Jedynie prawda jest ciekawa


90 urodziny wielkiego artysty Zbigniewa Herberta

29.10.2014

90 lat temu - 29 października 1924 roku - urodził się Zbigniew Herbert, jeden z najważniejszych polskich poetów XX wieku, pisarz o wielkim dorobku, wyjątkowym autorytecie artystycznym i moralnym, o biografii tragicznie uwikłanej w historię XX wieku.

Zbigniew Herbert to jeden z najważniejszych polskich poetów XX wieku, twórca cyklu poetyckiego „Pan Cogito”, eseista, dramatopisarz i autor słuchowisk. Od końca lat 60. wymieniany był jako jeden z głównych kandydatów do literackiej Nagrody Nobla.

W latach 80. był jednym z głównych poetów związanych z polską opozycją antykomunistyczną. Jego wiersze popularyzowali bardowie: Przemysław Gintrowski i Jacek Kaczmarski. Herbert żartobliwie nazywał samego siebie „tekściarzem Gintrowskiego”.

Od 1986 roku mieszkał w Paryżu, współpracując z Zeszytami Literackimi. Po powrocie do Polski w 1991 roku, poświęcał się działalności społecznej oraz komentowaniu wydarzeń politycznych. Do końca życia intensywnie pracował - jego ostatni tom, „Epilog burzy”, ukazał się kilka miesięcy przed śmiercią poety w 1998 roku.

Do najsłynniejszych prac Herberta należą tomy poezji: „Struna światła” (1956), „Studium przedmiotu” (1961) i „Pan Cogito” (1974). Ponadto książki eseistyczne: „Barbarzyńca w ogrodzie” (1962) i „Martwa natura z wędzidłem” (1993). Jest Kawalerem Orderu Orła Białego, laureatem Nagrody Fundacji im. Kościelskich, Nagrody im. Herdera, Nagrody Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego, Nagrody Jerozolimskiej i nagrody Złotego Mikrofonu.

Z okazji rocznicy urodzin artysty, w warszawskiej Bibliotece Narodowej zorganizowana została wystawa "Inna perspektywa. Notatki Zbigniewa Herberta z muzeów".

Na wystawę, otwartą we wtorek w filii Biblioteki Narodowej przy stołecznym Polu Mokotowskim, składa się 30 szkiców, jakie poeta wykonał podczas wizyt w europejskich muzeach i galeriach w latach 1958-98. Przerysowując wybrane przez siebie fragmenty obrazów i rzeźb, jak przekonują organizatorzy wystawy, Herbert "wprowadza nas bocznymi drzwiami do świata dawnych mistrzów".

"Język poetycki jest językiem innej perspektywy; to, czego nie da się wyrazić w sposób jasny, klarowny i racjonalny, da się wyrazić za jego pomocą" - powiedział Tomasz Makowski, dyrektor Biblioteki Narodowej, odwołując się do tytułu wystawy. "To, co wiąże się ze Zbigniewem Herbertem jest tym, co łączy nas z kulturą europejską, światową. Herbert w dużym stopniu był przewodnikiem po wszystkim tym, co najciekawsze, najbardziej godne w kulturze europejskiej; często otwierał nam oczy na rzeczy oczywiste, ale także na to, co ukryte. Ta wystawa prezentuje również inne spojrzenie na zabytki. W tym labiryncie tekstów i rysunków zobaczyć można elementy, które pamięta się z dzieł doskonale znanych, ale elementy, które z pewnością nie są pierwszoplanowe" - podkreślił podczas wtorkowego otwarcia wystawy.

Wśród eksponowanych dzieł znalazły się m.in. szkice fragmentów takich prac jak "Alegoria malarstwa" Jana Vermeera, tryptyk "Narodziny, Ukrzyżowanie i Zmartwychwstanie" Hansa Memlinga, "Chrystus dźwigający krzyż" Hieronymusa Boscha, "Złożenie do grobu" Caravaggia, "Archanioł Rafał opuszczający Tobiasza" Rembrandta, "Kobiecy akt ze zgiętymi nogami" Egona Schiele czy rzeźby głowy bogini mądrości Ateny i Wenus z Willendorfu.

"Herbert rzadko przerysowywał te miejsca, które uznaje się za punkty centralne dzieła, czy to ustalane przez artystę, epokę czy sztukę interpretacji. Szukał swojej własnej drogi. Postanowiliśmy wyłowić te rysunki, odnaleźć skąd pochodzą szkicowane przez niego elementy, z jakich dzieł. Ostatnim elementem pracy było znalezienie wśród utworów Herberta fragmentów, które mogłoby stanowić ekwiwalent tego, co robi on z malarstwem: poszukać tych fragmentów, które nie kojarzą nam się z Herbertem. Poczytać jego teksty w taki sposób, jak on czytał malarstwo" - powiedział PAP kurator wystawy Łukasz Wojtysko.

Szkicom towarzyszą fragmenty notatek i utworów Herberta. "Czy nie w tym tkwi filozofia malarza, owa pulsująca i bolesna konieczność przyciągania świata, aby poznać go w najdrobniejszym szczególe, a potem odpychanie go, aby zrozumieć w całości, w relacji z innymi przedmiotami" - zastanawia się poeta w notatkach nad pracami Vermeera.

Jak podkreślił Wojtysko, spośród 5 tysięcy szkiców na wystawie znalazło się 28 rysunków i dwie mapy, sporządzone przez poetę, podczas podróży. Wystawę otwiera dwukrotnie przerysowany "List miłosny" Jana Vermeera, który Herbert oglądał w amsterdamskim Rijksmuseum w 1976 r. "Raz przerysował tylko kotarę z pierwszego planu. Za drugim razem przerysował twarze postaci, znajdujące się wewnątrz obrazu. Tym gestem pokazuje jak ważna jest kotara w obrazie, przedstawiającym nie tylko wnętrze budynku ale także wnętrze bohaterów" - tłumaczy kurator.

Ekspozycja została otwarta w ramach obchodów 90. rocznicy urodzin poety. Od 27 do 29 października w Pałacu Rzeczypospolitej - głównym gmachu Biblioteki Narodowej trwają spotkania i debaty herbertowskie.

Wystawę "Inna perspektywa. Notatki Zbigniewa Herberta z muzeów" oglądać będzie można do końca grudnia.

PAP, lz

[fot. bookhaven.stanford.edu]

Warto poczytać

  1. Chelmowski 17.04.2018

    W swoim domu stworzył regionalne muzeum. Teraz jego dzieła niszczeją

    W tej niewielkiej kaszubskiej miejscowości trudno nie zauważyć przydrożnych kapliczek i drewnianych aniołów. Wyjątkowe muzeum stworzone przez jednego człowieka powstawało czterdzieści lat. Dziś potrzebuje pomocy, by jego dzieła przetrwały

  2. Forman140042018 14.04.2018

    Zmarł reżyser "Lotu nad kukułczym gniazdem". Miał 86 lat

    Nie żyje Milosz Forman, czeski reżyser o światowej sławie, twórca m.in. "Lotu nad kukułczym gniazdem" - powiadomiła w sobotę agencję CTK jego żona, Martina. Laureat Oskara zmarł nagle w piątek, po krótkiej chorobie, w Hartfort w stanie Connecticut w USA. Miał 86 lat

  3. TaniecMarionetek 10.03.2018

    Niziński: Sapkowski jest jak Wiedźmin - do głowy nie przyszłoby mi się z nim mierzyć

    Zapadła prowincja, bezwzględna grupa żołnierzy i tętniąca tajemnicą kraina fantasy - oto najnowsza powieść fantasy na polskim rynku. Autor, Tomasz Niziński, opowiada w wywiadzie o inspiracjach, świecie powieści, zwykłym człowieku w krainie fantasy i klątwie Sapkowskiego

  4. WystawagrafikiPilsudski 03.03.2018

    Ocalona Niepodległa - wyjątkowa wystawa na 100-lecie niepodległości

    2 marca w Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie miał miejsce finisaż wystawy Niepodległa 2018 – niecodziennej kolekcji destruktów grafik autorstwa Zdzisława Czermańskiego z okresu 20-lecia międzywojennego, przedstawiających Józefa Piłsudskiego w artystycznym komentarzu Barbary Kasperczak

  5. 1270jozeefczaspki 12.01.2018

    25 lat temu zmarł Józef Czapski

    25 lat temu, 12 stycznia 1993 roku, zmarł Józef Czapski, malarz, pisarz, żołnierz, więzień Starobielska, jeden z twórców paryskiej "Kultury".

  6. christianity26122017 26.12.2017

    Chrześcijaństwo nie jest mitem, u jego początku leży fakt historyczny

    - Chrześcijaństwo nie jest żadnym mitem ani ideologią, gdyż u jego początku leży wydarzenie życia Chrystusa jako fakt historyczny - napisał w liście na drugi dzień świąt Bożego Narodzenia rektor Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie ks. prof. Wojciech Zyzak.

  7. PilsudskiBierecki 04.12.2017

    Wystawa karykatur Piłsudskiego. "To portret wielkiego człowieka"

    Wystawa "Piłsudski w karykaturze" odwiedziła Gdańsk z okazji 150. rocznicy urodzin Marszałka, która przypada 5 grudnia. Karykatury przedstawiają bardziej i mniej znane epizody z życia jednego z największych Polaków XX wieku.

  8. HouseofCardsFlickr 04.11.2017

    Koniec House of Cards. Stacja nie wyemituje już żadnej serii popularnego serialu

    Firma Netflix, współproducent "House of Cards", poinformowała w piątek wieczorem, że nie będzie uczestniczyła w dalszej produkcji słynnego serialu z udziałem Kevina Spacey z uwagi na oskarżenia o molestowanie przed laty nastoletniego chłopca

CS154fotoMINI

Czas Stefczyka 154/2018

PDF (7,35 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook