Jedynie prawda jest ciekawa


Oko w oko z Kroniką Galla Anonima

16.12.2016

"Kronikę" Galla Anonima - najstarszą opowieść o początkach Polski - będzie można oglądać w stołecznym Pałacu Rzeczpospolitej w sobotę. To ostatni pokaz z cyklu "Pierwsze/Najstarsze", w którym Biblioteka Narodowa udostępniała widzom najstarsze polskie teksty.



Kronika polska tajemniczego autora, zwanego Gallem Anonimem, to najstarsza opowieść o historii naszego kraju. Opisuje Polskę od czasów legendarnych władców Popiela i Piasta, poprzez królów i książąt historycznych aż po Bolesława Krzywoustego, na którego dworze, na początku XII w., powstała. Najstarszy zachowany rękopis Kroniki przez jeden dzień, w sobotę 17 grudnia oglądać będzie można w Pałacu Rzeczypospolitej (Krasińskich) na ostatnim już pokazie z cyklu
"Pierwsze/Najstarsze", zorganizowanym przez Bibliotekę Narodową. Wystawie towarzyszą dwa wykłady, prof. Tomasza Jasińskiego i dr. hab. Pawła Żmudzkiego.

Anonim zwany Gallem, łacińską "Kronikę" przygotował najprawdopodobniej w drugiej dekadzie XII wieku. O tym autorze wiemy tylko tyle, ile sam o sobie powiedział - i choć mówił nawet chętnie, to nie mamy innych źródeł, które pozwoliłyby badaczom zinterpretować zawoalowane często aluzje Galla.

Nazywał siebie na przykład "exul apud vos et peregrinus", ale nie jest jasne, czy mówi o sobie jako o politycznym uchodźcy szukającym schronienia w obcym kraju, czy też dzieli się swoją kondycją obcokrajowca przebywającego z dala od ojczyzny. Gdzie się jednak urodził - nie wiemy. Niewątpliwie przebywał wcześniej w węgierskim klasztorze św. Idziego w Somogyvarze, gdzie widział Bolesława Krzywoustego pokutującego za oślepienie swojego brata Zbigniewa. Być może jednak kronikarz nie
trafił na Węgry z Francji - jak uważano za sprawą Marcina Kromera od XVI wieku - a raczej z Wenecji. Na podstawie analizy stylometrycznej część współczesnych badaczy wysnuwa wnioski o tożsamości Galla z tzw. Mnichem z Lido, autorem o dekadę niż "Kronika" wcześniejszego tekstu historycznego dotyczącego przeniesienia do Wenecji relikwii św. Mikołaja.

Gall Anonim opisuje dzieje państwa rządzonego przez Piastów, zwłaszcza zaś Bolesława Chrobrego, Bolesława Śmiałego i patrona kronikarza - Bolesława Krzywoustego. Dlatego czasem nazywa się jego dzieło kroniką trzech Bolesławów. W "Kronice" fakty mieszają się legendami.

W Bibliotece Narodowej przechowywany jest najstarszy znany odpis "Kroniki" sporządzony na początku XV wieku. Jednym z wielu czytelników tego egzemplarza był także inny polski historiograf, Jan Długosz. Dzieło to służy dziś wielu badaczom: jest zarazem cennym dokumentem dla historyków, którzy starają się pracowicie oddzielać fakty od legend, jak i historyków kultury i literatury, którzy - nie orzekając o prawdziwości opowieści Galla - mogą rekonstruować dwunastowieczny obraz kraju i analizować kunsztowność łacińskiej rytmicznej prozy.

Pokazy z cyklu "Pierwsze/najstarsze" to cykl prezentacji z okazji 1050. rocznicy chrztu Polski. Od października 2015 roku co miesiąc Biblioteka Narodowa prezentowała w Pałacu Rzeczypospolitej pierwsze teksty i najstarsze zabytki kultury i historii, dokumentujące początki państwa polskiego m.in. "Bogurodzicę", "Kazania świętokrzyskie", "Psałterz floriański" czy "Kronikę" Wincentego Kadłubka. Prezentacja "Kroniki" Galla Anonima to ostatni pokaz z tego cyklu.

ansa/PAP

[fot. wikipedia]

Warto poczytać

  1. feta10072018 10.07.2018

    Najlepsze teatry plenerowe i uliczne. W Gdańsku rozpoczyna się festiwal "Feta"

    Ponad 60 spektakli w wykonaniu 20 polskich i zagranicznych zespołów obejrzeć będzie można na rozpoczynającym się w czwartek w Gdańsku XXII Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Plenerowych i Ulicznych Feta.

  2. literatura03072018 03.07.2018

    "Najprawdziwszy biały kruk". Odnaleziono skarb polskiej poezji średniowiecznej

    To to najprawdziwszy biały kruk, niezwykłe cymelium - tak o nieznanym wcześniej, pełnym, drukowanym tekście "Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" z 1542 roku mówi jego znalazca, prof. Wiesław Wydra. Dotąd nie była znana kompletna wersja utworu.

  3. sapkowski20062018 20.06.2018

    Twórca sagi "Wiedźmin" kończy dzisiaj 70 lat

    Andrzej Sapkowski, twórca serii powieści o wiedźminie Geralcie, kończy w czwartek 70 lat. Jak zapowiedział pisarz na niedawnym spotkaniu z czytelnikami, nie wyklucza napisania kolejnego tomu cyklu z tym że byłby to prequel.

  4. romanklosowski11062018 11.06.2018

    Nie żyje aktor Roman Kłosowski

    Nie żyje Roman Kłosowski, aktor filmowy i teatralny, znany głównie z roli Romana Maliniaka z serialu TV "Czterdziestolatek". O śmierci artysty poinformował w poniedziałek ZASP - Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmów, Radia i Telewizji. Aktor miał 89 lat.

  5. beksinski08062018 08.06.2018

    Duże zainteresowanie muzeum polskiego artysty

    Przeszło 350 tys. osób odwiedziło istniejącą od sześciu lat Galerię Zdzisława Beksińskiego w Sanoku (Podkarpackie). Dużym zainteresowaniem zwiedzających cieszy się odtworzona tam pracownia artysty.

  6. kino08062018 08.06.2018

    Odrodzenie polskiego kina? Na ekrany wchodzi "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego

    Porównywana do "Casablanki", zachwycająca rolami aktorskimi, okrzykiwana arcydziełem - nagrodzona w Cannes za reżyserię, wyczekiwana w Polsce "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego z Joanną Kulig i Tomaszem Kotem wchodzi w piątek do kin.

  7. barbarawachowicz07062018 07.06.2018

    W wieku 80 lat odeszła od nas Barbara Wachowicz-Napiórkowska

    Nie żyje pisarka, autorka spektakli, wystaw, programów radiowych i telewizyjnych poświęconych pamięci wielkich Polaków - Barbara Wachowicz-Napiórkowska. O śmierci 81-letniej Wachowicz poinformowała na Twitterze prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz.

  8. zoodd07062018 07.06.2018

    Fundacja Stefczyka na dniu dziecka w gdańskim zoo

    W dn. 2.06.2018r. w Gdańskim Ogrodzie Zoologicznym odbył się coroczny Festyn Mundurowy Dzień Dziecka, którego organizatorem były: Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów Województwa Pomorskiego i Biuro Organizacyjne Zespół.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook