Jedynie prawda jest ciekawa


Prof. Nowak o marszu KOD: stadnie i fajnie

06.06.2016

"Nie tracę jednak nadziei, że można się podnieść. I tego serdecznie życzę tym, którzy upadają w marszu".

„Chyba na jednym tylko marszu nie byłem. Byłoby głupio nie być z tymi wszystkimi, którzy tak fajnie myślą.” Tak powiedział pewien bardzo dobry aktor, a wybiła to na czoło zapowiedzi rozmowy z nim „Gazeta Wyborcza”. Przeczytałem te słowa i musiałem się nad nimi zatrzymać, do czego zresztą wzywa autor zacytowanych dwóch zdań

A więc zatrzymajmy się nad argumentami zawartymi w przesłaniu aktora (dzisiejszej sceny politycznej). Pociąga go – i ma pociągnąć innych –„fajne myślenie”. Sądziłem, że myśleć można poprawnie logicznie, albo niepoprawnie. Można mądrze, albo głupio. Ale – fajnie? Albo – nie fajnie? Jak to odróżnić, po czym poznać? Jaki tu czynnik jest rozstrzygający? Może estetyczny, choć jednak skrajnie subiektywny, na pewno nie odwołujący się do żadnego porządku moralnego, ale najwyżej do całkowicie subiektywnych upodobań. Ani Platon, ani Arystoteles, ani Czechow, ani Dostojewski (pamiętam wspaniałą kreację cytowanego tutaj aktora w wystawieniu „Nastazji Filipownej” na podstawie „Idioty”, w reżyserii Andrzeja Wajdy w Teatrze Starym), ani Herbert, ani Miłosz – by wymienić przykłady filozofów, pisarzy i poetów, którzy próbowali stawiać poważne pytania naszej moralnej kondycji – nie znali pojęcia „fajne”. Nie używali go na pewno jako podstawy poważnego wyboru. Oczywiście argument ze starych autorytetów, do jakich się tutaj odwołuje, może zostać przezwyciężony przez większą siłę nowych autorytetów, które mobilizują znakomitego aktora.

Gdzie one są? W stadzie. Argument z „fajności” jest wzmocniony w analizowanym zdaniu innym, wcześniejszym: trzeba być z „tymi wszystkimi” – z grupą, ze stadem, które maszeruje i myśli razem. To bardzo często występujący i bardzo skuteczny sposób przekonywania – ale czy może być wystarczający dla kogoś, kto chce myśleć samodzielnie, pragnie rozważyć racje, wybrać swoje miejsce w rzeczywistości, która nie musi mieć kształtu kolumny marszowej? To jest groźba „obciachu”, groźba „chłosty śmiechu”, jak to ujął niegdyś Zbigniew HerbertNapisałem przed chwilą, że pojęcie „fajny” odwołuje się do całkowicie subiektywnych upodobań. Wycofuję się z tej nieco pochopnej opinii. Pojęcie „fajny” opiera się nie na jednostkowym, subiektywnym wyborze, ale na sile oddziaływania stada i mód/poprawności w jego wnętrzu obowiązujących.

Ów argument, nakazujący podążyć za stadem bezwarunkowo i bezrefleksyjnie (bo nie trzeba tutaj myśleć, trzeba tylko dogonić tył pochodu tych, którzy „myślą fajnie”), brzmi jeszcze mocniej, kiedy opatruje go jego autor groźbą: „byłoby głupio”. To jest groźba „obciachu”, groźba „chłosty śmiechu”, jak to ujął niegdyś Zbigniew Herbert. Nie pójdziesz za kolumną „fajnych” – wypadniesz „głupio”, wyśmieją cię. Zostaniesz –„nie fajnym”. A czyż może się przydarzyć coś gorszego? Rozdawcy wyroków środowiskowej fatwy mogą śmiertelnie zawstydzić niekarnego, opieszałego kandydata do środowiska „fajnych”. Trzeba się spieszyć, usprawiedliwić nieobecności („chyba tylko na jednym marszu nie byłem”).

Straszny, przygnębiający upadek godności człowieka myślącego. Nie tracę jednak nadziei, że można się podnieść. I tego serdecznie życzę tym, którzy upadają w marszu.  

prof. Andrzej Nowak

Warto poczytać

  1. stop-pedofilii-14072018 14.07.2018

    Czy to krok w celu akceptacji pedofilii? Amerykańska strona internetowa chce zmiany słowa "pedofil" bo jest obraźliwie

    Thepreventionproject.org to strona internetowa o charakterze profilaktycznym, która zajmuje się badaniem oraz pomocą osobom, które posiadają skłonności pedofilskie

  2. 1270tuseksmieszek 13.07.2018

    Tusk wyśmiany przez amerykańskich dziennikarzy. Mocny komentarz Antoniego Macierewicza

    Donald Tusk chyba nie zdaje sobie sprawy z faktu, że w Europie niewielu traktuje go poważnie. Choć wielokrotnie dano mu to odczuć, on niezrażony stara się pokazac, że jest politykiem „z pierwszej ligi”. Próbował to udowodnić, pouczając Donalda Trumpa

  3. walesa02022018 09.07.2018

    Czy to atak sztabu wyborczego PO? Przychylne dla Jarosława Wałęsy komentarze pochodzą z tego samego komputera

    Zobacz zdjęcie z komentarzami dla Jarosława Wałęsy

  4. 1270prezydentandrzejwolyn 09.07.2018

    Prezydent oddający hołd wymordowanym Polakom? Dla lewactwa to powód do śmiechu!

    Trudno o większe zezwierzęcenie, niż wyśmiewanie się z osoby, która oddaje hołd ofiarom ludobójstwa. Jednak to, co dla przyzwoitych ludzi jest niedopuszczalne, dla wielu, wychowanych na publicystyce wiadomej gazety, jest rzeczą naturalną

  5. 1270jaroslawkacz1 06.07.2018

    Ordynarny atak na Jarosława Kaczyńskiego. „Totalni”, chcą „odstrzelić” prezesa PiS

    Opozycjo, opamiętaj się, bo może dojść do tragedii

  6. amnesty-international-5072018-r 05.07.2018

    Nie mogli się zaangażować w sprawę Alfiego Evansa, ale nie mieli obiekcji przed protestami pod SN. Jaki jest prawdziwy cel Amnesty International?

    Emocje związane z ustawą o Sądzie Najwyższym oraz odwołaniem sędzi Małgorzaty Gersdorf ze stanowiska Pierwszej Prezes SN przyciągnęły uwagę wielu ludzi

  7. 1270hejtlis 04.07.2018

    Tomasz Lis wyzywa premiera Morawieckiego. Pinokiusz przechodzi samego siebie

    Tomasz Lis, to bez wątpienia przykład „dziennikarza zaangażowanego”. Nic dziwnego – za swoje zaangażowanie dostaje sute wynagrodzenie od niemiecko-szwajcarskiego wydawcy „Newsweeka”, który skoro płaci, to wymaga.

  8. 1270gasiukpawlowicz222 03.07.2018

    Nie ma Petru, a gafa goni gafę. Nowoczesna nie potrafi poprawnie wpisać nazwy kraju

    Nieznajomość ortografii, zwykła niechlujność czy może brak elementarnego szacunku dla ojczyzny? Nowoczesna znowu poraża błędami.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook