Jedynie prawda jest ciekawa


Twarze powstańców styczniowych w litewskim albumie

30.03.2013

"Twarze naszej i waszej wolności" - to album przedstawiający 500 unikalnych fotografii uczestników powstania styczniowego, przechowywanych w litewskim Państwowym Archiwum Historii, który wkrótce ukaże się na Litwie w czterech wersjach językowych: litewskim, polskim, rosyjskim i angielskim.

Wersja elektroniczna albumu była prezentowana w ciągu ostatnich dwóch miesięcy w Wilnie na wystawie prac Artura Grottgera.

- To oryginalne zdjęcia sprzed 150 lat, nadzwyczaj ciekawe, dotychczas nigdzie niepublikowane, prawdziwy skarb - powiedział Vilius Kavaliauskas, doradca premiera, dziennikarz i kolekcjoner, który przygotowuje wydanie.

Na zdjęcia powstańców styczniowych w Państwowym Archiwum Historii Kavaliauskas natrafił przed kilkoma laty. Podczas powstania ówczesny generał-gubernator wileński Michaił Murawjow kazał sporządzić kartotekę uczestników powstania. Zdjęcia dostarczali carscy żandarmi. Pochodzą one z rodzinnych albumów osób skazanych, były robione u zawodowych fotografów. Obecnie są przechowywane w litewskim archiwum.

- Żandarmi nie mieli fotoaparatów. Schwytani powstańcy, którzy odmawiali podania nazwiska byli prowadzeni do foto-atelier, gdzie były im robione zdjęcia na tle aksamitnych kotar, a następnie zdjęcia były wysyłane do innych żandarmów w celu rozpoznania - mówi Kavaliauskas.

Praktycznie każde zdjęcie na odwrocie jest podpisane. Niektóre posiadają też notatki, np.: "Wzięte z kieszeni zabitego powstańca z bandy Narbutta".

- Te zdjęcia są nie tylko historią powstania, ale też historią szlachty litewskiej XIX wieku, historią mody, historią fotografii - mówi Kavaliauskas.

Album będzie zawierał też listę 15 tys. nazwisk, uczestników powstania styczniowego na Litwie, a także listę 4 tys. 400 osób, "przestępców politycznych", skazanych na śmierć, albo na zesłanie.

Jak zaznacza Vilius Kavaliauskas, przygotowywany ponad pięćset stronicowy album ze zdjęciami powstańców to tylko niewielka część bardzo bogatych zbiorów dotyczących powstania znajdujących się litewskim Państwowym Archiwum Historii.

- Zbiory te zostały wciągnięte na listę dziedzictwa UNESCO, ale nam są praktyczne nieznane - mówi Kavaliauskas.

W litewskich zbiorach przechowywane są akta spraw karnych powstańców, spraw dotyczących konfiskaty majątku, dworów, wyroki śmierci i zesłania.

Są na przykład dokumenty dotyczące sprawy Konstantego Kalinowskiego, dokładny opis jak żandarmi z Mińska przekazali zaszyfrowaną informację o tym, gdzie w Wilnie ukrywa się przywódca powstania. Dzięki tej informacji Kalinowski został schwytany. Sprawa zawiera protokoły jego przesłuchania, jego odezwy do powstańców, a także wyrok śmierci.

- Album zdjęć powstańców „Twarze naszej i waszej wolności”, który ma się ukazać już za kilka miesięcy, ma być zachętą dla Państwowego Archiwum Historii do wydania kolejnych publikacji materiałów ze zbiorów dotyczących powstania, które są bardzo bogate i interesujące nie tylko dla Litwy, ale też dla Polski i Białorusi - powiedział Kavaliauskas.

Według litewskich historyków w powstaniu styczniowym na Litwie, znanym tu jako powstanie 1863 roku, brało udział około 70 tys. ludzi, z czego około 6 tys. zginęło. Po stłumieniu powstania na Litwie władze carskie skonfiskowały blisko 2 tys. dworów.

Rok 2013 został ogłoszony na Litwie, podobnie jak w Polsce, Rokiem Powstania Styczniowego.

PAP

[FOTO: Wikipedia]

Warto poczytać

  1. feta10072018 10.07.2018

    Najlepsze teatry plenerowe i uliczne. W Gdańsku rozpoczyna się festiwal "Feta"

    Ponad 60 spektakli w wykonaniu 20 polskich i zagranicznych zespołów obejrzeć będzie można na rozpoczynającym się w czwartek w Gdańsku XXII Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Plenerowych i Ulicznych Feta.

  2. literatura03072018 03.07.2018

    "Najprawdziwszy biały kruk". Odnaleziono skarb polskiej poezji średniowiecznej

    To to najprawdziwszy biały kruk, niezwykłe cymelium - tak o nieznanym wcześniej, pełnym, drukowanym tekście "Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" z 1542 roku mówi jego znalazca, prof. Wiesław Wydra. Dotąd nie była znana kompletna wersja utworu.

  3. sapkowski20062018 20.06.2018

    Twórca sagi "Wiedźmin" kończy dzisiaj 70 lat

    Andrzej Sapkowski, twórca serii powieści o wiedźminie Geralcie, kończy w czwartek 70 lat. Jak zapowiedział pisarz na niedawnym spotkaniu z czytelnikami, nie wyklucza napisania kolejnego tomu cyklu z tym że byłby to prequel.

  4. romanklosowski11062018 11.06.2018

    Nie żyje aktor Roman Kłosowski

    Nie żyje Roman Kłosowski, aktor filmowy i teatralny, znany głównie z roli Romana Maliniaka z serialu TV "Czterdziestolatek". O śmierci artysty poinformował w poniedziałek ZASP - Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmów, Radia i Telewizji. Aktor miał 89 lat.

  5. beksinski08062018 08.06.2018

    Duże zainteresowanie muzeum polskiego artysty

    Przeszło 350 tys. osób odwiedziło istniejącą od sześciu lat Galerię Zdzisława Beksińskiego w Sanoku (Podkarpackie). Dużym zainteresowaniem zwiedzających cieszy się odtworzona tam pracownia artysty.

  6. kino08062018 08.06.2018

    Odrodzenie polskiego kina? Na ekrany wchodzi "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego

    Porównywana do "Casablanki", zachwycająca rolami aktorskimi, okrzykiwana arcydziełem - nagrodzona w Cannes za reżyserię, wyczekiwana w Polsce "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego z Joanną Kulig i Tomaszem Kotem wchodzi w piątek do kin.

  7. barbarawachowicz07062018 07.06.2018

    W wieku 80 lat odeszła od nas Barbara Wachowicz-Napiórkowska

    Nie żyje pisarka, autorka spektakli, wystaw, programów radiowych i telewizyjnych poświęconych pamięci wielkich Polaków - Barbara Wachowicz-Napiórkowska. O śmierci 81-letniej Wachowicz poinformowała na Twitterze prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz.

  8. zoodd07062018 07.06.2018

    Fundacja Stefczyka na dniu dziecka w gdańskim zoo

    W dn. 2.06.2018r. w Gdańskim Ogrodzie Zoologicznym odbył się coroczny Festyn Mundurowy Dzień Dziecka, którego organizatorem były: Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów Województwa Pomorskiego i Biuro Organizacyjne Zespół.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook