Jedynie prawda jest ciekawa

Gorące tematy:

Żebrowski: Powstańcy to bohaterowie

01.08.2014

Rozmowa z historykiem Leszkiem Żebrowski, specjalizującym się w historii powojennego podziemia niepodległościowego.

Stefczyk.info: W przededniu rocznicy Powstania Warszawskiego znów wybuchła dyskusja o sensie tego zrywu. Jaką postawę powinni zająć Polacy wobec powstania w 70. rocznicę jego wybuchu?

Leszek Żebrowski: W takich chwilach, gdy obchodzimy rocznicę wybuchu Powstania, i to w dodatku okrągłą, warto przede wszystkim skupić się na wspomnieniu tego, co było. Musimy pamiętać, co się działo, jak wyglądały walki, kto brał udział w Powstaniu, a także kto był po której stronie. Od samego początku nie było jednolitej postawy wobec Powstania. Zryw był kwestionowany przez niektórych. Te spory będą się zawsze toczyły. O każde historyczne wydarzenie toczą się spory. Nie ma bowiem niekontrowersyjnych wydarzeń. Nie ma takich wydarzeń, których nie można ocenić krytycznie, wobec których nie można wysunąć przypuszczeń, że coś można było zrobić lepiej. Jednak w takich dniach, jak dzisiejszy, to nie ma sensu. To życia ofiarom nie przywróci. Nie można deprecjonować tych, którzy się poświęcili, często poświęcili swoje życie.

Pytanie czy taką ofiarę warto było płacić słyszymy jednak co chwilę.

Pamiętajmy, że ci ludzie wierzyli, mieli nadzieję na sukces. To jest naturalny odruch człowieka, że w sytuacji zagrożenia, w sytuacji napaści, w sytuacji przemocy się broni. I nie rozważa swojej szansy. Kto tak postępuje, że nie broni się, bo został napadnięty przez dwóch, więc nie ma szans? Kto w tej sytuacji woli się dać zarżnąć bez obrony, bo będzie jeszcze gorzej? Zawsze ludzie mają nadzieję, że się uda, że będzie lepiej. Pamiętajmy, że do wielkiego nieszczęścia doprowadził splot okoliczności. Powstanie było nieszczęściem, bo liczba ofiar, zniszczenia miasta, dekonspiracja AK, były ogromne.

To pozwala na krytykę Powstania?

Trzeba widzieć całościowy obraz. Kilka lat trwała okupacja. Ludzie byli nią zmęczeni, żyli nadzieją, byli szykowani do zrywu. Konspiracja nie była prowadzona po to, by rozbroić jakiegoś Niemca czy zastrzelić. Ona miała na celu przygotowanie w dogodnym momencie Powstania, które da wolność krajowi.

Moment był dobry?

W przededniu Powstania wydano niemiecki rozkaz o dostarczeniu nowych polskich niewolników do budowania umocnień i kopania rowów. Z kolei sowiecka propaganda nawoływała do powstania ludności Warszawy, bo Armia Czerwona już idzie na pomoc. W takich realiach zapadła decyzja o Powstaniu. Dziś wiadomo, że miejscowa komuna szykowała się do tego, by wykorzystać ten moment. Znając obecnie te plany można pogardzać ludźmi, którzy byli w tej grupie. Oni chcieli strzelać do Powstańców, czyli być de facto po stronie niemieckiej. Jednak komuniści rządzili przez kolejne dekady, więc prowadzili korzystną dla siebie propagandę. Haniebną propagandę, wymierzoną w Powstanie i Powstańców.

Powstanie i dziś jest poddawane krytyce. Coś jednak można było zrobić inaczej?

W obecnej sytuacji to wszystko są sprawy wtórne. Nie ma sensu debatować o tym, czy Powstanie było słuszne, czy też nie. Nie możemy przecież jego powtórzyć. Nie żyliśmy wtedy, nie byliśmy w skórze tych ludzi, nie podejmowaliśmy decyzji. Można byłoby tych ludzi ostro krytykować, gdyby oni wywołali Powstanie mieszkając w Argentynie, Wielkiej Brytanii czy na Dalekim Wschodzie. Jednak oni brali w tym udział, poświęcali siebie, swoje życie, rodziny. Ci ludzie byli tu, ponosili ofiary. Ocena nie może być skrajna i jednoznaczna. Zawsze wszystko można zrobić lepiej. Jednak tak można powiedzieć o każdym wydarzeniu z okresu okupacji. Heroizmu Powstańców nie możemy nie docenić, nie możemy o nim zapomnieć. To byli bohaterowie. Pamiętajmy, że to nie Powstańcy zniszczyli miasto. To Niemcy mordowali, to Niemcy byli katami ludności cywilnej, to Niemcy zniszczyli Warszawę. To zrobili okupanci. Każdy ma z kolei prawo się bronić, w każdy możliwy sposób.

Rozmawiał Stanisław Żaryn
[Fot. Kadr z filmu „Powstanie Warszawskie”]

Słowa kluczowe:

Powstanie

,

Warszawa

,

Polska

,

polityka

,

Żebrowski

CS145fotMINI

Czas Stefczyka 145/2017

PDF (8,85 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook