Jedynie prawda jest ciekawa


Ocalić polskie słowa od zapomnienia

21.02.2013

"Nieboszczka", "gorzałka", "palto", "leżanka", "umiłowany", "pacierz" - znalazły się wśród wyrazów, które zdaniem uczestników akcji zainicjowanej przez Bibliotekę Śląską w Katowicach warto ocalić od zapomnienia. Propozycje można zgłaszać tylko do czwartku wieczorem.

Akcją "Ocalimy od zapomnienia" Biblioteka Śląska postanowiła uczcić przypadający w czwartek Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego. "Kto pamięta dzisiaj, że 'gorzeć' niegdyś znaczyło palić się płomieniem, na koguta mówiono 'kur', a o biedaczce - 'nieboga'? Komu brakuje 'pociotków', 'stryjenki', 'wujenki' czy popularnego wyrażenia 'zzuć' (zdjąć) buty? W niepamięć powoli odchodzi 'sień', 'polano', a nawet 'proca'. Może warto niektóre z tych wyrazów ocalić od zapomnienia" - czytamy na stronie internetowej Biblioteki Śląskiej.

Jak zapewniła PAP Aneta Satława z tej książnicy, akcja spotkała się z ogromnym odzewem.

Propozycje rzadko używanych wyrazów, które warto uratować od zapomnienia, wpadają nie tylko do specjalnie oznakowanej puszki ustawionej w holu biblioteki, przychodzą także drogą mailową oraz zgłaszane są telefonicznie. Akcja "Ocalimy od zapomnienia" zainspirowała także dyskusję w internecie.

Wśród wyrazów, które w czwartek zostały zgłoszone przez uczestników zabawy, znalazły się m.in.: "pacierz", "pantofle", "palto", "leżanka", "zlew", "sień", "gorzałka", "ustęp", "umiłowany", "parowóz", "ciuchcia", "gnuśnieć", "otucha", "cknić się", "nieboszczka", a także zwrot "mieć wychodne". "Nie są to wcale aż tak archaiczne słowa. Niektóre z nich były używane jeszcze 20-30 lat temu; zmiany językowe dokonują się na naszych oczach. Oczywiście wśród tych propozycji znalazły się także wyrazy używane przed wiekami, jak 'onegdaj', 'azaliż', 'drzewiej'" - powiedziała PAP Satława.

Zwrot "potępić w czambuł" jest z kolei propozycją dyrektora Biblioteki Śląskiej prof. Jana Malickiego. "Jest to zwrot używany przez Henryka Sienkiewicza, którego miłośnikiem byłem" - powiedział PAP Malicki.

Wyrazy można zgłaszać do czwartku do godz. 20.00 - w holu biblioteki, a mailem - do północy. W piątek na stronie internetowej Biblioteki Śląskiej - http://www.bs.katowice.pl/ oraz na Facebooku rozpocznie się głosowanie, w którym spośród zebranych propozycji internauci wybiorą słowa warte ocalenia.

Głosowanie potrwa do końca lutego. Prof. Malicki dodał, że po zakończonym głosowaniu chcieliby z pomocą historyków języka stworzyć "rodzaj słownika wyrazów ocalonych".

Obchodzony 21 lutego pod patronatem UNESCO Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego ma zwrócić uwagę świata na problem wymierania języków. Data upamiętnia wydarzenia z 21 lutego 1952 roku, kiedy to w miejscowości Dhaka (obecnej stolicy Bangladeszu) doszło do demonstracji, a następnie zamordowania pięciu studentów, domagających się uznania ich języka ojczystego - bengalskiego - za jeden z dwóch urzędowych języków ówczesnego państwa Pakistan.

Greg/PAP
[fot. Wikipedia]

Warto poczytać

  1. feta10072018 10.07.2018

    Najlepsze teatry plenerowe i uliczne. W Gdańsku rozpoczyna się festiwal "Feta"

    Ponad 60 spektakli w wykonaniu 20 polskich i zagranicznych zespołów obejrzeć będzie można na rozpoczynającym się w czwartek w Gdańsku XXII Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Plenerowych i Ulicznych Feta.

  2. literatura03072018 03.07.2018

    "Najprawdziwszy biały kruk". Odnaleziono skarb polskiej poezji średniowiecznej

    To to najprawdziwszy biały kruk, niezwykłe cymelium - tak o nieznanym wcześniej, pełnym, drukowanym tekście "Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" z 1542 roku mówi jego znalazca, prof. Wiesław Wydra. Dotąd nie była znana kompletna wersja utworu.

  3. sapkowski20062018 20.06.2018

    Twórca sagi "Wiedźmin" kończy dzisiaj 70 lat

    Andrzej Sapkowski, twórca serii powieści o wiedźminie Geralcie, kończy w czwartek 70 lat. Jak zapowiedział pisarz na niedawnym spotkaniu z czytelnikami, nie wyklucza napisania kolejnego tomu cyklu z tym że byłby to prequel.

  4. romanklosowski11062018 11.06.2018

    Nie żyje aktor Roman Kłosowski

    Nie żyje Roman Kłosowski, aktor filmowy i teatralny, znany głównie z roli Romana Maliniaka z serialu TV "Czterdziestolatek". O śmierci artysty poinformował w poniedziałek ZASP - Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmów, Radia i Telewizji. Aktor miał 89 lat.

  5. beksinski08062018 08.06.2018

    Duże zainteresowanie muzeum polskiego artysty

    Przeszło 350 tys. osób odwiedziło istniejącą od sześciu lat Galerię Zdzisława Beksińskiego w Sanoku (Podkarpackie). Dużym zainteresowaniem zwiedzających cieszy się odtworzona tam pracownia artysty.

  6. kino08062018 08.06.2018

    Odrodzenie polskiego kina? Na ekrany wchodzi "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego

    Porównywana do "Casablanki", zachwycająca rolami aktorskimi, okrzykiwana arcydziełem - nagrodzona w Cannes za reżyserię, wyczekiwana w Polsce "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego z Joanną Kulig i Tomaszem Kotem wchodzi w piątek do kin.

  7. barbarawachowicz07062018 07.06.2018

    W wieku 80 lat odeszła od nas Barbara Wachowicz-Napiórkowska

    Nie żyje pisarka, autorka spektakli, wystaw, programów radiowych i telewizyjnych poświęconych pamięci wielkich Polaków - Barbara Wachowicz-Napiórkowska. O śmierci 81-letniej Wachowicz poinformowała na Twitterze prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz.

  8. zoodd07062018 07.06.2018

    Fundacja Stefczyka na dniu dziecka w gdańskim zoo

    W dn. 2.06.2018r. w Gdańskim Ogrodzie Zoologicznym odbył się coroczny Festyn Mundurowy Dzień Dziecka, którego organizatorem były: Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów Województwa Pomorskiego i Biuro Organizacyjne Zespół.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook