Jedynie prawda jest ciekawa


Wystawa o mieszkańcach Wolnego Miasta Gdańsk

02.09.2014

Zdjęcia i dokumenty przybliżające losy polskich mieszkańców Wolnego Miasta Gdańska będzie można zobaczyć na wystawie plenerowej w Warszawie. Materiały opisują trudne kontakty z nazistami przed 1939 r., losy wojenne, konieczność udowadniania polskości po wojnie.

Wystawa "Polacy wymazani. Historia Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku" będzie od wtorku eksponowana przed stołecznym Pałacem Tyszkiewiczów-Potockich przy Krakowskim Przedmieściu.

Ekspozycja przybliża dzieje polskich mieszkańców Wolnego Miasta Gdańska powstałego pod protektoratem Ligi Narodów 15 listopada 1920 r. Gdańsk odłączono od Cesarstwa Niemieckiego w ramach postanowień traktatu wersalskiego kończącego I wojnę światową. Wolne Miasto obejmowało oprócz Gdańska większą część ówczesnych powiatów: Gdańskie Wyżyny, Gdańskie Niziny oraz niewielkie fragmenty pow. wejherowskiego, tczewskiego, elbląskiego, malborskiego, kościerskiego i kartuskiego.

Jak oceniają historycy, w 1934 r. mieszkało tam ok. 400 tys. mieszkańców. W większości byli to Niemcy, ludność polska stanowiła od 3 do 15 proc.

"Funkcjonuje w Gdańsku taka wyliczanka: +Hamburg, Brema, Gdańsk, Lubeka - nie wiesz o tym, wstyd cię czeka+. Jest ona dowodem, że w Gdańsku od wieków mieszkali Polacy, że jest to miasto z bogatą tradycją, multikulturowe. W obiegowej opinii często funkcjonuje pogląd, że przed II wojną żyli tu tylko Niemcy. To oczywiście nie jest prawdą i jest krzywdzące dla tych, którzy tu mieszkali i w 1939 r. walczyli z hitlerowską agresją. Bo to nie tylko Westerplatte, ale także Poczta Główna czy pomorskie miejsca kaźni takie jak obóz Stutthof, który powstał, by zlikwidować polską ludność Pomorza" - opowiadała PAP Ewa Malinowska z Muzeum Historycznego Miasta Gdańska, które wraz z Domem Spotkań z Historią współorganizuje wystawę.

Wystawa opowiada o początkowo pokojowym polsko-niemieckim sąsiedztwie, które stawało się coraz trudniejsze po przejęciu władzy przez nazistów. O polskość walczyły liczne gdańskie towarzystwa, kluby, grupy o charakterze sportowym, kulturalnym i charytatywnym. "Chcieliśmy przybliżyć sytuację Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku przed wojną, w jej trakcie i po jej zakończeniu. W nowej rzeczywistości ludowej musieli się oni bowiem tłumaczyć z tego, że mieszkali w Gdańsku i udowadniać, że byli Polakami, co było procesem trudnym i kompromitującym. Stąd tytuł wystawy "Polacy wymazani", bo próbowano ich wymazać z topografii miasta zarówno przed wojną, jak i po niej" - tłumaczyła Malinowska.

Na ekspozycji można zobaczyć dokumenty, fotografie i informacje źródłowe opisujące m.in. czym było Wolne Miasto Gdańsk, w jakich miejscach na jego terenie mieszkali Polacy i czym się zajmowali. Prezentowane są zarówno zdjęcia rodzinne, jak i polskich sekcji, klubów czy organizacji kulturalnych takich jak np. Klub Sportowy Gedania, który nie tylko walczył na arenie sportowej, ale także podtrzymywał polskość manifestowaną - jak relacjonowała muzealniczka – zwłaszcza podczas meczów z klubami niemieckimi. Wśród dokumentów można znaleźć różnego rodzaju obwieszczenia np. powojenne nawołujące do "weryfikacji ludności rzekomo polskiej".

Wystawa "Polacy wymazani. Historia Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku" będzie dostępna dla zwiedzających do 1 października.

PAP, lz

[fot: PAP/Adam Warżawa]

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook