodem bowiem małej ilości urodzeń w Polsce nie jest brak chęci Polaków do tego by dzieci posiadać (badania socjologiczne pokazują, że deklarujemy, iż chcemy mieć dużo dzieci), ale przyczyny ekonomiczne – w tym brak wsparcia państwa w momencie kiedy małe dzieci są przez rodziców wychowywane i utrzymywane. Obiecywanie kobietom wcześniejszego przejścia na emeryturę nie poprawi budżetów domowych i nie usunie barier ekonomicznych z powodu których Polacy nie decydują się na kolejne dziecko. Będzie też zapewne traktowane jako obietnica, która może się okazać iluzoryczna, jak każda zachęta odsunięta znacznie w czasie, zwłaszcza że dotyczy uprawnień emerytalnych, których zakres zapewne będzie podlegać dynamicznym zmianom w przyszłości.

Politycy PSL propagujący projekt z rozbrajającą szczerością wskazują również, że nie dysponują żadnymi symulacjami jakie będzie miał on konsekwencje ekonomiczne. Można wysnuć przypuszczenie, iż nie martwią się dlatego, ze koszty tego rozwiązania będą ponoszone przez przyszłe pokolenia – pracujące wtedy gdy dzisiejsze młode matki miałyby przechodzić na emeryturę. Taki sposób rozumowania jest przejawem oczywistej nieodpowiedzialności. Warto też zauważyć, że projekt PSL stawia w dużej części pod znakiem zapytania w ogóle sens reformy polegającej na podwyższeniu wieku emerytalnego kobiet – który w sporej części przypadków byłby podwyższony nieznacznie, a w niektórych (dla kobiet które urodziły 4 lub więcej dzieci) mógłby nawet spaść.  Autorzy projektu nie dostrzegają również że przy obecnych warunkach funkcjonowania systemu, emerytury kobiet przechodzących wcześniej na emerytury w związku z urodzeniem dużej ilości dzieci byłyby bardzo niskie.

Warto także zauważyć, że efektywna polityka prorodzinna powinna koncentrować się na wspieraniu rodzin, które decydują się na więcej niż jedno dziecko (tak jest np. we Francji). Stosowanie zachęt powinno skłaniać do decyzji o drugim dziecku, a w szczególności o trzecim i kolejnych. Niezależnie od form stosowanych zachęt czy przywilejów udzielanie ich już przy pierwszym dziecku jest złym pomysłem po pierwsze dlatego, że rodziny, które pozostaną tylko przy jednym dziecku pogarszają, a nie poprawiają sytuację demograficzną państwa, a po drugie dlatego, że największe trudności ekonomiczne mają rodziny, które decydują się na trzecie, czwarte i kolejne dzieci i to ich obciążenia należy starać się zmniejszać.

Wreszcie istniej duża obawa, ze projekt PSL w razie realizacji będzie pretekstem dla dużej grupy polityków niechętnych prowadzeniu polityki prorodzinnej do twierdzeń, ze przecież właśnie uchwalone zostało rozwiązanie w tym zakresie, więc na kolejne nie będzie można już znaleźć środków. Tym samym istnieje poważne ryzyko, że projekt PSL podzieli losy becikowego – rozwiązania o małym praktycznym znaczeniu dla rodzin, którego wprowadzenia na kilka lat zablokowało możliwość zastosowania bardziej istotnych i odczuwalnych mechanizmów poprawiających ich warunki ekonomiczne.

Michał Czarnik/CAFR

[fot.sxc.hu]

Warto poczytać

  1. Intercitywiki 19.09.2017

    Znakomite wakacje PKP Intercity. Takich wyników nie było od 7 lat

    PKP Intercity od czerwca do końca sierpnia przewiozły o ponad 1,3 mln podróżnych więcej niż w tym samym czasie w ubiegłym roku. To najlepsze wakacje dla spółki od 7 lat - poinformował prezes PKP Intercity Marek Chraniuk podczas wtorkowej konferencji prasowej.

  2. RyanAir 19.09.2017

    Ryanair odwołał ponad 100 lotów z/do Polski

    Irlandzkie linie lotnicze Ryanair odwołały w ciągu kolejnych sześciu tygodni ponad 100 lotów z i do lotnisk w Polsce, co może wpłynąć na utrudnienia dla ponad 19 tys. pasażerów - wynika z analizy PAP. Przyczyną jest błędne zaplanowanie urlopów pilotów.

  3. Imigranciwiki 19.09.2017

    Polska przekazuje 50 mln euro na łagodzenie skutków kryzysu migracyjnego

    Polska wpłaci 50 mln euro na rzecz Inicjatywy Wzmocnienia Gospodarczego Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Jest to inicjatywa wspierająca obszary dotknięte kryzysem uchodźczym - poinformowało MF w komunikacie przekazanym we wtorek PAP.

  4. Lotnisko 19.09.2017

    Centralny Port Lotniczy powstanie w Baranowie? To jeszcze nic pewnego

    Nie wiadomo, czy Centralny Port Lotniczy zostanie wybudowany w Baranowie - powiedział we wtorek prezes Polskiego Funduszu Rozwoju Paweł Borys. To priorytetowy projekt, warto, żeby decyzja lokalizacyjna zapadła szybko. Na pewno będzie to centralna Polska - dodał.

  5. 1270atom 18.09.2017

    Powstanie pierwsza elektrownia jądrowa w Polsce? Piotrowski: Za budową jest przeważająca część społeczeństwa

    Minister energii przygotowuje decyzję rządu o budowie pierwszej elektrowni jądrowej kierując się względami bezpieczeństwa i ochrony środowiska - zapowiedział w Wiedniu wiceszef resortu Andrzej Piotrowski.

CS147fotMINI

Czas Stefczyka 147/2017

PDF (5,87 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook