Jedynie prawda jest ciekawa


"Na wojnie kule latają w obie strony"

22.04.2013

Rozmowa z politologiem Przemysławem Żurawskim vel Grajewskim.

Stefczyk.info: W niedawnej rozmowie z portalem Stefczyk.info mówił Pan, że sukcesy Margaret Thatcher wynikają m.in. z kultury politycznej, jaka istnieje w Wielkiej Brytanii. Jak wynika choćby z ostatniego raportu jednego z europejskich ośrodków badawczych z kulturą polityczną w Polsce jest źle. Co to właściwie jest ta kultura polityczna?

Przemysław Żurawski vel Grajewski: Kultura polityczna w naszym rozumieniu to sytuacja, w której istnieje silne poczucie obywatelskości. Ta obywatelskość powinna być rozumiana jako współwłaścicielstwo państwa, chciałoby się mówić wprost językiem staropolskim - chodzi o powstanie rzeczy pospolitej, czyli pospolitej rzeczy wszystkich obywateli, która jest nimi. Rzeczpospolita nie jest czymś zewnętrznym, to my nią jesteśmy. Ona jest nasza i nami. Dopiero przy takiej wykładni rzeczywistości możemy zgłaszać dalsze postulaty.

Jakie?

Takie, aby zrozumienie dobra publicznego, dobra państwowego, czy interesu państwowego dominowało od pewnego poziomu nad interesami cząstkowymi w starciach naturalnych dla demokracji. Partykularne prywaty w sytuacjach tego wymagających powinny odchodzić na bok. Bez względu na to, czy będą to interesy korporacyjne, czy partyjne, czy grupowe. Istnieją ogólne pojęcia jednoczące Naród, rozumiany jako wspólnota polityczna, a nie wspólnota etniczna w rozumieniu związków krwi. Chodzi o Naród, jako wspólnotę wyobrażoną. Jeśli tego typu etos obywatelsko-republikański nie istnieje to trudno uzgadniać kompromisy, poszukiwać właściwych rozwiązań. Tego się nie robi, skoro nikt nie chce ustąpić. A ustąpić nie chce, ponieważ dla każdego własny interes czy interes grupowy jest ważniejszy niż dobro wspólne.

Jak bardzo to szkodliwe?

Od tego zależy istnienie wszelkich ustrojów. Nie da się przecież wymyślić i opracować takich ram prawnych, których nie można zburzyć przy złej woli podmiotów uczestniczących w grze politycznej. To widać na przykładach z historii.

Jakich?

Brytyjczycy we wszystkich swoich koloniach zbudowali system westminsterski. Jednak nigdzie on nie zadziałał, ponieważ elity w tych krajach były takie, jakie były. Podobnie w systemie dawnej Rzeczypospolitej zasada jednomyślności działała całkiem dobrze do momentu, w którym wskutek wojen nie doszło do załamania cywilizacyjnego, rozumianego jako zubożenie oraz kryzys wykształcenia obywateli, szlachty. Wtedy wszystko się zaczęło rozpadać, rozrywane dodatkowo przez interesy oligarchiczne. W tym rozumieniu kultura polityczna jest pewnym stanem mentalnym. On pcha ludzi do wyrzeczeń na rzecz dobra wspólnego. I znów można podać kilka przykładów. Powszechnie znany Półwysep Westerplatte zanim był składnicą wojskową w chwili tworzenia się niepodległej Polski został kupiony za prywatne pieniądze przez prywatnych obywateli. Akurat ta ziemia została wystawiona na sprzedaż, więc została kupiona, ponieważ obywatele uznali, że może się przydać.

Państwu?

Tak. Oni nie zgłosili się do kasy państwowej z nadzieją na synekurę tylko kupili tę ziemię za swoje pieniądze. Podobnie, gdy książę Sapieha był ambasadorem Polski w Stanach Zjednoczonych, ufundował polską ambasadę. I nie skupiał się na swoich interesach czy majątku. Jest i inna strona tego sposobu działania. W 1926 roku prezydent Wojciechowski ustąpił, nie kontynuując walki z Józefem Piłsudskim Uznał bowiem, że rozpalanie wojny domowej w państwie między Rosją a Niemcami będzie prowadziło do zniszczenia tego państwa. Podobnie gdy Piłsudski dokonywał zamachu brał pod uwagę, że stan anarchii zagraża państwu. To pokazuje, że nawet ludzie spierający się ze sobą krwawo i brutalnie mają w umysłach to, że celem nie jest, by rządził ten lub tamten. Celem jest przetrwanie państwa. I ten cel jest ważniejszy, dla niego nawet prawdziwi wrogowie mogli się porozumieć, a nie wyzywali się od oszołomów czy innych... W tym rozumieniu sprawa kultury politycznej jest bardzo ważna dla państwa.

Kultura polityczna wiąże się z kulturą osobistą?

Tak, ważny jest również ten aspekt sprawy. Po wojnie ukraińskiej prowadzonej w 1918-1919 roku pozostały w Polsce dwa cmentarze, z których jeden - Łyczakowski - jest powszechnie znany. Drugi - Janowski, na którym leżeli Ukraińcy, w II RP był również otoczony szacunkiem, był utrzymywany itd. Dopiero Sowieci zniszczyli oba te cmentarze. To jest pewien wymiar cywilizacyjny wręcz. Zagłada tej cywilizacji, wskutek tego, co się działo w Polsce w latach 1945-56, jest wciąż widoczna i odczuwalna. Trudno się więc dziwić, że mamy niską ocenę ws. kultury politycznej. Wystarczy się przyjrzeć choćby temu, co miało miejsce przed 10 kwietnia 2010. Pamiętamy, jakie były relacje między rządem a prezydentem. Gdy kiedyś premiera Aznara za granicą zapytano o to, co dzieje się w Hiszpanii, powiedział, że za granicą spraw wewnętrznych nie komentuje. Nie wdawał się w dyskusję. A u nas? Jeden ze sztandarowych polityków, były szef MSZ, Bronisław Geremek wypowiedział poza granicami kraju posłuszeństwo polskiemu Sejmowi. Odmówił podporządkowania się legalnie uchwalonej ustawie o lustracji. Tak nie może być w normalnym państwie. Jeśli takie rzeczy się robi, skutkuje to dalekosiężnymi zmianami. Jeśli patrzymy na godność urzędu Prezydenta RP to jego status w Polsce ustalony został w latach 2007-2010. Jeśli ktoś się dziwi temu, co obecnie się dzieje, to trzeba o tym pamiętać, że jeśli raz zniszczymy kulturę polityczną, to ona już będzie zniszczona. Na wojnie kule latają w obie strony. I nie dziwię się, że sprawa kultury politycznej w Polsce jest tak źle oceniana.

Rozmawiał TK
[Fot. PAP/Tomasz Gzell]

Warto poczytać

  1. dawid-winiarski-22072018 22.07.2018

    Cudowne uzdrowienie czy symulacja? Co tak naprawdę się stało nowemu męczennikowi opozycji

    Ostatnie posiedzenie Sejmu wzbudziło spore zainteresowanie opinii publicznej

  2. sleeping-giants-18072018 18.07.2018

    Zastraszali firmy bo chcieli zniszczyć prawicowe media. Działalność lewicowej grupy została zdemaskowana

    Prawicowy portal Daily Caller ujawnił tożsamość założyciela organizacji Sleeping Giants, zajmującej się zastraszaniem firm zamieszczających reklamy w prawicowych mediach. Okazało się, że jej założyciel, Matt Rivitz, sam jest pracownikiem przemysłu reklamowego

  3. 1270SZTUCZNEMIESKO 18.07.2018

    Zgroza. Już za kilka lat w restauracjach będziemy jeść sztuczne mięso

    Świat stanął na głowie. Choć tę tendencję obserwujemy na wielu płaszczyznach, to jednak ostatnie dokonania holenderskich naukowców napawają nas przerażeniem. Tamtejsza spółka zaprezentowała pierwszego hamburgera, do którego mięso wyprodukowano w laboratorium

  4. 1270lenin12 17.07.2018

    Rosyjski zbrodniarz twarzą reklamy polskiej firmy. Przesadzili

    Lenin, to wbrew komunistycznej propagandzie, jeden z najkrwawszych dyktatorów ubiegłego stulecia.

  5. stop-pedofilii-14072018 14.07.2018

    Czy to krok w celu akceptacji pedofilii? Amerykańska strona internetowa chce zmiany słowa "pedofil" bo jest obraźliwie

    Thepreventionproject.org to strona internetowa o charakterze profilaktycznym, która zajmuje się badaniem oraz pomocą osobom, które posiadają skłonności pedofilskie

  6. 1270tuseksmieszek 13.07.2018

    Tusk wyśmiany przez amerykańskich dziennikarzy. Mocny komentarz Antoniego Macierewicza

    Donald Tusk chyba nie zdaje sobie sprawy z faktu, że w Europie niewielu traktuje go poważnie. Choć wielokrotnie dano mu to odczuć, on niezrażony stara się pokazac, że jest politykiem „z pierwszej ligi”. Próbował to udowodnić, pouczając Donalda Trumpa

  7. walesa02022018 09.07.2018

    Czy to atak sztabu wyborczego PO? Przychylne dla Jarosława Wałęsy komentarze pochodzą z tego samego komputera

    Zobacz zdjęcie z komentarzami dla Jarosława Wałęsy

  8. 1270prezydentandrzejwolyn 09.07.2018

    Prezydent oddający hołd wymordowanym Polakom? Dla lewactwa to powód do śmiechu!

    Trudno o większe zezwierzęcenie, niż wyśmiewanie się z osoby, która oddaje hołd ofiarom ludobójstwa. Jednak to, co dla przyzwoitych ludzi jest niedopuszczalne, dla wielu, wychowanych na publicystyce wiadomej gazety, jest rzeczą naturalną

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook