Jedynie prawda jest ciekawa


Powstanie w księgarniach

02.08.2014

Na 70. rocznicę Powstania Warszawskiego wydawcy przygotowali wiele nowych książek poświęconych bohaterskiemu zrywowi stolicy. Na półkach księgarskich znalazły się albumy, wspomnienia i analizy historyczne dotyczące Powstania. Dwie książki - "Bohaterki Powstańczej Warszawy" Barbary Wachowicz i "Dziewczyny z powstania" Anny Herbich oddają głos kobietom.

"Powstanie Warszawskie miało trwać kilka dni. Godzina +W+ zastała kobiety w codziennych sytuacjach: na ulicach, w szkołach, w domach. Walczyły wszystkie, każda na swój sposób. Ratowały rannych, chroniły swoje dzieci, chwyciły za broń. Umawiały się na randki w cieniu spadających bomb, brały śluby w białych kitlach sanitariuszek zamiast sukien. Odniosły największe zwycięstwo - przeżyły" - pisze Anna Herbich. Dziennikarka w książce "Dziewczyny z Powstania" (Znak) zebrała wspomnienia 11 z pół miliona kobiet, które 1 sierpnia 1944 roku przebywały w Warszawie. Są wśród nich sanitariuszki jak "Sławka" (Halina Jędrzejewska) czy "Rena" (Halina Hołownia), ale też kobiet niezaangażowanych bezpośrednio w walkę jak Halina Wiśniewska, która 1 sierpnia 1944 roku urodziła swojego pierwszego syna - Stasia, który ma właśnie skończyć 70 lat.

"Bohaterki powstańczej Warszawy" Barbary Wachowicz (Muza), przedstawia losy 19 kobiet: ich gniazda rodzinne, pracę, naukę, walkę, marzenia, miłości i nadzieje. Autorka pisze m.in. o poetce Krystynie Krahelskiej, która pozowała do pomnika warszawskiej Syrenki, znanych aktorkach – Danucie Szaflarskiej i Alinie Janowskiej, znanej z "Ziela na kraterze" córce Melchiora Wańkowicza Krysi czy 24-krotnej mistrzyni Polski w narciarstwie - Barbarze Grocholskiej. Najstarsza z bohaterek książki to Matula Polskich Harcerzy - Zdzisława Bytnarowa - matka "Rudego" z "Kamieni na szaniec", najmłodsza to trzynastoletnia Haneczka Graba-Łęcka, która zginęła próbując gasić płonący kościół na Saskiej Kępie.

Jerzy Marecki autor książki "Dzieci'44. Wspomnienia dzieci powstańczej Warszawy" (Bellona) zebrał i opracował relacje najmłodszych świadków powstania. Zbiór zawiera też wspomnienia o dzieciach – tak jak je zapamiętali dorośli żołnierze Powstania. Na publikację składa się kilkadziesiąt relacji, zebranych od osób, które dziś mieszkają na wszystkich kontynentach. Najmłodszym bohaterem książki jest czteroletni w chwili wybuchu powstania Andrzej Nielepkiewicz. Autor - Jerzy Marecki - sam jako ośmiolatek przeżył powstanie.

"Chłopak z Warszawy" Andrzeja Borowca (Rebis) to wspomnienia "Zycha", który poszedł do powstania jako 16-latek. Był łącznikiem kanałowym ze Śródmieścia na Starówkę, walczył w zgrupowaniu "Radosław" m.in. na Czerniakowie. Po ewakuacji na Mokotów został dwukrotnie ranny w ciągu jednego dnia, dostał się do niemieckiej niewoli i stalagu XI A Altengrabow. Po zakończeniu wojny zdecydował się przejść szkolenie dywersyjne i wraz z dwoma innymi AK-owcami wrócił do kraju, by włączyć się do konspiracji, - co szybko okazało się śmiertelnie niebezpieczne. Borowiec niemal cudem nie wpadł w łapy UB. Po wyzwoleniu służył w II Korpusie generała Andersa we Włoszech, w Wielkiej Brytanii zdał maturę. Ukończył  Columbia University, był dziennikarzem m.in. Associated Press i Washington Star. Andrzej Borowiec dedykuje swoją książkę wszystkim chłopakom z Warszawy - "szczególnie tym, którym nie dane było dorosnąć".

Książka Emila Marata i Michała Wójcika "Made in Poland. Opowiada jeden z ostatnich żołnierzy Kedywu Stanisław Likiernik" (Wielka Litera) to wspomnienia jednego z pierwowzorów postaci Kolumba z powieści Romana Bratnego. O swojej służbie w żoliborskim oddziale warszawskiego Kedywu oraz o powstaniu warszawskim Likiernik, rocznik 1923, syn oficera Wojska Polskiego, opowiada bez patosu, otwarcie i czasami brutalnie szczerze. Brał udział w akcjach dywersyjnych, a także w likwidacji zdrajców i Niemców. Znaczna część rozmowy poświęcona jest powstaniu warszawskiemu, w którym Likiernik walczył. Rozmówca Marata i Wójcika krytycznie ocenia decyzję podjęcia walki w Warszawie 1 sierpnia 1944 roku. Jest zdania, że ci, którzy parli do powstania i zdecydowali o jego wybuchu, nie działali racjonalnie, "byli chyba w amoku".  Likiernik uważa, że o powstaniu warszawskim można mieć rozmaite opinie, "ale to, że to była tragedia, jest pewne i oczywiste".

Mniej surowo niż Stanisław Likiernik ocenia decyzje o wybuchu walk w Warszawie kanadyjska historyk Alexandra Richie autorka książki "Warszawa 1944. Tragiczne powstanie". Badaczka uważa, że pod koniec lipca 1944 roku dowództwo AK znalazło się w sytuacji, z której nie było dobrego wyjścia. Pomysł, żeby walką pokazać reszcie świata, że Polska chce być wolna, nie chce być w strefie wypływów ZSRR, ma ambicje funkcjonowania jako niezależne państwo, był dobry, a sama idea powstania była, jej zdaniem, oparta na racjonalnych przesłankach. Richie - prywatnie synowa Władysława Bartoszewskiego - opisuje, jak okoliczności, które trudno było przewidzieć w momencie podejmowania decyzji o wybuchu powstania, doprowadziły do jego tragicznego zakończenia.

W ostatnim czasie ukazało się także wznowienie londyńskiego wydania z 1957 roku wspomnień z Powstania Warszawskiego Wacława Zagórskiego. Książkę "Wicher wolności" (FINNA) recenzował Gustaw Herling-Grudziński, który określił ją jako jedną z dwóch najlepszych książek o powstaniu obok "Przemarszu przez piekło" Stanisława Podlewskiego. Autor - Wacław Zagórski - był przed wojną dziennikarzem "Gazety Wieczornej", "Dziennika Porannego" i "Głosu Prawdy". W marcu 1940 roku zorganizował podziemną drukarnię.  Z jej pracowników powstał oddział "Daniel", który rozrósł się do wielkości batalionu i wszedł podczas powstania warszawskiego do Zgrupowania "Chrobry II".

"63 dni życia i walki" (BOSZ) to album stworzony we współpracy z Muzeum Powstania Warszawskiego, zawierający rzadko publikowane fotografie z tego okresu m.in. żołnierzy z batalionów: "Zośka", "Pięść", "Gustaw", "Dzik", Golski", "Harnaś", "Kiliński", "Ruczaj", "Sokół" i wielu innych bezimiennych herosów tamtego czasu. W klimat powstańczej Warszawy wprowadza czytelników słowem wstępnym dr hab. Andrzej Krzysztof Kunert, sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

Inny album, który właśnie trafia do księgarń, to "Walcząca Warszawa 44. Unikalne fotografie i relacje korespondenta wojennego" (AA) zawierający autorskie fotografie Jerzego Tomaszewskiego oraz kronikę spisaną podczas walk w Warszawie. Tomaszewski, korespondent działający w czasie powstania z ramienia Delegatury Rządu na Kraj i Komendy Głównej Armii Krajowej na Powiślu, w Śródmieściu, i na Woli dokumentował powstanie od 1 sierpnia do 6 września 1944 roku - do dnia, w którym został ranny i aresztowany przez Niemców.

"Z rozkazu, który otrzymałem 1 sierpnia 1944 roku zapamiętałem trzy podstawowe zasady fotoreporter wojenny musi być wszędzie, a najczęściej na pierwszej linii frontu, filmy muszą być wywoływane możliwie natychmiast po zrobieniu zdjęć, negatywy chronić w pierwszej kolejności przed własnym życiem" - wspomina w przedmowie Jerzy Tomaszewski, który w czasie 36- dniowej służby powstańczej wykonał około 2000 zdjęć i przekazał kilkadziesiąt stron meldunków. Wiele z nich publikowała prasa powstańcza, a także radio BBC. Bohaterami fotografii są żołnierze, przeważnie jego rówieśnicy, sanitariuszki i łączniczki, ludność cywilna, powstańcze groby, palone miasto. Źródłem informacji zawartych w dzienniku była ludność cywilna i powstańcy. Ostatnie zdjęcia Tomaszewski wykonał ciężko
ranny w bramie rodzinnego domu przy ulicy Tamka na Powiślu.

Z okazji 70. rocznicy Powstania Warszawskie ukazało się także wznowienie "Pamiętnika z Powstania Warszawskiego" Mirona Białoszewskiego.

Zapraszamy na profil Stefczyk.info na Facebooku!


PAP/EPA

[fot. PAP/Tomasz Gzell]

Warto poczytać

  1. feta10072018 10.07.2018

    Najlepsze teatry plenerowe i uliczne. W Gdańsku rozpoczyna się festiwal "Feta"

    Ponad 60 spektakli w wykonaniu 20 polskich i zagranicznych zespołów obejrzeć będzie można na rozpoczynającym się w czwartek w Gdańsku XXII Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Plenerowych i Ulicznych Feta.

  2. literatura03072018 03.07.2018

    "Najprawdziwszy biały kruk". Odnaleziono skarb polskiej poezji średniowiecznej

    To to najprawdziwszy biały kruk, niezwykłe cymelium - tak o nieznanym wcześniej, pełnym, drukowanym tekście "Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" z 1542 roku mówi jego znalazca, prof. Wiesław Wydra. Dotąd nie była znana kompletna wersja utworu.

  3. sapkowski20062018 20.06.2018

    Twórca sagi "Wiedźmin" kończy dzisiaj 70 lat

    Andrzej Sapkowski, twórca serii powieści o wiedźminie Geralcie, kończy w czwartek 70 lat. Jak zapowiedział pisarz na niedawnym spotkaniu z czytelnikami, nie wyklucza napisania kolejnego tomu cyklu z tym że byłby to prequel.

  4. romanklosowski11062018 11.06.2018

    Nie żyje aktor Roman Kłosowski

    Nie żyje Roman Kłosowski, aktor filmowy i teatralny, znany głównie z roli Romana Maliniaka z serialu TV "Czterdziestolatek". O śmierci artysty poinformował w poniedziałek ZASP - Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmów, Radia i Telewizji. Aktor miał 89 lat.

  5. beksinski08062018 08.06.2018

    Duże zainteresowanie muzeum polskiego artysty

    Przeszło 350 tys. osób odwiedziło istniejącą od sześciu lat Galerię Zdzisława Beksińskiego w Sanoku (Podkarpackie). Dużym zainteresowaniem zwiedzających cieszy się odtworzona tam pracownia artysty.

  6. kino08062018 08.06.2018

    Odrodzenie polskiego kina? Na ekrany wchodzi "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego

    Porównywana do "Casablanki", zachwycająca rolami aktorskimi, okrzykiwana arcydziełem - nagrodzona w Cannes za reżyserię, wyczekiwana w Polsce "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego z Joanną Kulig i Tomaszem Kotem wchodzi w piątek do kin.

  7. barbarawachowicz07062018 07.06.2018

    W wieku 80 lat odeszła od nas Barbara Wachowicz-Napiórkowska

    Nie żyje pisarka, autorka spektakli, wystaw, programów radiowych i telewizyjnych poświęconych pamięci wielkich Polaków - Barbara Wachowicz-Napiórkowska. O śmierci 81-letniej Wachowicz poinformowała na Twitterze prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz.

  8. zoodd07062018 07.06.2018

    Fundacja Stefczyka na dniu dziecka w gdańskim zoo

    W dn. 2.06.2018r. w Gdańskim Ogrodzie Zoologicznym odbył się coroczny Festyn Mundurowy Dzień Dziecka, którego organizatorem były: Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów Województwa Pomorskiego i Biuro Organizacyjne Zespół.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook