Jedynie prawda jest ciekawa


Artyści w budowaniu opozycji

08.12.2012

O roli środowiska kulturalnego w powstawaniu opozycji wobec systemu totalitarnego dyskutowali w dziś w Łodzi historycy, byli działacze opozycji demokratycznej i artyści podczas sympozjum naukowego "Panorama oporu. Wolna myśl, wolne słowo. 1976-1989".

Sympozjum z okazji 31. rocznicy wprowadzenia w stanu wojennego zorganizowało w łódzkim magistracie Łódzkie Towarzystwo Inicjatyw Społecznych, przy wsparciu Urzędu Miasta Łodzi i Narodowego Centrum Kultury.

Zdaniem członka Rady IPN, historyka prof. Andrzeja Friszke, podziemna kultura dla polskiej opozycji miała zasadnicze znacznie, zwłaszcza po pierwszym okresie powstania KOR, czyli pomocy dla robotników. "W zasadzie w tym samym czasie już równolegle się zaczyna produkcja literacka, powstają pierwsze książki, broszury. Od jesieni 1977 roku taka codzienność opozycji to jest przygotowywanie tekstów, druk tych wydawnictw, kolportaż i to tworzy taki krwioobieg opozycyjny" - powiedział prof. Friszke. Przypomniał, że były to bardzo rożne pisma adresowane dla różnych czytelników: literackie i publicystyczne, informacyjne, pisma dla robotników, intelektualistów i dla studentów.

"Po 13 grudnia 1981 roku produkcja bibuły i jej rozpowszechnianie jest podstawową formą życia podziemnej Solidarności, również w takim głębszym sensie. To jest wypracowanie języka opisu rzeczywistości, skodyfikowanie systemu wartości na łamach tych pism, określenie horyzontu programowego, możliwych zmian, bo to są także dyskusje, co można osiągnąć, różnicowanie się, także ideowe na różne odłamy" - mówił historyk.

Także zdaniem prezesa Łódzkiego Towarzystwa Inicjatyw Społecznych Tomasza Filipczaka, wydawnictwa drugiego obiegu, czyli tzw. bibuła, była fenomenem. "Słowo się uwolniło, stało się niezależne, ludzie to czytali. To wolne słowo spowodowało narastanie lawinowo oporu społecznego" - powiedział Filipczak.

Aktor Kazimierz Kaczor uważa, że w tamtym czasie środowisko aktorskie, teatralne bardzo pięknie i szybko się zorganizowało. Przypomniał, że powstały teatry niezależne, bardzo szybko powołana została podziemna Solidarność pracowników teatru, a później także Solidarność pracowników teatru i filmu.

"Znaleźliśmy swoje miejsce w prasie podziemnej, w Tygodniach Kultury Chrześcijańskiej, gdzie mieliśmy szansę prezentować poezję do tej pory zakazaną, podczas mszy za Ojczyznę, które  wywoływały tyle gniewu ze strony ówczesnej władzy" - dodał Kaczor. Przypomniał też, że polscy artyści w proteście przeciw wprowadzeniu stanu wojennego rozpoczęli w 1982 roku bojkot radia i telewizji, który - jak podkreślił - spotkał się z olbrzymim poparciem społecznym.

"Dobrze żeśmy się zorganizowali i w sumie uważamy, że spełniliśmy nasz obywatelski obowiązek, aczkolwiek nie twierdzimy wcale, że to co robiliśmy zburzyło ten ustrój. Być może w jakiejś części przyczyniło się do tego" - dodał aktor.

W sympozjum wzięli udział także m.in. Anda Rottenberg, Teresa Bogucka, Mirosław Chojecki, Kornel Morawiecki, Radosław Peterman. Jego uczestnicy rozmawiali również za pośrednictwem skypa z Andrzejem Poczobutem - dziennikarzem i działaczem mniejszości polskiej na Białorusi.

Debacie towarzyszyła wystawa oryginalnych dokumentów - konspiracyjnych druków, wydawnictw i znaczków z kolekcji Krzysztofa Bronowskiego. Uzupełnieniem wystawy, która czynna będzie do 14 grudnia, był oryginalny powielacz z czasów PRL, na którym zwiedzający samodzielnie mogą wydrukować własną "bibułę".

W magistracie zobaczyć można także przygotowaną przez łódzki oddział IPN ekspozycję "Kapłan i wychowawca. Ojciec Stefan Miecznikowski TJ (1921-2004)", opowiadającą o legendarnym jezuicie, kapelanie NSZZ "Solidarność". Prezentowane były także filmy Mirosława Chojeckiego i Piotra Bikonta, a także dokumenty Waldemara Wiśniewskiego z cyklu "Świadkowie historii".

PAP/kop
[fot. sxc.hu]

Warto poczytać

  1. feta10072018 10.07.2018

    Najlepsze teatry plenerowe i uliczne. W Gdańsku rozpoczyna się festiwal "Feta"

    Ponad 60 spektakli w wykonaniu 20 polskich i zagranicznych zespołów obejrzeć będzie można na rozpoczynającym się w czwartek w Gdańsku XXII Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Plenerowych i Ulicznych Feta.

  2. literatura03072018 03.07.2018

    "Najprawdziwszy biały kruk". Odnaleziono skarb polskiej poezji średniowiecznej

    To to najprawdziwszy biały kruk, niezwykłe cymelium - tak o nieznanym wcześniej, pełnym, drukowanym tekście "Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" z 1542 roku mówi jego znalazca, prof. Wiesław Wydra. Dotąd nie była znana kompletna wersja utworu.

  3. sapkowski20062018 20.06.2018

    Twórca sagi "Wiedźmin" kończy dzisiaj 70 lat

    Andrzej Sapkowski, twórca serii powieści o wiedźminie Geralcie, kończy w czwartek 70 lat. Jak zapowiedział pisarz na niedawnym spotkaniu z czytelnikami, nie wyklucza napisania kolejnego tomu cyklu z tym że byłby to prequel.

  4. romanklosowski11062018 11.06.2018

    Nie żyje aktor Roman Kłosowski

    Nie żyje Roman Kłosowski, aktor filmowy i teatralny, znany głównie z roli Romana Maliniaka z serialu TV "Czterdziestolatek". O śmierci artysty poinformował w poniedziałek ZASP - Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmów, Radia i Telewizji. Aktor miał 89 lat.

  5. beksinski08062018 08.06.2018

    Duże zainteresowanie muzeum polskiego artysty

    Przeszło 350 tys. osób odwiedziło istniejącą od sześciu lat Galerię Zdzisława Beksińskiego w Sanoku (Podkarpackie). Dużym zainteresowaniem zwiedzających cieszy się odtworzona tam pracownia artysty.

  6. kino08062018 08.06.2018

    Odrodzenie polskiego kina? Na ekrany wchodzi "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego

    Porównywana do "Casablanki", zachwycająca rolami aktorskimi, okrzykiwana arcydziełem - nagrodzona w Cannes za reżyserię, wyczekiwana w Polsce "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego z Joanną Kulig i Tomaszem Kotem wchodzi w piątek do kin.

  7. barbarawachowicz07062018 07.06.2018

    W wieku 80 lat odeszła od nas Barbara Wachowicz-Napiórkowska

    Nie żyje pisarka, autorka spektakli, wystaw, programów radiowych i telewizyjnych poświęconych pamięci wielkich Polaków - Barbara Wachowicz-Napiórkowska. O śmierci 81-letniej Wachowicz poinformowała na Twitterze prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz.

  8. zoodd07062018 07.06.2018

    Fundacja Stefczyka na dniu dziecka w gdańskim zoo

    W dn. 2.06.2018r. w Gdańskim Ogrodzie Zoologicznym odbył się coroczny Festyn Mundurowy Dzień Dziecka, którego organizatorem były: Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów Województwa Pomorskiego i Biuro Organizacyjne Zespół.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook