Jedynie prawda jest ciekawa

Zaskakujący wynik konserwacji obrazu El Greca

25.11.2016

Ciekawymi wynikami zakończyła się konserwacja "Ekstazy św. Franciszka", jedynego w polskich zbiorach obrazu El Greca - na marginesie płótna odsłonięto autorską warstwę malarską, w wyniku czego obraz powiększył się. Odrestaurowane malowidło można oglądać w galerii w Sukiennicach.

"+Ekstaza św. Franciszka+ jest jedynym obrazem El Greca w zbiorach polskich. Wyniki badań konserwatorskich zaskoczą wiele osób" - powiedział dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie Andrzej Betlej. 

Z kolei znawca sztuki ks. prof. Andrzej Witko zauważył, że w Europie "polski El Greco", czyli "Ekstaza św. Franciszka", wciąż jest mało znany. "W wyniku konserwacji ponownie odkryliśmy El Greca, i można go zobaczyć dziś w pełnym blasku, jego wygląd jest najbardziej zbliżony do tego, jaki miał w pracowni artysty" - mówił ks. profesor na konferencji prasowej w piątek. 

O odkryciach dokonanych w czasie kilkumiesięcznej konserwacji w Muzeum Narodowym w Krakowie opowiedział Janusz Czop, kierownik zespołu specjalistów wykonującego restaurację. 

Najważniejsze z odkryć to odsłonięcie na marginesach płótna autorskiej warstwy malarskiej, skutkiem czego obraz powiększył się o 4 cm szerokości i o 2 cm wysokości. "W rezultacie mamy o 7 proc. więcej obrazu El Greca" - powiedział kierownik zespołu konserwatorów. 

Badacze odkryli też trzecie słowo sygnatury El Greca - "epoiei" ("wykonał"). Można również przeczytać cały podpis: "Domenicos Theotocopoulos epoiei" (pol. "El Greco wykonał"). Odsłonięto też i wyeksponowano czerwone linie, które są promieniami Boskiego światła nakierowanymi na stygmaty świętego. Prace konserwatorskie potwierdziły podejrzenie, że stygmat na habicie św. Franciszka nie był dziełem El Greca, ale został namalowany później i konserwatorzy podjęli decyzję o usunięciu go z obrazu. 

Po prezentacji w Galerii Sztuki Polskiej XIX w. w Sukiennicach obraz wróci do Muzeum Diecezjalnego w Siedlcach, do którego należy. 

Konserwację obrazu dofinansowało Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Obraz zyskał też nową, mikroklimatyczną ramę, która będzie go zabezpieczała. Odrestaurowane malowidło zwiedzający mogą oglądać w galerii w Sukiennicach od soboty do 4 grudnia. 

Obraz El Greca datowany jest na lata 1575-1580. Nie wiadomo, kiedy trafił do Polski. Najprawdopodobniej kupił go w 1927 r. w antykwariacie ks. Stanisław Szepietowski na prośbę kuzyna ks. Franciszka Dąbrowskiego. Gdy ks. Dąbrowskiego przeniesiono do parafii w Kosowie Lackim, ten zabrał płótno ze sobą. 

Dzieło zostało odkryte w 1964 r., podczas inwentaryzacji zabytków, którą dla Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk przeprowadziły Izabella Galicka i Hanna Sygietyńska. "Ekstazę świętego Franciszka" znalazły w mieszkaniu proboszcza parafii w Kosowie Lackim. Galicka wspominała, że obraz był "duży, ciemny, zniszczony, w jednym rogu miał rozdarcie, ale było w nim coś intrygującego i pociągającego". Wcześniej płótno znajdowało się w dzwonnicy, gdzie wraz z innymi niepotrzebnymi rzeczami czekało na spalenie. Proboszcz zdecydował jednak, że dzieła spalić nie wypada i powiesił w swoim pokoju. 

Po dwóch latach badań historyczki sztuki nabrały przekonania, że autorem obrazu był El Greco. Potwierdziły to badania konserwatorskie pod kierunkiem prof. Bohdana Marconiego w 1974 r. Podczas konserwacji na płótnie znaleziono sygnaturę: "A. van Diick", a pod nią starszą, autentyczną: "Dominikos Theotoko." 

Po konserwacji obraz trafił do Muzeum Diecezjalnego w Siedlcach, ale długo nie był wystawiany z obawy, że władze PRL-u mogłyby nakazać przekazanie go do muzeum państwowego. Od 2004 r. jest eksponowany w Siedlcach. 


ak/PAP 

[fot. PAP/Stanisław Rozpędzik]

Warto poczytać

  1. PilsudskiBierecki 04.12.2017

    Wystawa karykatur Piłsudskiego. "To portret wielkiego człowieka"

    Wystawa "Piłsudski w karykaturze" odwiedziła Gdańsk z okazji 150. rocznicy urodzin Marszałka, która przypada 5 grudnia. Karykatury przedstawiają bardziej i mniej znane epizody z życia jednego z największych Polaków XX wieku.

  2. HouseofCardsFlickr 04.11.2017

    Koniec House of Cards. Stacja nie wyemituje już żadnej serii popularnego serialu

    Firma Netflix, współproducent "House of Cards", poinformowała w piątek wieczorem, że nie będzie uczestniczyła w dalszej produkcji słynnego serialu z udziałem Kevina Spacey z uwagi na oskarżenia o molestowanie przed laty nastoletniego chłopca

  3. konf03112017 03.11.2017

    Konferencja papieska w Łodzi. W 30. rocznicę wizyty Jana Pawła II w tym mieście

    Łódzki Oddział Katolickiego Stowarzyszenia Dziennikarzy po raz jedenasty zorganizował ogólnopolską konferencję

  4. jastrzab02112017 02.11.2017

    Upamiętniono braci Taraszkiewiczów. Historia miała o nich głucho milczeć

    6 października 2017 roku we Włodawie miała miejsce Gala Roku Jastrzębia, podsumowująca działania upamiętniające braci Taraszkiewiczów i żołnierzy z ich oddziałów

  5. Gintrowskivimeo 20.10.2017

    Brakuje teraz jego głosu i rozsądku. 5 lat temu zmarł Przemysław Gintrowski

    5 lat temu, 20 października 2012 r. zmarł Przemysław Gintrowski - bard, kompozytor i muzyk. Stworzył muzykę filmową m.in. do "Człowieka z żelaza" Andrzeja Wajdy i "Zmienników" Stanisława Barei. Wraz z J. Kaczmarskim i Z. Łapińskim na podstawie utworu Lluisa Llacha skomponowali "Mury".

  6. Krakowskaszkolaekonomiczna 11.10.2017

    Przypomnieć o krakowskiej szkole ekonomicznej

    Byli dobrze pojętymi patriotami, Adam Krzyżanowski przez całą drugą wojnę światową działał w konspiracji - tłumaczy w rozmowie ze stefczyk.info dr Marcin Chmielowski, autor filmu o zapomnianych polskich ekonomistach

  7. hafner29092018 29.09.2017

    Słynny skandalista na końcu wywinął największy numer. I to już po śmierci!

    Jeszcze cztery lata temu jego majątek wyceniany był na ponad czterdzieści trzy miliony dolarów. Ile z tego przypadnie jego młodszej o 61 lat żonie?

  8. historia26092017 27.09.2017

    Animowany serial idealnie podsumował niemiecką politykę historyczną. To trzeba zobaczyć!

    W jednym z odcinków Family Guy'a internauci odnaleźli niezwykłą scenę, która idealnie podsumowuje niemiecką politykę historyczną.

CS150MINIfot

Czas Stefczyka 150/2017

PDF (4,60 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook