Jedynie prawda jest ciekawa


Zmarł Josef Škvorecký

03.01.2012

W wieku 87 lat zmarł we wtorek w Kanadzie Josef Škvorecký, jeden z najwybitniejszych i najważniejszych współczesnych pisarzy czeskich. To właśnie dzięki działalności jego oficyny wydawniczej, '68 Publishers, Czesi przed aksamitną rewolucją mogli poznać dzieła zakazanych w Czechach autorów, m.in. Vaclava Havla, Milana Kundery i Ludvika Vaculika.

Informację o śmierci pisarza podał kanadyjski dziennik "The Globe and Mail", a potwierdziła ją później żona zmarłego, Zdena Salivarova. Zgon nastąpił w szpitalu, jego przyczyną był rak.

Josef Škvorecký z wykształcenia był anglistą, na Uniwersytecie Karola w Pradze uzyskał także tytuł doktora filozofii. Jako pisarz debiutował w 1958 roku, publikując "Tchórzy", powieść bardzo krytyczną wobec zachowań Czechów pod koniec II wojny światowej. Książka wywołała polityczny skandal. Komunistyczne władze Czechosłowacji wycofały ją z księgarń, a autor stracił pracę zastępcy redaktora naczelnego w piśmie "Svietova literatura".

Na początku lat 60. Škvorecký - korzystając z liberalizacji życia kulturalnego w Czechosłowacji - postanowił zostać zawodowym pisarzem. W tym czasie napisał kilka powieści. Część z nich na swoje pierwsze czeskie wydanie - z powodu cenzury - musiała czekać kilkadziesiąt lat. Inne opublikował pod różnymi pseudonimami.

Najgłośniejsze dzieła Škvoreckego to - oprócz "Tchórzy" - "Batalion czołgów", "Mirakl", "Fajny sezon" i "Przypadki inżyniera ludzkich dusz", które łączy postać głównego bohatera, posiadającego wiele cech samego autora. Znane są też jego eseje, reportaże, poezje, trylogia kryminalna o poruczniku Borówce.

Proza Skvoreckiego uważana jest za wybitnie humanistyczną, podkreśla się również jej humor i głębię. Podejmuje ona trudne tematy, takie jak zmagania z totalitaryzmem, prześladowania, doświadczenia emigracji.

Po stłumieniu Praskiej Wiosny przez wojska Układu Warszawskiego w 1968 r. i wstrzymaniu przez władze wydania jego powieści "Batalion czołgów", Škvoreckýwraz z żoną zdecydował się opuścić Czechosłowację. Po krótkim pobycie w USA, osiadł w Kanadzie. Uniwersytet w Toronto zaoferował mu etat wykładowcy, w 1971 r., pisarz założył też emigracyjne wydawnictwo '68 Publishers.

W 1978 roku komunistyczne władze Czechosłowacji za "wrogą działalność" pozbawiły Škvoreckego obywatelstwa.

Oficyna '68 Publishers wydawała zarówno teksty czeskie, jak i angielskie tłumaczenia współczesnej literatury czeskiej. Jej nakładem ukazały się zakazane w Czechosłowacji dzieła Škvoreckego, po raz pierwszy po czesku wydana została "Nieznośna lekkość bytu" Kundery, pojawiały się powieści Bohumila Hrabala, poezje czeskiego laureata literackiej nagrody Nobla Jaroslava Seiferta, piosenki barda czechosłowackiej opozycji Karla Kryla.

Jedną z głównych zasad '68 Publishers było publikowanie jedynie niewydanych książek czeskich i słowackich autorów pisarskiego podziemia. Przez cały okres swego istnienia (w latach 1971-1993) oficyna wydała 227 książek.

Škvorecký był laureatem wielu nagród literackich i odznaczeń państwowych. W 1990 roku prezydent Vaclav Havel odznaczył go Orderem Białego Lwa, najwyższym czechosłowackim (a później i czeskim) odznaczeniem państwowym. W 1982 roku był także nominowany do literackiej nagrody Nobla.

PAP
[fot. Wikipedia.org]

Warto poczytać

  1. feta10072018 10.07.2018

    Najlepsze teatry plenerowe i uliczne. W Gdańsku rozpoczyna się festiwal "Feta"

    Ponad 60 spektakli w wykonaniu 20 polskich i zagranicznych zespołów obejrzeć będzie można na rozpoczynającym się w czwartek w Gdańsku XXII Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Plenerowych i Ulicznych Feta.

  2. literatura03072018 03.07.2018

    "Najprawdziwszy biały kruk". Odnaleziono skarb polskiej poezji średniowiecznej

    To to najprawdziwszy biały kruk, niezwykłe cymelium - tak o nieznanym wcześniej, pełnym, drukowanym tekście "Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" z 1542 roku mówi jego znalazca, prof. Wiesław Wydra. Dotąd nie była znana kompletna wersja utworu.

  3. sapkowski20062018 20.06.2018

    Twórca sagi "Wiedźmin" kończy dzisiaj 70 lat

    Andrzej Sapkowski, twórca serii powieści o wiedźminie Geralcie, kończy w czwartek 70 lat. Jak zapowiedział pisarz na niedawnym spotkaniu z czytelnikami, nie wyklucza napisania kolejnego tomu cyklu z tym że byłby to prequel.

  4. romanklosowski11062018 11.06.2018

    Nie żyje aktor Roman Kłosowski

    Nie żyje Roman Kłosowski, aktor filmowy i teatralny, znany głównie z roli Romana Maliniaka z serialu TV "Czterdziestolatek". O śmierci artysty poinformował w poniedziałek ZASP - Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmów, Radia i Telewizji. Aktor miał 89 lat.

  5. beksinski08062018 08.06.2018

    Duże zainteresowanie muzeum polskiego artysty

    Przeszło 350 tys. osób odwiedziło istniejącą od sześciu lat Galerię Zdzisława Beksińskiego w Sanoku (Podkarpackie). Dużym zainteresowaniem zwiedzających cieszy się odtworzona tam pracownia artysty.

  6. kino08062018 08.06.2018

    Odrodzenie polskiego kina? Na ekrany wchodzi "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego

    Porównywana do "Casablanki", zachwycająca rolami aktorskimi, okrzykiwana arcydziełem - nagrodzona w Cannes za reżyserię, wyczekiwana w Polsce "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego z Joanną Kulig i Tomaszem Kotem wchodzi w piątek do kin.

  7. barbarawachowicz07062018 07.06.2018

    W wieku 80 lat odeszła od nas Barbara Wachowicz-Napiórkowska

    Nie żyje pisarka, autorka spektakli, wystaw, programów radiowych i telewizyjnych poświęconych pamięci wielkich Polaków - Barbara Wachowicz-Napiórkowska. O śmierci 81-letniej Wachowicz poinformowała na Twitterze prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz.

  8. zoodd07062018 07.06.2018

    Fundacja Stefczyka na dniu dziecka w gdańskim zoo

    W dn. 2.06.2018r. w Gdańskim Ogrodzie Zoologicznym odbył się coroczny Festyn Mundurowy Dzień Dziecka, którego organizatorem były: Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów Województwa Pomorskiego i Biuro Organizacyjne Zespół.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook