Jedynie prawda jest ciekawa


Tajemnica polskości Chopina

21.08.2012

Temat "ducha ziemi ojczystej" w utworach Fryderyka Chopina podjął w ostatniej książce "Polskość Chopina" Bohdan Pociej, zmarły w zeszłym roku wybitny muzykolog. Szukał w niej odpowiedzi na pytanie, dlaczego w melodii mazurków od razu wyczuwa się "polską nutę".

Postać muzykologa, krytyka i popularyzatora muzyki poważnej zostanie upamiętniona na środowym koncercie w Warszawie w ramach festiwalu "Chopin i jego Europa". Występ pt. "Polskość Chopina - recital pieśni" z udziałem czeskiej sopranistki Hany Blazikovej i pianisty Wojciecha Świtały odbędzie się w Teatrze Stanisławowskim w Łazienkach Królewskich. W programie koncertu znalazły się pieśni Chopina, m.in. "Śliczny chłopiec", "Pierścień" i "Smutna rzeka".

Jak zauważył Pociej w publikacji "Polskość Chopina", polscy słuchacze od razu wyczuwają w rytmicznych frazach i zaśpiewach melodii mazurków "polską nutę". Muzykolog podkreślił jednak, że temat "ducha ziemi ojczystej" w kompozycjach chopinowskich ujmowano dotychczas zazwyczaj banalnie. "O najbardziej polskim z kompozytorów naszych" powypisywano wiele komunałów i stereotypów - pisze badacz. W książce "Polskość Chopina" Pociej podjął próbę określenia źródeł i wymiaru polskości w muzyce Chopina.

Muzyka Chopina w jego czasach postrzegana była jako "na wskroś polska" zarówno przez słuchaczy polskich, jak i na obczyźnie. Krytycy zarzucali nawet utworom kompozytora, że są zbyt polskie. "Polski i słowiański charakter tych kompozycji stanowił przedmiot krytyki, postrzegany był wówczas jako prowincjonalizm obniżający wartość dzieła" - zaznaczyła we wstępie do pracy "Polskość Chopina" Ewa Sławińska-Dahlig. Według niej polskie pochodzenie kompozytora umacniało na emigracji jego wizerunek cierpiącego wygnańca, którego muzyka, pełna żalu i melancholii, miała odzwierciedlać jego stosunek do ziemi ojczystej.

Autor "Polskości Chopina" przypomina, że w XIX w. wzmożonemu poczuciu tożsamości narodowej towarzyszył rozwój stylów narodowych w muzyce. Wyodrębniły się wówczas style: francuski, niemiecki, rosyjski, włoski, polski, czeski. Zdaniem Pocieja tym, co oddziaływało na muzykę i pozwoliło na wytyczenie narodowych granic w muzyce, był język, jedna z najważniejszych cech wyróżniających naród. Sednem stylu narodowego było to, "jak dany język, eksponowany w mowie, inspiruje muzykę, jakimi sposobami porusza dźwiękową materię".

"Kiedy zaczniemy się muzyce przypatrywać pod kątem jej (domniemanych) związków z językiem, a z drugiej strony, gdy na sam język  - języki poszczególne w ich rozwoju - w aspekcie muzyki spojrzymy, wówczas być może odsłaniać nam się poczną głębsze korzenie i starsze źródła romantycznych stylów narodowych w muzyce" - napisał Pociej. Romantyzm cechowało zainteresowanie kulturą ludową. Jak podkreślił muzykolog, badacze różnych krajów Europy nie ograniczali się w swoich poszukiwaniach do folkloru, sięgali także do korzeni języka - poezji mówionej i pisanej, starych druków ulotnych oraz baśni i opowieści.

Bohdan Pociej urodził się 17 stycznia 1933 r. w Warszawie, zmarł 3 marca 2011 r. Rozpoczął studia polonistyczne w 1952 r. na Uniwersytecie Warszawskim, jednak przerwał je po roku. Rok później zaczął studiować w Zakładzie Muzykologii. Już w okresie studiów muzykologicznych publikował w "Przeglądzie Kulturalnym", był autorem audycji radiowych i omówień do programów koncertów Filharmonii Narodowej. Jako krytyk muzyczny zadebiutował w 1957 r. na łamach "Ruchu Muzycznego". Wkrótce rozpoczął współredagowanie tego pisma i pracował w nim nieprzerwanie aż do przejścia na
emeryturę w 1994 r.

Za najważniejsze prace Pocieja uważa się książki o Janie Sebastianie Bachu ("Jan Sebastian Bach - muzyka i wielkość", 1972) i Witoldzie Lutosławskim ("Lutosławski a wartość muzyki", 1976) oraz monografię Gustawa Mahlera (1992). "Polskość Chopina" to trzynasta książka muzykologa, pierwsza wydana pośmiertnie. Książkę opublikował Narodowy Instytut Fryderyka Chopina.

ansa/PAP

[fot.wikipedia]

Warto poczytać

  1. feta10072018 10.07.2018

    Najlepsze teatry plenerowe i uliczne. W Gdańsku rozpoczyna się festiwal "Feta"

    Ponad 60 spektakli w wykonaniu 20 polskich i zagranicznych zespołów obejrzeć będzie można na rozpoczynającym się w czwartek w Gdańsku XXII Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Plenerowych i Ulicznych Feta.

  2. literatura03072018 03.07.2018

    "Najprawdziwszy biały kruk". Odnaleziono skarb polskiej poezji średniowiecznej

    To to najprawdziwszy biały kruk, niezwykłe cymelium - tak o nieznanym wcześniej, pełnym, drukowanym tekście "Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" z 1542 roku mówi jego znalazca, prof. Wiesław Wydra. Dotąd nie była znana kompletna wersja utworu.

  3. sapkowski20062018 20.06.2018

    Twórca sagi "Wiedźmin" kończy dzisiaj 70 lat

    Andrzej Sapkowski, twórca serii powieści o wiedźminie Geralcie, kończy w czwartek 70 lat. Jak zapowiedział pisarz na niedawnym spotkaniu z czytelnikami, nie wyklucza napisania kolejnego tomu cyklu z tym że byłby to prequel.

  4. romanklosowski11062018 11.06.2018

    Nie żyje aktor Roman Kłosowski

    Nie żyje Roman Kłosowski, aktor filmowy i teatralny, znany głównie z roli Romana Maliniaka z serialu TV "Czterdziestolatek". O śmierci artysty poinformował w poniedziałek ZASP - Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmów, Radia i Telewizji. Aktor miał 89 lat.

  5. beksinski08062018 08.06.2018

    Duże zainteresowanie muzeum polskiego artysty

    Przeszło 350 tys. osób odwiedziło istniejącą od sześciu lat Galerię Zdzisława Beksińskiego w Sanoku (Podkarpackie). Dużym zainteresowaniem zwiedzających cieszy się odtworzona tam pracownia artysty.

  6. kino08062018 08.06.2018

    Odrodzenie polskiego kina? Na ekrany wchodzi "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego

    Porównywana do "Casablanki", zachwycająca rolami aktorskimi, okrzykiwana arcydziełem - nagrodzona w Cannes za reżyserię, wyczekiwana w Polsce "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego z Joanną Kulig i Tomaszem Kotem wchodzi w piątek do kin.

  7. barbarawachowicz07062018 07.06.2018

    W wieku 80 lat odeszła od nas Barbara Wachowicz-Napiórkowska

    Nie żyje pisarka, autorka spektakli, wystaw, programów radiowych i telewizyjnych poświęconych pamięci wielkich Polaków - Barbara Wachowicz-Napiórkowska. O śmierci 81-letniej Wachowicz poinformowała na Twitterze prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz.

  8. zoodd07062018 07.06.2018

    Fundacja Stefczyka na dniu dziecka w gdańskim zoo

    W dn. 2.06.2018r. w Gdańskim Ogrodzie Zoologicznym odbył się coroczny Festyn Mundurowy Dzień Dziecka, którego organizatorem były: Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów Województwa Pomorskiego i Biuro Organizacyjne Zespół.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook