Jedynie prawda jest ciekawa

I wojna światowa w karykaturze

07.09.2014

Blisko 200 satyrycznych rysunków z okresu I wojny m.in. niemieckich, angielskich i rosyjskich oraz współczesne karykatury gołąbka symbolizującego pokój będzie można od poniedziałku oglądać na wystawie "Wielka Wojna i Pokój" w stołecznym Muzeum Karykatury.

Ekspozycja jest związana z przypadającą w tym roku 100. rocznicą wybuchu I wojny światowej. Składa się z dwóch części. Pierwsza pt. "Wielka Wojna" zawiera satyryczne rysunki z epoki. Druga zatytułowana "Gołąbek pokoju" prezentuje karykatury autorstwa współczesnych rysowników specjalnie przygotowane na wystawę, których motywem przewodnim jest tytułowy gołąbek.

"W efekcie I wojny w naszej części Europy rozpadły się wielonarodowe imperia Rzeszy Niemieckiej, Rosji Carskiej i Austro-Węgier, w wyniku czego powstał szereg państw narodowych, w tym odrodzona Rzeczpospolita. Doświadczenia wynikające z tego konfliktu doprowadziły m.in. do powstania systemów totalitarnych takich jak nazizm czy komunizm i stanowiły zapowiedź kolejnej wojny, doprowadziły jednak także do głębokich przemian społecznych m.in. przyspieszając proces demokratyzacji społeczeństw i emancypacji kobiet" - opowiadał PAP Piotr Szlanta z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego, autor koncepcji merytorycznej wystawy.

W jego ocenie I wojna była konfliktem totalnym, w którym zacierała się granica między linią frontu a zapleczem, wszystko podporządkowano wysiłkowi wojennemu. "Wraz z każdym zabitym żołnierzem i kolejnymi wydawanymi funduszami spadało prawdopodobieństwo pokoju na warunkach kompromisowych.

Wojna przeciągała się, angażując całe społeczeństwo i wpływając na spadek poziomu życia. Władze musiały więc jakoś tłumaczyć obywatelom sens ofiar, twierdząc przede wszystkim, że konflikt ma charakter obronny, za który odpowiedzialny jest wróg, sprawca naszych cierpień, ale równocześnie taka postać trochę komiczna" - mówił Szlanta.

Jak zaznaczył, karykatura jest więc ciekawym źródłem historycznym, stanowiącym często swoiste narzędzie wpływu elit na społeczeństwo. "Miały przekonać obywateli o sensowności ponoszonych ofiar, o tym, że zwycięstwo jest osiągalne. Karykatura ma też tę zaletę, że odwołuje się do emocji i jest medium demokratycznym - rozumie ją zarówno niepiśmienny robotnik, jak i intelektualista. To również medium stosunkowo tanie oraz o charakterze masowym. I rzeczywiście w czasie I wojny karykatura była w sporym stopniu wykorzystywana" - zaakcentował historyk.

Podkreślił, że autorom zależało, by wystawa miała charakter problemowy i przekrojowy, przybliżając odbiorcom różne obrazy i doświadczenia wojenne. Została podzielona na kilkanaście bloków tematycznych m.in. "Militaria przed 1914 r.", "Kocioł bałkański" czy "Obrazy wroga". Każdy zawiera krótkie wprowadzenie i kilka karykatur pochodzących z różnych krajów, by zaprezentować punkt widzenia zarówno państw centralnych, jak i Ententy. "Można na nich zobaczyć m.in. satyry cesarza niemieckiego Wilhelma II, którego obarczano osobistą odpowiedzialnością za wybuch konfliktu oraz bloki poświęcone życiu codziennemu poza linią frontu i pokazujące jak wojna wpłynęła na pozycję społeczną kobiet" - relacjonował Szlanta.

Na wystawie można będzie obejrzeć ok. 200 karykatur m.in. rosyjski plakat propagandowy "Wróg ludzkiego rodu", plakat zachwalający udział kobiet w amerykańskiej Armii Zbawienia z listopada 1918 r. "O to jest dziewczyna", poświęconą podobnej tematyce niemiecką pocztówkę z okresu I wojny "Na zapleczu. Praca kobiet w 1916" czy karykaturę cesarza Wilhelma II z londyńskiego "Puncha" ze stycznia 1917 r. pt. "To On".

Wystawa "Wielka Wojna i Pokój" będzie czynna do 11 listopada. (PAP)

PAP, lz

[fot: wikimedia CC-BY-SA-3.0]


Warto poczytać

  1. Krakowskaszkolaekonomiczna 11.10.2017

    Przypomnieć o krakowskiej szkole ekonomicznej

    Byli dobrze pojętymi patriotami, Adam Krzyżanowski przez całą drugą wojnę światową działał w konspiracji - tłumaczy w rozmowie ze stefczyk.info dr Marcin Chmielowski, autor filmu o zapomnianych polskich ekonomistach

  2. hafner29092018 29.09.2017

    Słynny skandalista na końcu wywinął największy numer. I to już po śmierci!

    Jeszcze cztery lata temu jego majątek wyceniany był na ponad czterdzieści trzy miliony dolarów. Ile z tego przypadnie jego młodszej o 61 lat żonie?

  3. historia26092017 27.09.2017

    Animowany serial idealnie podsumował niemiecką politykę historyczną. To trzeba zobaczyć!

    W jednym z odcinków Family Guy'a internauci odnaleźli niezwykłą scenę, która idealnie podsumowuje niemiecką politykę historyczną.

  4. galabohaterow 06.09.2017

    W Gdańsku specjalna gala uczci czterech bohaterów

    - Gala Bohaterów będzie budować naszą tożsamość narodową i poczucie dumy z naszego kraju – przekonują działacze Towarzystwa Edukacyjnego Lokomotywa i zapraszają na Galę Bohaterów 17 września w Gdańsku. Partnerem wydarzenia jest Fundacja Stefczyka.

  5. KongresPio 06.09.2017

    Relikwie Ojca Pio nawiedzą Gdańsk

    9 września 2017r. do Kościoła pw. Św. Jakuba Apostoła w Gdańsku przy ul. Łagiewniki 63 przybędą z San Giovanni Rotondo we Włoszech relikwie I. stopnia Św. Ojca Pio

  6. boy28082017 28.08.2017

    "Syn królowej śniegu" na 41. edycji największego kanadyjskiego festiwalu filmowego w Montrealu

    Film Roberta Wichrowskiego zakwalifikował się do sekcji „FOCUS ON WORLD CINEMA” i będzie wyświetlany dwukrotnie w ramach 41 Montreal WFF.

  7. pielgrzym21082017 21.08.2017

    Ależ to ma moc! Nieprawdopodobne wykonanie znanego hitu na pielgrzymce

    Są na tym świecie rzeczy, które się nie śniły filozofom. Jedną z nich z pewnością jest wykonanie przerobionego hitu Iggy'ego Popa "The Passenger" w czasie mszy na Jasnej Górze.

  8. krzan12082017 12.08.2017

    Na antenę telewizji wraca popularny teleturniej. Widzowie będą zachwyceni!

    Poprowadzi go Rafał Brzozowski, a u jego boku wystąpi Izabella Krzan, która w 2016 roku została wybrana Miss Polonia.

CS148fotMINI

Czas Stefczyka 148/2017

PDF (10,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook