Jedynie prawda jest ciekawa

Odnaleziono nieznaną powieść matki Sienkiewicza

18.01.2017

Ekspert twierdzi, że publikacja "bije na głowę" debiut Elizy Orzeszkowej.

"Jedynaczka", nieznana powieść Stefanii z Cieciszowskich Sienkiewiczowej, matki Henryka Sienkiewicza, została odnaleziona przez pracownicę Biblioteki Narodowej. Według eksperta publikacja "bije na głowę" debiut Elizy Orzeszkowej.


Powieść opublikowana została w 10 odcinkach na łamach tygodnika dla kobiet "Bazar" w 1865 r. Dzieło nie było dotychczas odnotowane przez bibliografów i nie miało także wydania książkowego.


Odkrycia dokonała kustosz Biblioteki Narodowej Michalina Byra. "W ramach naszej pracy wykonujemy tzw. kwerendy, czyli wyszukujemy informacje, o które proszą nas naukowcy, dziennikarze, czytelnicy. Pani Barbara Wachowicz, pisarka, przygotowywała książkę +Matki wielkich Polaków+ i pomagałam jej w szukaniu informacji o matce Sienkiewicza, informacji szukałam w Bibliotece Uniwersyteckiej" - powiedziała PAP Michalina Byra.


Na informację o powieści natrafiła najpierw w "Kurjerze Warszawskim" z 7(19) sierpnia 1865 r.: w rubryce Wiadomości Literackie, gdzie podano: "+Bazar+ Ner 7, wyszedł z druku i zawiera: +Jedynaczka+, powieść przez S. Sienkiewicz (dalszy ciąg)".


Badaczka postanowiła sprawdzić w "Bazarze" w jaki sposób podpisywane były odcinki powieści. "Sprawdzałam w poszczególnych numerach, jakie są podpisy i była tam: Sienkiewiczowa, w niektórych odcinkach przez panią S.S., aż doszłam do jednego odcinka, w którym był podpis S. z C. Sienkiewiczowa, czyli Stefania z Cieciszowskich Sienkiewiczowa, to już nie mogło być mowy, żeby to była inna osoba" - tłumaczyła Byra.


W ocenie prezesa Towarzystwa im. H. Sienkiewicza prof. Lecha Ludorowskiego "Jedynaczka" jest w pewnym sensie rewelacją. "Niezwykła zwartość kompozycyjna, znakomity język, doskonałe panowanie nad frazą" - powiedział PAP Ludorowski.


"Gdybyśmy porównywali debiuty to ja sądzę, że +Jedynaczka+ bije na głowę to, co napisała, w swoim debiucie Eliza Orzeszkowa, czyli +Obrazek z lat głodowych+, który opublikowała rok po Sienkiewiczowej" - podkreślił.


"Jedynaczka" jest to opowiadanie o losach rozpieszczonej dziewczynki, wychowywanej przez zakochanych w niej dziadków. "Kochają oni swoją wnuczkę, pieszczą i psują tym wychowaniem, efektem tego jest niestety życie według standardu: wszystko mi wolno, ja mam prawo do życia takiego, jakie sobie wymarzyłam, wszyscy powinni mi ulegać, treścią mojego życia jest zabawa, szukanie nowych przyjemności" - opisywał prezes Towarzystwa im. H. Sienkiewicza.

Według niego "Jedynaczka" to powieść bardzo dobrze skomponowana. "Jest konstrukcją zwartą, bardzo interesująco ujętą, w tak zwaną konstrukcję ramową, zaczyna się i kończy taką samą sytuacją" - wyjaśniał Ludorowski.


Wspomniał też, że "Jedynaczka" nawiązuje do "bardzo ważnej tradycji, która się pojawiła w literaturze europejskiej na początku XVIII w., np. u Monteskiusza czy Balzaca, a potem była kontynuowana w różnych literaturach narodowych, a mianowicie powieści w listach".


Sienkiewiczolog planuje wydanie w jednym tomie "Jedynaczki" oraz dwóch wcześniejszych nowel Stefanii Sienkiewiczowej zatytułowanych: "Maszerdon. Obrazek na tle ludowym" i "Nietoperz. Gawęda z podań ludowych".


"Prace są zaawansowane, materiał został złożony i zadiustowany, także mam nadzieję, że nastąpi to niedługo" - powiedział.


Prof. Ludorowski przypuszcza, że Sienkiewicz wiedział o działalności literackiej swojej matki, jednak nie miał jeszcze świadomości, że są to tak dojrzałe dzieła. Poza tym - dodał - były to utwory stworzone "dla chleba", ponieważ Sienkiewiczom było ciężko, a matka chwytała się każdego zajęcia, żeby dorobić.


"Bazar" to popularny tygodnik dla kobiet poświęcony modzie i kulturze europejskiej. Część modowa była przedrukiem z wydania zagranicznego, natomiast dział kulturalny składał się zarówno z tłumaczeń - np. powieści Dickensa - jak i z oryginalnych materiałów krajowych. "Jedynaczka" dostępna jest w formie elektronicznej w zbiorach Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego.


Mly/PAP


fot. [Wikimedia Commons]

Warto poczytać

  1. galabohaterow 06.09.2017

    W Gdańsku specjalna gala uczci czterech bohaterów

    - Gala Bohaterów będzie budować naszą tożsamość narodową i poczucie dumy z naszego kraju – przekonują działacze Towarzystwa Edukacyjnego Lokomotywa i zapraszają na Galę Bohaterów 17 września w Gdańsku. Partnerem wydarzenia jest Fundacja Stefczyka.

  2. KongresPio 06.09.2017

    Relikwie Ojca Pio nawiedzą Gdańsk

    9 września 2017r. do Kościoła pw. Św. Jakuba Apostoła w Gdańsku przy ul. Łagiewniki 63 przybędą z San Giovanni Rotondo we Włoszech relikwie I. stopnia Św. Ojca Pio

  3. boy28082017 28.08.2017

    "Syn królowej śniegu" na 41. edycji największego kanadyjskiego festiwalu filmowego w Montrealu

    Film Roberta Wichrowskiego zakwalifikował się do sekcji „FOCUS ON WORLD CINEMA” i będzie wyświetlany dwukrotnie w ramach 41 Montreal WFF.

  4. pielgrzym21082017 21.08.2017

    Ależ to ma moc! Nieprawdopodobne wykonanie znanego hitu na pielgrzymce

    Są na tym świecie rzeczy, które się nie śniły filozofom. Jedną z nich z pewnością jest wykonanie przerobionego hitu Iggy'ego Popa "The Passenger" w czasie mszy na Jasnej Górze.

  5. krzan12082017 12.08.2017

    Na antenę telewizji wraca popularny teleturniej. Widzowie będą zachwyceni!

    Poprowadzi go Rafał Brzozowski, a u jego boku wystąpi Izabella Krzan, która w 2016 roku została wybrana Miss Polonia.

  6. Craigwiki 31.07.2017

    Nowy Bond w 2019 roku

    Akcja 25. filmu z serii o najsłynniejszym agencie Jej Królewskiej Mości Jamesie Bondzie będzie rozgrywała się w Chorwacji, a w głównej roli ponownie wystąpi Daniel Craig - poinformowały niedzielne wydania brytyjskich mediów.

  7. 06KORONKICZESTOCHOWSKIESI28072017 28.07.2017

    Repliki koronek sprzed 300 lat na obrazie Jasnogórskiej Pani

    8 września minie 300 lat od koronacji obrazu Matki Bożej Częstochowskiej

  8. 06ZMARLRZEZBIARZKONIECZNYSI25072017 25.07.2017

    Nike była jego pomnikiem – zmarł Marian Konieczny

    W wieku 87 lat zmarł rzeźbiarz i b. rektor krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych

CS147fotMINI

Czas Stefczyka 147/2017

PDF (5,87 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook