Jedynie prawda jest ciekawa


I wojna światowa w karykaturze

07.09.2014

Blisko 200 satyrycznych rysunków z okresu I wojny m.in. niemieckich, angielskich i rosyjskich oraz współczesne karykatury gołąbka symbolizującego pokój będzie można od poniedziałku oglądać na wystawie "Wielka Wojna i Pokój" w stołecznym Muzeum Karykatury.

Ekspozycja jest związana z przypadającą w tym roku 100. rocznicą wybuchu I wojny światowej. Składa się z dwóch części. Pierwsza pt. "Wielka Wojna" zawiera satyryczne rysunki z epoki. Druga zatytułowana "Gołąbek pokoju" prezentuje karykatury autorstwa współczesnych rysowników specjalnie przygotowane na wystawę, których motywem przewodnim jest tytułowy gołąbek.

"W efekcie I wojny w naszej części Europy rozpadły się wielonarodowe imperia Rzeszy Niemieckiej, Rosji Carskiej i Austro-Węgier, w wyniku czego powstał szereg państw narodowych, w tym odrodzona Rzeczpospolita. Doświadczenia wynikające z tego konfliktu doprowadziły m.in. do powstania systemów totalitarnych takich jak nazizm czy komunizm i stanowiły zapowiedź kolejnej wojny, doprowadziły jednak także do głębokich przemian społecznych m.in. przyspieszając proces demokratyzacji społeczeństw i emancypacji kobiet" - opowiadał PAP Piotr Szlanta z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego, autor koncepcji merytorycznej wystawy.

W jego ocenie I wojna była konfliktem totalnym, w którym zacierała się granica między linią frontu a zapleczem, wszystko podporządkowano wysiłkowi wojennemu. "Wraz z każdym zabitym żołnierzem i kolejnymi wydawanymi funduszami spadało prawdopodobieństwo pokoju na warunkach kompromisowych.

Wojna przeciągała się, angażując całe społeczeństwo i wpływając na spadek poziomu życia. Władze musiały więc jakoś tłumaczyć obywatelom sens ofiar, twierdząc przede wszystkim, że konflikt ma charakter obronny, za który odpowiedzialny jest wróg, sprawca naszych cierpień, ale równocześnie taka postać trochę komiczna" - mówił Szlanta.

Jak zaznaczył, karykatura jest więc ciekawym źródłem historycznym, stanowiącym często swoiste narzędzie wpływu elit na społeczeństwo. "Miały przekonać obywateli o sensowności ponoszonych ofiar, o tym, że zwycięstwo jest osiągalne. Karykatura ma też tę zaletę, że odwołuje się do emocji i jest medium demokratycznym - rozumie ją zarówno niepiśmienny robotnik, jak i intelektualista. To również medium stosunkowo tanie oraz o charakterze masowym. I rzeczywiście w czasie I wojny karykatura była w sporym stopniu wykorzystywana" - zaakcentował historyk.

Podkreślił, że autorom zależało, by wystawa miała charakter problemowy i przekrojowy, przybliżając odbiorcom różne obrazy i doświadczenia wojenne. Została podzielona na kilkanaście bloków tematycznych m.in. "Militaria przed 1914 r.", "Kocioł bałkański" czy "Obrazy wroga". Każdy zawiera krótkie wprowadzenie i kilka karykatur pochodzących z różnych krajów, by zaprezentować punkt widzenia zarówno państw centralnych, jak i Ententy. "Można na nich zobaczyć m.in. satyry cesarza niemieckiego Wilhelma II, którego obarczano osobistą odpowiedzialnością za wybuch konfliktu oraz bloki poświęcone życiu codziennemu poza linią frontu i pokazujące jak wojna wpłynęła na pozycję społeczną kobiet" - relacjonował Szlanta.

Na wystawie można będzie obejrzeć ok. 200 karykatur m.in. rosyjski plakat propagandowy "Wróg ludzkiego rodu", plakat zachwalający udział kobiet w amerykańskiej Armii Zbawienia z listopada 1918 r. "O to jest dziewczyna", poświęconą podobnej tematyce niemiecką pocztówkę z okresu I wojny "Na zapleczu. Praca kobiet w 1916" czy karykaturę cesarza Wilhelma II z londyńskiego "Puncha" ze stycznia 1917 r. pt. "To On".

Wystawa "Wielka Wojna i Pokój" będzie czynna do 11 listopada. (PAP)

PAP, lz

[fot: wikimedia CC-BY-SA-3.0]


Warto poczytać

  1. 1270jozeefczaspki 12.01.2018

    25 lat temu zmarł Józef Czapski

    25 lat temu, 12 stycznia 1993 roku, zmarł Józef Czapski, malarz, pisarz, żołnierz, więzień Starobielska, jeden z twórców paryskiej "Kultury".

  2. christianity26122017 26.12.2017

    Chrześcijaństwo nie jest mitem, u jego początku leży fakt historyczny

    - Chrześcijaństwo nie jest żadnym mitem ani ideologią, gdyż u jego początku leży wydarzenie życia Chrystusa jako fakt historyczny - napisał w liście na drugi dzień świąt Bożego Narodzenia rektor Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie ks. prof. Wojciech Zyzak.

  3. PilsudskiBierecki 04.12.2017

    Wystawa karykatur Piłsudskiego. "To portret wielkiego człowieka"

    Wystawa "Piłsudski w karykaturze" odwiedziła Gdańsk z okazji 150. rocznicy urodzin Marszałka, która przypada 5 grudnia. Karykatury przedstawiają bardziej i mniej znane epizody z życia jednego z największych Polaków XX wieku.

  4. HouseofCardsFlickr 04.11.2017

    Koniec House of Cards. Stacja nie wyemituje już żadnej serii popularnego serialu

    Firma Netflix, współproducent "House of Cards", poinformowała w piątek wieczorem, że nie będzie uczestniczyła w dalszej produkcji słynnego serialu z udziałem Kevina Spacey z uwagi na oskarżenia o molestowanie przed laty nastoletniego chłopca

  5. konf03112017 03.11.2017

    Konferencja papieska w Łodzi. W 30. rocznicę wizyty Jana Pawła II w tym mieście

    Łódzki Oddział Katolickiego Stowarzyszenia Dziennikarzy po raz jedenasty zorganizował ogólnopolską konferencję

  6. jastrzab02112017 02.11.2017

    Upamiętniono braci Taraszkiewiczów. Historia miała o nich głucho milczeć

    6 października 2017 roku we Włodawie miała miejsce Gala Roku Jastrzębia, podsumowująca działania upamiętniające braci Taraszkiewiczów i żołnierzy z ich oddziałów

  7. Gintrowskivimeo 20.10.2017

    Brakuje teraz jego głosu i rozsądku. 5 lat temu zmarł Przemysław Gintrowski

    5 lat temu, 20 października 2012 r. zmarł Przemysław Gintrowski - bard, kompozytor i muzyk. Stworzył muzykę filmową m.in. do "Człowieka z żelaza" Andrzeja Wajdy i "Zmienników" Stanisława Barei. Wraz z J. Kaczmarskim i Z. Łapińskim na podstawie utworu Lluisa Llacha skomponowali "Mury".

  8. 11.10.2017

    Przypomnieć o krakowskiej szkole ekonomicznej

    Byli dobrze pojętymi patriotami, Adam Krzyżanowski przez całą drugą wojnę światową działał w konspiracji - tłumaczy w rozmowie ze stefczyk.info dr Marcin Chmielowski, autor filmu o zapomnianych polskich ekonomistach

CS151fotMINI

Czas Stefczyka 151/2018

PDF (5,47 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook