Jedynie prawda jest ciekawa

Gorące tematy:

Druki ulotne jako źródła do badań dziejów Polski

10.01.2017
drukiulotneSI
Druki ulotne jako źródła do badań dziejów Polski

Druki ulotne z lat 1913-24 zostały podczas uroczystości w MSZ przekazane do zbiorów Biblioteki Narodowej na ręce jej dyrektora Tomasza Makowskiego. Druki to małe, często ozdobne karteczki wręczane darczyńcom na fundusze inwalidów wojennych, sierot, Sybiraków.

Kolekcja liczy blisko 630 różnych druków, łącznie tworzy ją ponad 820 egzemplarzy. Jak zaznaczyła podsekretarz stanu ds. prawno-traktatowych w MSZ Renata Szczęch kolekcja została zgromadzona dzięki wytężonej pracy naszego stałego przedstawicielstwa przy ONZ w Nowym Jorku. "Jest ona przeznaczona dla Biblioteki Narodowej. Została podarowana przez dr Tomasza Wolanina z Nowego Jorku.

Przez szereg lat był on wykładowcą uniwersyteckim, a także konsultantem Izby Reprezentantów i Departamentu Edukacji USA. Wielokrotnie odwiedzał Polskę m.in. w 1994 r. był w ekipie wiceprezydenta USA Ala Gore'a na obchodach 50. rocznicy powstania warszawskiego" - mówiła.

"Wielokrotnie przyjeżdżał na wykłady do SGH i Centrum Studiów Amerykańskich Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dr Wolanin jest trzecim pokoleniem emigrantów z Polski, którzy wyjechali jeszcze na przełomie XIX i XX w. Przekazanie na ręce dyrektora Biblioteki Narodowej tak wspaniałego zbioru przekonuje nas, że służba dyplomatyczna i konsularna przyczynia się do wzbogacania polskiego dziedzictwa kulturowego o cenne nabytki" - powiedziała Szczęch.

W ocenie dyrektora Biblioteki Narodowej Tomasza Makowskiego to "ogromna przyjemność przekonywać się, że warto szukać", bo dopiero suma tego, co znalazło się w Polsce i poza granicami daje pełny obraz polskiej kultury.

„Dzięki tym trzem niepozornym pudłom nasza wyobraźnia historyczna o tym, co się działo między 1913 a 1924 rokiem będzie pełniejsza. Są to druki bardzo rzadko zachowywane. Fakt, że dr Tomasz Wolanin zgromadził tę kolekcję pozwala nam udostępnić ją dzisiaj naukowcom, ale także nam samym poprzez Cyfrową Bibliotekę Polona do korzystania" - podkreślił.

"Są to nieraz bardzo atrakcyjne graficznie druki świadczące nie tylko o potrzebie przekazania cegiełki, pewnych funduszy na jakiś cel, upamiętnienia jakiegoś wydarzenia czy rozdania dla popularyzacji jakiegoś faktu, ale także są dla nas po prostu dziełem sztuki oraz wyrazem patriotycznej potrzeby. To druki, które rzeczywiście trafiały do Polaków w II Rzeczpospolitej, które były rozdawane i kształtowały także ówczesną wyobraźnię. Dzisiaj dzięki nim wiemy więcej o tamtym okresie" - dodał Makowski.

Przypomniał, że po II wojnie kolekcje specjalne Biblioteki Narodowej prawie w całości zostały spalone. "Stąd poszukiwanie poza granicami kraju czy odzyskiwanie właśnie druków ulotnych, rękopisów, płyt z muzyką jest częścią naszej działalności. Takich druków jak te w większości nie mamy. Dla nas interesujące jako źródło wiedzy historycznej są zwłaszcza cegiełki informujące o akcjach charytatywnych. Druki ulotne zazwyczaj nie są dobrze przechowywane, a tutaj mamy do czynienia z niemal idealnie zachowanymi. Trafią jednak oczywiście od razu do odkwaszenia, bo jest to papier kwaśny i pozostawiony tak jak jest za kilkadziesiąt lat by się niestety rozsypał" - opowiadał.

Wśród przekazanych druków są m.in. cegiełki na różne akcje charytatywne np. Polską Macierz Szkolną czy Wielką Ogólnokrajową Kwestę "Ratujcie Dzieci". "To były nie tylko dary serca, ale też forma dalszej propagandy. Chodziło o to, by pokazać innym, że +ja daję+, bo to mój obowiązek. A to jest jedynie znak, również dla innych, bo to pokazywano, trzymano w domu, nieraz przypinano wręcz do klapy, że ktoś rzeczywiście przekazał na dany ważny cel środki" - zaakcentował dyrektor.

"W tych trzech pudłach znajduje się kawałek historii Polski, pokazującej jak próbowano działać na rzecz społeczeństwa. To źródło do historii polskiej odpowiedzialności za tych, którym się mniej powiodło albo za ważne akcje społeczne. Są tu bilety upamiętniające Tadeusza Kościuszkę, Konstytucję 3 Maja, powstanie listopadowe i styczniowe. Wydarzenia, które były ważne i szczególnie przed odzyskaniem niepodległości wydawanie takich druczków przypominających o tym było formą kształtowania historii i wiedzy o niej" - podkreślił.

Druki ulotne, jak relacjonował, rozwinęły się wraz z wynalezieniem w Europie druku w połowie XV w. "Co więcej druk faktycznie został rozpropagowany właśnie drukami ulotnymi, przy polemice okołoreformacyjnej na początku XVI w. I rzeczywiście od samego początku druki ulotne były formą szybkiej komunikacji, propagandy, dyskusji. Druki ulotne to ogromna część naszego życia, czasem nazywany je dokumentami życia społecznego. Bo to nie są tylko pojedyncze karty, bo takim drukiem o ulotnej treści jest też np. książka telefoniczna, której już nie drukujemy, jest już częścią świata przeszłego. Także jest to bogactwo, które dopiero odkrywamy" - podsumował dyrektor Biblioteki Narodowej.

Ryb, PAP

Fot. [ossolineum.pl]

Warto poczytać

  1. moscow-1935113960720 15.01.2017

    Audioprzewodnik po Moskwie śladami represji wobec Polaków

    Rosyjskie Stowarzyszenie Memoriał, zajmujące się badaniem zbrodni stalinowskich, opracowało spacer po Moskwie śladami represji wobec polskiej ludności w ZSRR. Audioprzewodnik w aplikacji izi.TRAVEL opowiada o dziewięciu takich obiektach w rosyjskiej stolicy.

  2. IMG0170-4t56eac897m800x7ce68a14 14.01.2017

    Remont Wieży Zegarowej Zamku Królewskiego

    Remont Wieży Zegarowej i odtworzenie Ogrodu Dolnego są wśród planów nowego dyrektora Zamku Królewskiego w Warszawie Przemysława Mrozowskiego. "Z Zamkiem jestem związany od blisko 30 lat, poświęciłem mu najwięcej czasu i emocji" - mówi.

  3. Zrzut-ekranu-2017-01-09-o-151037 09.01.2017

    Pośmiertny awans gen. "Gryfa"?

    Szef MON wystąpił do prezydenta Andrzeja Dudy o pośmiertny awansu na stopień generała dywizji dla gen. bryg. Janusza Brochwicz-Lewińskiego ps. Gryf.

  4. mid-epa05706530 09.01.2017

    Meryl Streep kontra Trump

    Aktorka wykorzystała galę rozdania Złotych Globów do krytyki prezydenta-elekta.

  5. mid-17108016 08.01.2017

    50. rocznica śmierci Zbigniewa Cybulskiego

    Dzięki roli Maćka Chełmickiego był bohaterem narodowym, postacią kultową - pisał o Zbigniewie Cybulskim, polskim Jamesie Deanie, operator Jan Laskowski. Dziś mija 50 lat od tragicznej śmierci jednego z najwybitniejszych aktorów w historii polskiej powojennej kinematografii.

  6. kos1 07.01.2017

    Zmarł Jerzy Kossela

    Współzałożyciel Czerwonych Gitar i autor wielu przebojów zespołu miał 74 lata.

  7. malborkwikipediaSI 03.01.2017

    Malbork bije rekordy!

    607 tys. osób zwiedziło w 2016 r. Muzeum Zamkowe w Malborku. To rekord w historii placówki i - zdaniem jej gospodarzy - m.in. efekt prac konserwatorskich, dzięki którym udostępniono gościom kościół Najświętszej Marii Panny z odtworzoną 8-metrową figurą Madonny.

CS139fotoMINI

Czas Stefczyka 139/2017

PDF (4,73 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook