Jedynie prawda jest ciekawa


AK - fenomen największej armii podziemnej

14.02.2012

Dokładnie 70 lat temu rozkazem Naczelnego Wodza, gen. Władysława Sikorskiego Związek Walki Zbrojnej zostaje przemianowany na Armię Krajową. Powstaje największa armia podziemna okupowanej Europy, która w szczytowym momencie, w 1944 r. liczyła ponad 3500 tys. żołnierzy, w tym ponad 10 tys. oficerów. Z prośbą o ocenę znaczenia tej siły zwróciliśmy się do prof. Wojciecha Roszkowskiego, historyka, autora "Historii Polski XX w.".

Stefczyk.info: Jak pan profesor ocenia fenomen Armii Krajowej?

Armia Krajowa była specyficznym podziemnym przedłużeniem Wojska Polskiego II Rzeczpospolitej. Oczywiście, w warunkach konspiracyjnych było niezwykle trudno taką armię odbudować po klęsce wrześniowej. I tak odbudowa miała pewne etapy. Zaczęło się od założenia jeszcze we wrześniu 1939 r. Służby Zwycięstwu Polski. To miała być organizacja polityczno-wojskowa, głównie prowadzona przez oficerów sanacyjnych. A ponieważ rząd imigracyjny miał charakter koalicyjny i sanacja odgrywała tam marginalną rolę, wobec tego Służba Zwycięstwu Polski została zwinięta i na to miejsce powołano Związek Walki Zbrojnej.

Jednocześnie powstawały organizacje tajne wojskowe w różnych środowiskach oficerskich w Warszawie i całej Polsce, które przybierały różne nazwy i w związku z tym była potrzeba scalenia tej armii. To trwało dość długo, bo dopiero w 1942 roku doszło do połączenia wszystkich tych organizacji wojskowych, podziemnych w jedną Armię Krajową, z wyjątkiem zalążków Gwardii Ludowej, czyli komunistycznej, podziemnej organizacji wojskowej oraz z drugiej strony - skrajnie nacjonalistycznej czyli Narodowych Sił Zbrojnych. Część NSZ się przyłączyła później do Armii Krajowej, a część pozostała poza AK. Poza tym własne oddziały wojskowe tworzyły od początku konspiracji Stronnictwo Ludowe i to były Bataliony Chłopskie. BCh zostały włączone do AK, ale na zasadzie pewnej autonomii - podlegały centralnemu dowództwu - Komendzie Głównej AK. Ten proces scalania armii podziemnej trwał dość długo. W lecie 1944 roku ocenia się, że zaprzysiężonych żołnierzy AK było około 350 tysięcy. To była największa organizacja wojskowa w okupowanej Europie.

Jaka była rola Armii Krajowej?

Strategicznym założeniem Armii Krajowej było przygotowanie powszechnego powstania w momencie kiedy okupacja niemiecka osłabnie. Póki Niemcy były bardzo silne nie zakładano działalności partyzanckiej, a co najwyżej sabotażowo-dywersyjną. Armia Krajowa miała plan powstania powszechnego i godzina prawdy, kiedy ten plan miał być zrealizowany nadeszła w momencie zbliżenia się frontu wschodniego, a więc na początku 1944 r., kiedy Armia Czerwona przekroczyła przedwojenne granice Polski. Wtedy Armia Krajowa przystąpiła do akcji „Burza”, która miała na celu współdziałanie z Armią Czerwoną w wyzwalaniu Polski, ale na zasadzie własnej Armii Niepodległej Polski. Akcja „Burza” zakończyła się powodzeniem w sensie wojskowym, bo Wilno i Lwów zostały zdobyte przez oddziały Armii Krajowej razem z Armią Czerwoną. Tyle tylko, że po tych udanych operacjach wkraczało NKWD i żądało od oficerów Armii Krajowej podporządkowania się dowództwa armii berlingowskiej. W przypadku odmowy byli internowani i wywożeni na wschód. Kluczowym momentem, kiedy akcja „Burza” musiała być podjęta, była decyzja o wybuchu Powstania Warszawskiego. Formalnie Armia Krajowa została rozwiązana w styczniu 1945 r.

Ale dramat żołnierzy AK trwał jeszcze do lat pięćdziesiątych?

Oczywiście. Dalej po formalnym rozwiązaniu Armii Krajowej część oddziałów AK-owskich ze względu na działania NKWD, Armii Czerwonej i UB podjęła działania obronne. Działania żołnierzy niezłomnych trwały w malejącym stopniu do początków lat pięćdziesiątych. Z tym, że to już były działania oddziałów rozproszonych.

not. miz
[fot. IPN]

Warto poczytać

  1. sleeping-giants-18072018 18.07.2018

    Zastraszali firmy bo chcieli zniszczyć prawicowe media. Działalność lewicowej grupy została zdemaskowana

    Prawicowy portal Daily Caller ujawnił tożsamość założyciela organizacji Sleeping Giants, zajmującej się zastraszaniem firm zamieszczających reklamy w prawicowych mediach. Okazało się, że jej założyciel, Matt Rivitz, sam jest pracownikiem przemysłu reklamowego

  2. 1270SZTUCZNEMIESKO 18.07.2018

    Zgroza. Już za kilka lat w restauracjach będziemy jeść sztuczne mięso

    Świat stanął na głowie. Choć tę tendencję obserwujemy na wielu płaszczyznach, to jednak ostatnie dokonania holenderskich naukowców napawają nas przerażeniem. Tamtejsza spółka zaprezentowała pierwszego hamburgera, do którego mięso wyprodukowano w laboratorium

  3. 1270lenin12 17.07.2018

    Rosyjski zbrodniarz twarzą reklamy polskiej firmy. Przesadzili

    Lenin, to wbrew komunistycznej propagandzie, jeden z najkrwawszych dyktatorów ubiegłego stulecia.

  4. stop-pedofilii-14072018 14.07.2018

    Czy to krok w celu akceptacji pedofilii? Amerykańska strona internetowa chce zmiany słowa "pedofil" bo jest obraźliwie

    Thepreventionproject.org to strona internetowa o charakterze profilaktycznym, która zajmuje się badaniem oraz pomocą osobom, które posiadają skłonności pedofilskie

  5. 1270tuseksmieszek 13.07.2018

    Tusk wyśmiany przez amerykańskich dziennikarzy. Mocny komentarz Antoniego Macierewicza

    Donald Tusk chyba nie zdaje sobie sprawy z faktu, że w Europie niewielu traktuje go poważnie. Choć wielokrotnie dano mu to odczuć, on niezrażony stara się pokazac, że jest politykiem „z pierwszej ligi”. Próbował to udowodnić, pouczając Donalda Trumpa

  6. walesa02022018 09.07.2018

    Czy to atak sztabu wyborczego PO? Przychylne dla Jarosława Wałęsy komentarze pochodzą z tego samego komputera

    Zobacz zdjęcie z komentarzami dla Jarosława Wałęsy

  7. 1270prezydentandrzejwolyn 09.07.2018

    Prezydent oddający hołd wymordowanym Polakom? Dla lewactwa to powód do śmiechu!

    Trudno o większe zezwierzęcenie, niż wyśmiewanie się z osoby, która oddaje hołd ofiarom ludobójstwa. Jednak to, co dla przyzwoitych ludzi jest niedopuszczalne, dla wielu, wychowanych na publicystyce wiadomej gazety, jest rzeczą naturalną

  8. 1270jaroslawkacz1 06.07.2018

    Ordynarny atak na Jarosława Kaczyńskiego. „Totalni”, chcą „odstrzelić” prezesa PiS

    Opozycjo, opamiętaj się, bo może dojść do tragedii

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook