Jedynie prawda jest ciekawa

Zbrodnia na Ulmach przeraża do dzisiaj

25.03.2014

Dr Mateusz Szpytma, historyk z krakowskiego IPN w rozmowie w najnowszym tygodniku „wSieci” opowiada o tragedii rodziny Ulmów.

Małżeństwo Wiktorii i Józefa Ulmów zginęło wraz z szóstką swoich dzieci (kobieta była w siódmiej ciąży) 24 marca 1944 r. z rąk niemieckich żandarmów po tym, gdy wyszło na jaw, że ukrywają Żydów w swoim gospodarstwie.

Do tej pory nie wiadomo w jaki sposób Niemcy dowiedzieli się, że państwo Ulmowie pomagają dwóm rodzinom żydowskim – Szallom i Goldmanom. Jak mówi dr Szpytma, który zainteresował się tragedią m.in. dlatego, że jest spokrewniony z Wiktorią Ulm, wiele wskazuje, że polską rodzinę wydał ich sąsiad.

To prawda, że Ulmowie wpadli w wyniku donosu, ale nie wiemy do końca, czyj to był donos. Wiele wskazuje na to, że jego sprawcą był Włodzimierz Leś, granatowy policjant z Łańcuta. Po wsi krążyła też pogłoska, że mógł to być ktoś z sąsiadów, komu Żydzi

podkradali coś z pola, lecz nie znalazła ona potwierdzenia.

- opowiada historyk, który przypomina, że po wkroczeniu wojsk sowieckich w tamte okolice we wrześniu 1944 r. Leś został zastrzelony przez żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego.

- Nie znamy sentencji wyroku, więc nie wiemy, czy ta sprawa była jedną z przyczyn jego rozstrzelania. Tym bardziej że miał on na sumieniu wiele innych rzeczy

- tłumaczy dr Szpytma.

Tragedia rodziny Ulmów jest tak dojmująca, że izraelski instytut Yad Vashem zrezygnował ze zwyczajowego potwierdzenie przez żydowskich świadków ofiarności polskiej rodziny. Świadectwa polskie były na tyle przekonujące, że historycy instytutu nie mieli wątpliwości wręczając pośmiertnie Ulmom w 1995 r. odznaczenia Sprawiedliwi Wśród Narodów Świata.

Żaden Żyd nie zaświadczył o Ulmach, bo wszyscy zginęli. Dokumentacja, która została

posłana do Izraela przez bratanka Wiktorii Ulmy, zawierała jednak tak wstrząsające zeznania świadków, że przypuszczam, iż Instytut nie miał wątpliwości, z jakiego powodu Ulmowie zginęli.

Slaw

CAŁA ROZMOWANAJBLIŻSZYM NUMERZE tygodnika wSieci - w kiosku od poniedziałku. Także w formie e-wydania.

CS148fotMINI

Czas Stefczyka 148/2017

PDF (10,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook