Jedynie prawda jest ciekawa


Nowa mapa Pomorskiego z kaszubskimi nazwami

20.06.2016

Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie wydało mapę regionu, na której - obok polskich - umieszczono kaszubskie nazwy miejscowości, gór, jezior, rzek. Mapę będą mogły bezpłatnie otrzymać szkoły w Pomorskiem, w których nauczany jest język kaszubski.

"Jednym z powodów wydania tej mapy była chęć upowszechnienia tradycyjnych, używanych od dawna, kaszubskich nazw. Właśnie dlatego chcemy, by mapy trafiły bezpłatnie do szkół" - powiedział PAP Łukasz Grzędzicki prezes Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego.

Dodał, że nad poprawnością nazw, które pojawiły się na mapie, czuwała Rada Języka Kaszubskiego, w skład której wchodzą m.in. językoznawcy specjalizujący się w tej dziedzinie wiedzy.

Od 2008 roku tradycyjne kaszubskie nazwy spotkać można - obok polskich - na tablicach przy wjazdach do wielu pomorskich miejscowości. Jak wyjaśnił Grzędzicki uchwały w tych sprawach podejmowane są, po przeprowadzeniu konsultacji społecznych, przez władze gminne. Gdy samorząd podejmie stosowną uchwałę, kierowana jest ona do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.

"Specjaliści wyznaczeni przez resort badają, czy dana nazwa jest poprawna, rzeczywiście używana od dawna itp. Po akceptacji ekspertów, minister wpisuje daną nazwę do rejestru gmin z dodatkowymi nazwami. Wówczas kaszubską nazwę można, na koszt resortu, umieścić obok polskiej na tablicach wjazdowych" - wyjaśnił Grzędzicki, dodając, że także sama mapa została wydana dzięki dotacji pozyskanej z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Jak mówił, z roku na rok rośnie liczba gmin, które decydują się na wprowadzenie dodatkowych kaszubskich nazw i dziś takie tablice znajdują się przy wjazdach do około tysiąca miejscowości położonych na terenie 23 pomorskich gminach. "Kolejne dwie gminy są w trakcie załatwiania formalności" - wyjaśnił Grzędzicki.

Kaszubi, obok Mazurów i Ślązaków, są jedną z trzech żyjących obecnie w Polsce grup etnicznych o charakterze autochtonicznym.

W X-XI wieku sąsiadowali na zachodzie ze Słowianami Połabskimi, na południu z Polanami, a na wschodzie z Prusami. Przez wieki Kaszubi podlegali różnym wpływom, zwłaszcza niemieckim. Dziś zamieszkują obszar, znajdujący się na terenie województwa pomorskiego, głównie w granicach powiatów bytowskiego, chojnickiego, kartuskiego, kościerskiego, puckiego i wejherowskiego. Poza tym są najliczniejszą grupą etniczną w powiatach: człuchowskim, gdańskim, lęborskim, słupskim oraz w Gdańsku, Sopocie i Gdyni.

Nie jest jasne pochodzenie nazwy Kaszubi. Niektórzy językoznawcy wywodzą to słowo od nazw terenowych (np. mokradeł); inni twierdzą, że jest to nazwa etniczna, od której powstała nazwa terytorium. Po raz pierwszy pojawiła się ona w 1238 r. w dokumencie papieża Grzegorza IX, w którym tytułował on księcia zachodniopomorskiego Barnima I - dux Slavorum et Cassubiae.

W Narodowym Spisie Powszechnym w 2011 r. do narodowości kaszubskiej przyznało się 233 tys. osób. Z tej liczby ponad 90 proc. deklarowało równocześnie, że czuje się Polakami. Językiem kaszubskim posługuje się ok. 108 tysięcy osób.

Język kaszubski - obok języka czeskiego, słowackiego, serbołużyckiego i polskiego - zaliczany jest do języków zachodniosłowiańskich. Przez lata naukowcy spierali się o mowę kaszubską. Część z nich była zdania, że jest to dialekt (gwara) języka polskiego; inni uważali, że kaszubszczyzna jest odrębnym językiem. To drugie ostatecznie przeważyło.

W 2005 r. Kaszubom udało się otrzymać status społeczności posługującej się językiem regionalnym, co spowodowało, że uzyskali w Polsce takie same prawa, jak mniejszości narodowe i etniczne.

W kończącym się właśnie roku szkolnym języka kaszubskiego uczyło się w Pomorskiem ok. 19 tys. uczniów z ponad 400 placówek edukacyjnych. Zajęcia prowadzone były w szkołach na wszystkich etapach nauczania - od podstawówki, po szkoły ponadgimnazjalne. Nauka kaszubskiego odbywa się też w przedszkolach.

Na alfabet kaszubski składają się 34 litery, ma więc kilka liter niewystępujących w alfabecie polskim.

Morze Bałtyckie to po kaszubsku Morze Bołt, Władysławowo - Wiolgo Wies, Gdynia - Gdinio, Zatoka

Pucka - Pucko Howinga lub Mołe Morze, a Przylądek Rozewie - Rozewsczi Retk (nazwy kaszubskie zostały tu zapisane bez znaków diakrytycznych).

 

wkt/PAP

 

[fot. youtube.com]

Warto poczytać

  1. feta10072018 10.07.2018

    Najlepsze teatry plenerowe i uliczne. W Gdańsku rozpoczyna się festiwal "Feta"

    Ponad 60 spektakli w wykonaniu 20 polskich i zagranicznych zespołów obejrzeć będzie można na rozpoczynającym się w czwartek w Gdańsku XXII Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Plenerowych i Ulicznych Feta.

  2. literatura03072018 03.07.2018

    "Najprawdziwszy biały kruk". Odnaleziono skarb polskiej poezji średniowiecznej

    To to najprawdziwszy biały kruk, niezwykłe cymelium - tak o nieznanym wcześniej, pełnym, drukowanym tekście "Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" z 1542 roku mówi jego znalazca, prof. Wiesław Wydra. Dotąd nie była znana kompletna wersja utworu.

  3. sapkowski20062018 20.06.2018

    Twórca sagi "Wiedźmin" kończy dzisiaj 70 lat

    Andrzej Sapkowski, twórca serii powieści o wiedźminie Geralcie, kończy w czwartek 70 lat. Jak zapowiedział pisarz na niedawnym spotkaniu z czytelnikami, nie wyklucza napisania kolejnego tomu cyklu z tym że byłby to prequel.

  4. romanklosowski11062018 11.06.2018

    Nie żyje aktor Roman Kłosowski

    Nie żyje Roman Kłosowski, aktor filmowy i teatralny, znany głównie z roli Romana Maliniaka z serialu TV "Czterdziestolatek". O śmierci artysty poinformował w poniedziałek ZASP - Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmów, Radia i Telewizji. Aktor miał 89 lat.

  5. beksinski08062018 08.06.2018

    Duże zainteresowanie muzeum polskiego artysty

    Przeszło 350 tys. osób odwiedziło istniejącą od sześciu lat Galerię Zdzisława Beksińskiego w Sanoku (Podkarpackie). Dużym zainteresowaniem zwiedzających cieszy się odtworzona tam pracownia artysty.

  6. kino08062018 08.06.2018

    Odrodzenie polskiego kina? Na ekrany wchodzi "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego

    Porównywana do "Casablanki", zachwycająca rolami aktorskimi, okrzykiwana arcydziełem - nagrodzona w Cannes za reżyserię, wyczekiwana w Polsce "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego z Joanną Kulig i Tomaszem Kotem wchodzi w piątek do kin.

  7. barbarawachowicz07062018 07.06.2018

    W wieku 80 lat odeszła od nas Barbara Wachowicz-Napiórkowska

    Nie żyje pisarka, autorka spektakli, wystaw, programów radiowych i telewizyjnych poświęconych pamięci wielkich Polaków - Barbara Wachowicz-Napiórkowska. O śmierci 81-letniej Wachowicz poinformowała na Twitterze prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz.

  8. zoodd07062018 07.06.2018

    Fundacja Stefczyka na dniu dziecka w gdańskim zoo

    W dn. 2.06.2018r. w Gdańskim Ogrodzie Zoologicznym odbył się coroczny Festyn Mundurowy Dzień Dziecka, którego organizatorem były: Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów Województwa Pomorskiego i Biuro Organizacyjne Zespół.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook