Jedynie prawda jest ciekawa


Wystawa o Powstaniu Styczniowym w muzeum UJ

18.02.2013

Otwarta dziś wystawa prezentuje zaangażowanie studentów i wykładowców Uniwersytetu Jagiellońskiego w Powstanie Styczniowe oraz różne stanowiska wobec tego zrywu niepodległościowego.

W Collegium Maius można zobaczyć m.in. powstańczą chorągiew z oddziału gen. Antoniego Jeziorańskiego z walk pod Kobylanką, broń, fotografie powstańców i pamiątki po nich, listy, odezwy, druki kancelaryjne, kupon loterii na cele narodowe oraz czarną biżuterię noszoną przez kobiety na znak żałoby po upadku insurekcji.

"Chcemy na tej wystawie pokazać udział środowiska uniwersyteckiego w powstaniu styczniowym i jednocześnie ścieranie się różnych stanowisk wobec walki zbrojnej" - mówiła Grażyna Grzechnik-Correale z Muzeum UJ.

"Uniwersytet Jagielloński wobec powstania styczniowego to temat ważny dla poznania przeszłości naszej uczelni i jej etosu. Postanowiliśmy połączyć historię instytucji z historiami konkretnych ludzi" - mówił podczas otwarcia wystawy dyrektor Muzeum UJ dr hab. Krzysztof Stopka. "Powstanie Styczniowe przesądziło nie tylko o losach jednostek i narodu, lecz w dużej mierze także o dziejach uniwersytetu. Niemal nikt nie pozostawał wobec tego faktu neutralny. Niemal dla nikogo nie było to wydarzenie nieważne. Tyle tylko, że powstanie jednych porywało, a innych przytłaczało lub odpychało. Jedni gorliwie dążyli do zrywu powstańczego, inni równie gorąco mu się sprzeciwiali" - podkreślił Stopka.

Wystawę otwiera sala, w której przypomniano o Stefanie Giebułtowskim.  23-letni student UJ zginął w bitwie o Miechów. Jego siostra Teodora Giebułtowska była żoną Jana Matejki. Sam malarz, choć w walce zbrojnej nie uczestniczył, zbierał pieniądze na rzecz powstańców i przewoził broń. Stefan Giebułtowski był jednym z wielu studentów uniwersytetu, którzy wzięli czynny udział w walce zbrojnej, wielu z nich zginęło. W gablocie można zobaczyć m.in. oryginalne kule ołowiane znalezione na terenie, gdzie 17 lutego 1863 r. rozegrała się bitwa miechowska.

Kolejna sala - zaaranżowana na XIX-wieczny salon - poświęcona została rodzinie Żulińskich z Krakowa, która jest symbolem wszystkich rodzin zaangażowanych w walkę powstańczą. Roman Żuliński, współpracownik Rządu Narodowego, został aresztowany i stracony w Cytadeli Warszawskiej. Jedną z najcenniejszych pamiątek jest jego złoty zegarek oraz grypsy wysyłane przez niego z więzienia do rodziny. Na wystawie przypomniano także o powstańczych tradycjach w związanych z UJ rodzinach: Zollów, Zakrzewskich i Spisów.

"Charakterystyczne było to, że przedstawiciele rodzin niepolskich, którzy na początku XIX wieku osiedlili się na terenie dawnego Królestwa Polskiego, w ciągu jednego pokolenia tak się spolonizowali, że reprezentanci ich rodów brali udział w walce o odzyskanie niepodległości i byli zdolni do poświęcenia życia. To świadczy o niezwykłej sile kultury i tożsamości polskiej" - mówił prof. Andrzej Zoll, wspominając powstańca styczniowego Ludwika Zolla, młodszego brata swojego pradziadka.

Na wystawie można zobaczyć także fotografie około 50 studentów UJ, którzy walczyli w powstaniu. Wiele z tych zdjęć powstało w atelier Walerego Rzewuskiego, który fotografował ochotników przed wymarszem do walki.

Jedna z sal poświęcona jest krytykom i zwolennikom powstania styczniowego. Do sceptyków należeli m.in. historyk Józef Szujski i historyk literatury, rektor UJ Stanisław Tarnowski. Orędownikami walki zbrojnej byli m.in. historycy Ludwik Kubala i Tadeusz Wojciechowski, socjolog Ludwik Gumplowicz i filozof Stefan Buszczyński, którzy z powodu swoich poglądów mieli później kłopoty z karierą naukową.

Jak powiedział PAP dr hab. Krzysztof Stopka wystawa ma pokazać mobilizację społeczeństwa do walki o niepodległość, ale też uzmysłowić współczesnym, że dyskusje na temat sensu powstania to nic nowego, ponieważ toczyły się one już w momencie wybuchu powstania styczniowego i były naładowane dużą dozą emocji.

Ekspozycję zamyka prezentacja publikacji wydanych po upadku powstania.

Autorem koncepcji wystawy "Rzecz o roku 1863. Uniwersytet Jagielloński wobec powstania styczniowego" jest dr hab. Andrzej Zięba z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ.

Wystawa potrwa do 5 sierpnia. Towarzyszyć jej będą warsztaty edukacyjne dla uczniów. Ekspozycja została przygotowana we współpracy z Biblioteką Jagiellońską i Archiwum UJ. Wiele eksponatów zostało wypożyczonych ze zbiorów prywatnych.

PAP/kop
[fot. wikipedia]

Warto poczytać

  1. feta10072018 10.07.2018

    Najlepsze teatry plenerowe i uliczne. W Gdańsku rozpoczyna się festiwal "Feta"

    Ponad 60 spektakli w wykonaniu 20 polskich i zagranicznych zespołów obejrzeć będzie można na rozpoczynającym się w czwartek w Gdańsku XXII Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Plenerowych i Ulicznych Feta.

  2. literatura03072018 03.07.2018

    "Najprawdziwszy biały kruk". Odnaleziono skarb polskiej poezji średniowiecznej

    To to najprawdziwszy biały kruk, niezwykłe cymelium - tak o nieznanym wcześniej, pełnym, drukowanym tekście "Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" z 1542 roku mówi jego znalazca, prof. Wiesław Wydra. Dotąd nie była znana kompletna wersja utworu.

  3. sapkowski20062018 20.06.2018

    Twórca sagi "Wiedźmin" kończy dzisiaj 70 lat

    Andrzej Sapkowski, twórca serii powieści o wiedźminie Geralcie, kończy w czwartek 70 lat. Jak zapowiedział pisarz na niedawnym spotkaniu z czytelnikami, nie wyklucza napisania kolejnego tomu cyklu z tym że byłby to prequel.

  4. romanklosowski11062018 11.06.2018

    Nie żyje aktor Roman Kłosowski

    Nie żyje Roman Kłosowski, aktor filmowy i teatralny, znany głównie z roli Romana Maliniaka z serialu TV "Czterdziestolatek". O śmierci artysty poinformował w poniedziałek ZASP - Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmów, Radia i Telewizji. Aktor miał 89 lat.

  5. beksinski08062018 08.06.2018

    Duże zainteresowanie muzeum polskiego artysty

    Przeszło 350 tys. osób odwiedziło istniejącą od sześciu lat Galerię Zdzisława Beksińskiego w Sanoku (Podkarpackie). Dużym zainteresowaniem zwiedzających cieszy się odtworzona tam pracownia artysty.

  6. kino08062018 08.06.2018

    Odrodzenie polskiego kina? Na ekrany wchodzi "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego

    Porównywana do "Casablanki", zachwycająca rolami aktorskimi, okrzykiwana arcydziełem - nagrodzona w Cannes za reżyserię, wyczekiwana w Polsce "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego z Joanną Kulig i Tomaszem Kotem wchodzi w piątek do kin.

  7. barbarawachowicz07062018 07.06.2018

    W wieku 80 lat odeszła od nas Barbara Wachowicz-Napiórkowska

    Nie żyje pisarka, autorka spektakli, wystaw, programów radiowych i telewizyjnych poświęconych pamięci wielkich Polaków - Barbara Wachowicz-Napiórkowska. O śmierci 81-letniej Wachowicz poinformowała na Twitterze prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz.

  8. zoodd07062018 07.06.2018

    Fundacja Stefczyka na dniu dziecka w gdańskim zoo

    W dn. 2.06.2018r. w Gdańskim Ogrodzie Zoologicznym odbył się coroczny Festyn Mundurowy Dzień Dziecka, którego organizatorem były: Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów Województwa Pomorskiego i Biuro Organizacyjne Zespół.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook