Jedynie prawda jest ciekawa


I wojna światowa w karykaturze

07.09.2014

Blisko 200 satyrycznych rysunków z okresu I wojny m.in. niemieckich, angielskich i rosyjskich oraz współczesne karykatury gołąbka symbolizującego pokój będzie można od poniedziałku oglądać na wystawie "Wielka Wojna i Pokój" w stołecznym Muzeum Karykatury.

Ekspozycja jest związana z przypadającą w tym roku 100. rocznicą wybuchu I wojny światowej. Składa się z dwóch części. Pierwsza pt. "Wielka Wojna" zawiera satyryczne rysunki z epoki. Druga zatytułowana "Gołąbek pokoju" prezentuje karykatury autorstwa współczesnych rysowników specjalnie przygotowane na wystawę, których motywem przewodnim jest tytułowy gołąbek.

"W efekcie I wojny w naszej części Europy rozpadły się wielonarodowe imperia Rzeszy Niemieckiej, Rosji Carskiej i Austro-Węgier, w wyniku czego powstał szereg państw narodowych, w tym odrodzona Rzeczpospolita. Doświadczenia wynikające z tego konfliktu doprowadziły m.in. do powstania systemów totalitarnych takich jak nazizm czy komunizm i stanowiły zapowiedź kolejnej wojny, doprowadziły jednak także do głębokich przemian społecznych m.in. przyspieszając proces demokratyzacji społeczeństw i emancypacji kobiet" - opowiadał PAP Piotr Szlanta z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego, autor koncepcji merytorycznej wystawy.

W jego ocenie I wojna była konfliktem totalnym, w którym zacierała się granica między linią frontu a zapleczem, wszystko podporządkowano wysiłkowi wojennemu. "Wraz z każdym zabitym żołnierzem i kolejnymi wydawanymi funduszami spadało prawdopodobieństwo pokoju na warunkach kompromisowych.

Wojna przeciągała się, angażując całe społeczeństwo i wpływając na spadek poziomu życia. Władze musiały więc jakoś tłumaczyć obywatelom sens ofiar, twierdząc przede wszystkim, że konflikt ma charakter obronny, za który odpowiedzialny jest wróg, sprawca naszych cierpień, ale równocześnie taka postać trochę komiczna" - mówił Szlanta.

Jak zaznaczył, karykatura jest więc ciekawym źródłem historycznym, stanowiącym często swoiste narzędzie wpływu elit na społeczeństwo. "Miały przekonać obywateli o sensowności ponoszonych ofiar, o tym, że zwycięstwo jest osiągalne. Karykatura ma też tę zaletę, że odwołuje się do emocji i jest medium demokratycznym - rozumie ją zarówno niepiśmienny robotnik, jak i intelektualista. To również medium stosunkowo tanie oraz o charakterze masowym. I rzeczywiście w czasie I wojny karykatura była w sporym stopniu wykorzystywana" - zaakcentował historyk.

Podkreślił, że autorom zależało, by wystawa miała charakter problemowy i przekrojowy, przybliżając odbiorcom różne obrazy i doświadczenia wojenne. Została podzielona na kilkanaście bloków tematycznych m.in. "Militaria przed 1914 r.", "Kocioł bałkański" czy "Obrazy wroga". Każdy zawiera krótkie wprowadzenie i kilka karykatur pochodzących z różnych krajów, by zaprezentować punkt widzenia zarówno państw centralnych, jak i Ententy. "Można na nich zobaczyć m.in. satyry cesarza niemieckiego Wilhelma II, którego obarczano osobistą odpowiedzialnością za wybuch konfliktu oraz bloki poświęcone życiu codziennemu poza linią frontu i pokazujące jak wojna wpłynęła na pozycję społeczną kobiet" - relacjonował Szlanta.

Na wystawie można będzie obejrzeć ok. 200 karykatur m.in. rosyjski plakat propagandowy "Wróg ludzkiego rodu", plakat zachwalający udział kobiet w amerykańskiej Armii Zbawienia z listopada 1918 r. "O to jest dziewczyna", poświęconą podobnej tematyce niemiecką pocztówkę z okresu I wojny "Na zapleczu. Praca kobiet w 1916" czy karykaturę cesarza Wilhelma II z londyńskiego "Puncha" ze stycznia 1917 r. pt. "To On".

Wystawa "Wielka Wojna i Pokój" będzie czynna do 11 listopada. (PAP)

PAP, lz

[fot: wikimedia CC-BY-SA-3.0]


Warto poczytać

  1. Chelmowski 17.04.2018

    W swoim domu stworzył regionalne muzeum. Teraz jego dzieła niszczeją

    W tej niewielkiej kaszubskiej miejscowości trudno nie zauważyć przydrożnych kapliczek i drewnianych aniołów. Wyjątkowe muzeum stworzone przez jednego człowieka powstawało czterdzieści lat. Dziś potrzebuje pomocy, by jego dzieła przetrwały

  2. Forman140042018 14.04.2018

    Zmarł reżyser "Lotu nad kukułczym gniazdem". Miał 86 lat

    Nie żyje Milosz Forman, czeski reżyser o światowej sławie, twórca m.in. "Lotu nad kukułczym gniazdem" - powiadomiła w sobotę agencję CTK jego żona, Martina. Laureat Oskara zmarł nagle w piątek, po krótkiej chorobie, w Hartfort w stanie Connecticut w USA. Miał 86 lat

  3. TaniecMarionetek 10.03.2018

    Niziński: Sapkowski jest jak Wiedźmin - do głowy nie przyszłoby mi się z nim mierzyć

    Zapadła prowincja, bezwzględna grupa żołnierzy i tętniąca tajemnicą kraina fantasy - oto najnowsza powieść fantasy na polskim rynku. Autor, Tomasz Niziński, opowiada w wywiadzie o inspiracjach, świecie powieści, zwykłym człowieku w krainie fantasy i klątwie Sapkowskiego

  4. WystawagrafikiPilsudski 03.03.2018

    Ocalona Niepodległa - wyjątkowa wystawa na 100-lecie niepodległości

    2 marca w Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie miał miejsce finisaż wystawy Niepodległa 2018 – niecodziennej kolekcji destruktów grafik autorstwa Zdzisława Czermańskiego z okresu 20-lecia międzywojennego, przedstawiających Józefa Piłsudskiego w artystycznym komentarzu Barbary Kasperczak

  5. 1270jozeefczaspki 12.01.2018

    25 lat temu zmarł Józef Czapski

    25 lat temu, 12 stycznia 1993 roku, zmarł Józef Czapski, malarz, pisarz, żołnierz, więzień Starobielska, jeden z twórców paryskiej "Kultury".

  6. christianity26122017 26.12.2017

    Chrześcijaństwo nie jest mitem, u jego początku leży fakt historyczny

    - Chrześcijaństwo nie jest żadnym mitem ani ideologią, gdyż u jego początku leży wydarzenie życia Chrystusa jako fakt historyczny - napisał w liście na drugi dzień świąt Bożego Narodzenia rektor Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie ks. prof. Wojciech Zyzak.

  7. PilsudskiBierecki 04.12.2017

    Wystawa karykatur Piłsudskiego. "To portret wielkiego człowieka"

    Wystawa "Piłsudski w karykaturze" odwiedziła Gdańsk z okazji 150. rocznicy urodzin Marszałka, która przypada 5 grudnia. Karykatury przedstawiają bardziej i mniej znane epizody z życia jednego z największych Polaków XX wieku.

  8. HouseofCardsFlickr 04.11.2017

    Koniec House of Cards. Stacja nie wyemituje już żadnej serii popularnego serialu

    Firma Netflix, współproducent "House of Cards", poinformowała w piątek wieczorem, że nie będzie uczestniczyła w dalszej produkcji słynnego serialu z udziałem Kevina Spacey z uwagi na oskarżenia o molestowanie przed laty nastoletniego chłopca

CS154fotoMINI

Czas Stefczyka 154/2018

PDF (7,35 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook